Ortadoğudaki gerginliğin yeniden yükselişe geçirdiği petrol fiyatlarının 2009 yılında 20 dolar daha artarak ortalama 60 dolar/varil seviyesine yükselmesi bekleniyor.
Bloomberg haber ajansının 33 analistin katılımıyla yaptığı ankete göre, ham petrolün varil fiyatı şu sıralar işlem gördüğü 40.02 dolara göre önümüzdeki yıl yüzde 50 prim yapacak ve 60 dolara ulaşacak.
Petrol üreticileri karteli OPEC, son 60 yılın en büyük küresel ekonomik kriziyle azalan petrol talebinin düşürdüğü fiyatları yukarı çekmek için rekor düzeyde üretim kısıntısına gitmişti. Bu yıl ABD ham petrol stokları yüzde 10 arttı ve 1983ten beri küresel petrol talebi ilk kez düştü. OPECin 4.2 milyon varile denk gelen yüzde 14 üretim kısıntısına gitmesiyle ABD stoklarının eriyeceği tahmin ediliyor. OPECin kısıtısının etkisini göstermesi, dünya en büyük enerji tüketicisi ABD ekonomisinin toparlanarak petrol talebini arttırmasıyla, analistler, 2009un dördüncü çeyreğinde petrol fiyatlarının 70 doları bulabileceğini tahmin ediyor.
Diğer yandan dünyanın en gelişmiş ve büyük ekonomileri ABD, Japonya ve Almanyanın aynı zamanda resesyona girdi. Bu gerileyişler, dönemde petrol talebinin düşmesine yol açmasının yanı sıra büyük bir petrol sıkıntısı riskini büyütüyor. Çünkü petrol gelirlerinin düşmesi yeni rafineri ve taçhizata yatırımları azaltabilir.
İlerde önemli bir arz sıkıntısını doğurabilecek petrol üretimine yönelik yatırımların azalacağına yönelik işaretler gelmeye başladı. BPnin Rusyadaki iştiraki TNK-BP önümüzdeki yıl yatırımlarını azaltmayı ve üretimi artırmama kararı aldıklarını açıkladı. Petrol gelirlerinin azalmasıyla Suudi Arabistanın 2009 bütçesinde 65 milyar riyal (17 milyar dolar) açık oluştu. Royal Dutch Shell de Kanada ve Avustralyadaki bazı projelerini erteledi.
Petrol fiyatları temmuz ayında, 147.27 dolarla tarihinin en yüksek fiyatına ulaştıktan sonra 40 doların altına kadar düştü. Vadeli ham petrol fiyatlarının ortalaması bu yıl, dünyanın en büyük vadeli işlemler piyasası New York Ticaret Borsasında (Nymex) 100 doları buldu. Bu fiyat, Nymexte petrol ticaretinin başladığı 1983ten bu yanaki en yüksek düzeyi oldu. Emtiadaki düşüş, dünyanın en büyük fînans şirketlerinin 1 trilyon dolarlık zarar ve kredi banklarının yol açtığı kredi krizinin dünya ekonomilerini yavaşlatması nedeniyle oluştu.
(Dünya; 31.12.2008)
