ANKARA - İran, Rusya ve İsrail ile ‘ birlikte ‘Karadeniz-Kızıldeniz doğalgaz ve petrol boru hattı sistemi‘ projesi üstünde çalışan Türkiye‘yi uyardı. İran Petrol Bakanı Hamaney, anlaşma gereği Türkiye‘nin kendi doğalgazını üçüncü ‘bir ülkeye satamayacağını açıkladı.
Haziran sonuna kadar fizibilite çalışmalarını başlatmak isteyen Türkiye‘nin İsrail‘e İran doğalgazını satma gibi bir niyeti yok. Ancak projenin gerçekleşmesi halinde teknik olarak boru hattı sistemi içindeki İran doğalgazının İsrail‘e gidecek gaza karışmasını engellemek olanaksız.
İran Petrol Bakanı Kazım Veziri Hamaney, geçen pazar günü yaptığı açıklamada "Anlaşmalara göre Türkiye‘nin bizim doğalgazımızı üçüncü ülkelere satma hakkı yoktur" dedi. Hamaney‘in açıklamasının İsrail Başbakanı Ehud Olmert‘in ziyaretinden sonra gelmesi dikkat çekti.
Türkiye-İsrail-Rusya projesi
Türkiye, ‘Ceyhan limanının uluslararası enerji merkezi, Türkiye‘nin de doğalgaz ve petrol boru hatları geçiş ülkesi olması‘ stratejisi çerçevesinde geçen yıl Karadeniz-Kızıldeniz doğalgaz, petrol ve su boru hattı projesini ortaya atmıştı.
Söz konusu Mega proje, tanker geçişleri nedeniyle büyük bir tehlike altında olan Boğazların baypası amacıyla ortaya atılan Samsun-Ceyhan petrol boru hattını kapsayacak şekilde geliştirilmişti. Projeyle, petrol, doğalgaz, su ve fiberoptik hadar inşa edilecek, Rus gazının ve petrolünün Kızıldeniz‘e ulaştırılması hedefleniyor.
Enerji Bakanı Hilmi Güler geçen yıl İsrail‘e yaptığı ziyarette proje için ilk adımı atmış ve muhataplarıyla ortak bir protokol imzalamıştı. Güler, projenin içeriğini anlatırken, Türkiye‘den gidecek Hamaney, Türkiye‘nin İran‘dan aldığı doğalgazı ‘anlaşma‘ gereği İsrail‘e satamayacağını söyledi. Karadeniz-Kızıldeniz boru hattına gazlarının karışacak olması İran‘ı kızdırıyor
Türkiye‘deki boru hattı sisteminin, yeni hatlar yapılana dek Karadeniz-Kızıldeniz boru hattının bir parçası olması kaçınılmaz. Sisteme batıdan ve Karadeniz‘den Rus, Doğubeyazıt‘tan İran doğalgazı katılıyor. 2007 sonunda da Azeri doğalgazının Posof tan sisteme dahil olması bekleniyor. Doğalgazın enterkonnekte sisteme dahil olduktan sonra ayrı tutulması teknik olarak mümkün değil.
Bu da kâğıt üzerinde Rus doğalgazı satılsa da fiziki olarak İsrail‘e İran doğalgazının gitmesini mümkün kılıyor.
İran gözden çıkarılabilir
Karadeniz-Kızıldeniz projesi hayata geçtiğinde İran‘ın tepkisini artırması bekleniyor. Ancak İran‘ın işi kriz boyutuna vardıracağı düşünülmüyor. Şahdeniz Erzurum doğalgaz boru hattının tamamlanmasının ardından İran‘ın gazı Türkiye‘ye karşı koz olarak kullanamayacağına dikkat çekiliyor. Türkmenistan liderinin değişmesi de Türkmen gazının ŞahdenizErzurum projesine katılmasının önünü açtı. İran‘ın gazını hiçbir yere satmayı düşünmediklerini ama İran doğalgazını ayıklamanın da bilim dışı bir beklenti olacağına dikkat çeken yetkililer, mega proje için İran doğalgazının gözden çıkarılabileceğine işaret ediyor.
İran Petrol Bakanı Hamaney, yazılı açıklama yaparak Türkiye‘yi uyardı
Türkiye, israil ve Rusya haziran ayında fizibilite çalışmalarını başlatmaya hazırlanıyor. Proje kapsamında anlaşma sağlanırsa, Türkiye Rus doğalgazını ve gelecekte de petrolü boru hattı üzerinden Kızıldeniz‘e gönderecek. Üç ülkenin iki sınırda ortak şirket kurması ve ticaretin bu şirketler aracılığıyla yapılması öngörülüyor. İsrail Başbakanı Ehud Olmert‘in, 15 Şubat‘ta gerçekleşen Ankara ziyaretinde söz konusu proje de gündemdeydi ve taraflar siyasi kararlılıklarını bir kez daha teyit ettiler. Ziyaret, İran tarafından da yakından izlenirken Hamaney‘in İran doğalgazının anlaşma gereği İsrail‘e satılamayacağını bu ziyaretin ardından açıklaması dikkat çekici bulundu.
(Radikal 27.02.2007)
Basından
Genel Merkez
