Türkiyenin Irak ile ilgili kırmızı çizgilerinden "Irakın yeraltı ve yerüstü zenginlikleri tüm Irak halkına aittir" yaklaşımını da tarih yapacak önemli bir gelişme yaşandı. Erbilde Kürt Bölgesi yetkilileriyle biraraya gelen Irak Petrol Bakanı Hüseyin El Şehristani, Kürt bölgesindeki iki petrol sahasında üretilecek petrolün Kerkük- Yumurtalık boru hattından taşınması konusunda anlaşma sağladı.
Daha önce Kürt yönetiminin yabancı şirketlerle yapacağı kontratları yasadışı ilan eden Bağdat yönetiminin, şimdi bu çerçevedeki bir sözleşmeyle üretilen petrolü ihracat sistemine dahil etmesi Ankarayı rahatsız ediyor.
Yasadışı demişlerdi
Irakın Kuzeyindeki Bölgesel yönetim Tewke ile Shiwashuk sahalarında petrol arama ve üretme faaliyeti için Norveçten DNO isimli şirket ile sözleşme imzalamış, Dr. Ashti Hawrani, DNO için Kürt bölgesinin ezeli dostu ifadesi kullanmıştı. Bağdat yönetimi bu ve benzeri sözleşmeleri yasadışı sayarken, Kürt yönetimi Petrol ve Doğalgaz yasasının 54. maddesinin kendilerine yabancı şirketlerle kontrat imzalama imtiyazı tanıdığını ileri sürmüştü. Irak anayasasında Türkiyenin kırmızı çizgi olarak saydığı Irakın yeraltı ve yerüstü zenginlikleri tüm Irak halkınındır ifadesi yer alsa da bu madde petrol konusunda vilayetlere federal hükümetle ortak hareket etme hakkı tanıyor.
Merkezi yönetimin ihracat lisansı vermemesi ve petrolün bu nedenle ihraç hatlarına dahil edilmemesi Kürt yönetimi ile üretici firma DNOyu zor durumda bırakmıştı. Pazartesi günü bir araya gelen Irak Petrol Bakanlığı ile Kürt Bölgesel Yönetimi yetkilileri, DNO tarafından üretilen petrolün, KerkükYumurtalık petrol boru hattına dahil edilip Yumurtalık limanına gönderilmesi konusunda anlaştı.
Ancak taraflar, ihracat lisansının içeriği konusunda henüz anlaşmaya varamadı. Yasadışı sayılan lisansların sisteme alınmasından memnun olan Kürt yönetimi, İhracat lisansı almak için merkezi yönetime ciddi oranda pay aktarmak istemiyor. Türkiye, 115 milyar varil ile dünyanın üçüncü büyük petrol rezervine sahip olan Iraktaki petrol yataklarının bölgesel vilayetler tarafından kontrol altına alınmasına karşı çıkıyor. Kürt yönetiminin benzer kontratlarla petrol gelirlerini doğrudan ısı elde etme ve silahlanma gibi amaçlarla kullanma çabaları da Türkiyeyi rahatsız ediyor.
Silahlanma endişesi
Ankarada, Bağdat yönetiminin bu geri adımının Kürt yönetiminin Irak rekzervlerinin büyük bölümünü bulunduran Musul ve Kerkükü uzun vadede Kürt şehirlerine dönüştürme çabasına güç vereceği endişesi hâkim. Kürtlerin petrol gelirini silahlanma amacıyla kullanma eğiliminde olması Türkiyeyi in kaygdanaınyor. Washington Post, Kürt yönetiminin gizlice Bulgaristandan silah aldığını ileri sürmüştü. Türk tarafı, ay konuya Bağdat ve ABD yönetimiyle yapacağı girişimlerle müdahil olacağı gibi Kerkük- Yumurtalık boru hattındaki ki yasal haklarını kullanabilecek.
(Radikal; 26.11.2008)
