Tahran yönetimi TPAO‘nun İran‘da petrol ve doğalgaz arama girişimlerine sıcak bakmaya başladı. Ayrıntılar 22 Mart‘ta ele alınacak.
Referans-TURKİSH DAİLY NEWS
DUYGU GÜVENÇ / FULYA OZERKAN - Ankara
Birleşmiş Milleder‘in uranyum zenginleştirme çalışmalarını durdurması için İran‘a tanıdığı 60 günlük süre dün doldu. Beklentiler Güvenlik Konseyi‘nin aralık ayında aldığı ekonomik yaptırım kararının genişletilerek uygulanması yönünde. Türkiye ise İran ile özellikle enerjide işbirliğini geliştirmeye yönelik adımlar atıyor.
Resmi temaslar içİn Ankara‘ya 2 günlük bir ziyaret düzenleyen İran Dışişleri Bakanı Manuçehr Muttaki‘nin Enerji Bakanı Hilmi Güler ile yaptığı görüşmelerde Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı‘nın yıllardır iran‘da petrol ve doğalgaz arama izni almak için yaptığı teklifler de gündeme geldi. Daily News‘a bilgi veren kaynaklar, Tahran yönetiminin yıllardır reddettiği bu girişime sıcak bakmaya başladığı, konunun İran Petrol Bakanı Kazım Veziri Hamaneh‘in Ankara‘ya 22 Mart‘ta yapacağı ziyarette ele alınacağını bildirdi. Aynı kaynaklar henüz bir uzlaşma sağlandığını söylemek için çok erken olduğunu yalnız İran ve Türkiye tarafından yetkililerin oluşturacağı komitelerde konunun detaylarının ele alınmasının beklendiğini de belirtti.
Türkiye-İran 19‘uncu Dönem KEK Toplantısı Protokolünün imza törenine katılan İranlı bakan Muttaki‘nin Güler ile aynca Türkmen gazının İran üzerinden Devlet Bakanı Tüzmen ile basın toplantısı düzenledi.
Türkiye‘ye taşınması konusunu da ele aldığını bildirdi. İran‘ın resmi haber ajansı IRNA, KEK toplantısının ardından bir açıklama yapan Güler‘in Türkiye ve İran‘ın enerji işbirliği konusunda yeni bir sayfa açmak üzere olduğunu bildirdi. Güler‘in ayrıca Türk-İran sınırında bir doğalgaz santralı kurulması konusunda da anlaşmaya varıldığını duyurdu.
Akaryakıtta fiyat farkı dert
İran‘ın üzerindeki ekonomik yaptırım baskısını artırmak isteyen ABD‘nin ise Ankara-Tahran hattındaki temasları yakından izlediği belirtiliyor, Washington, Türkmen gazının Hazar Denizi üzerinden ve İran‘ı by-pass ederek taşınmasını öngören projeleri desteklemekte.
KEK Protokolü‘nü Muttaki ile birlikte imzalayan Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen ise imza töreninde yaptığı konuşmada İran heyetiyle yapılan görüşmelerde üzerinde durulan esas konunun ticaretin önündeki engellerin kaldırılması ve mal mübadelesinin uluslararası ticari pratikler çerçevesinde serbestleştirilmesine önlemler olduğunu söyledi. Tüzmen, "Bu bağlamda, ülkelerimiz arasında imzalamayı öngördüğümüz Tercihli Ticaret Anlaşması‘nın metni üzerinde mutabakat sağladık. Söz konusu tavizli rejimden yararlanacak mal listeleri üzerindeki çalışmalarımızı hızlandıracağız ve anlaşmayı kısa sürede sonuçlandıracağız" diye konuştu.
Muttaki ise 2 ülke arasındaki ticari potansiyelin çok yüksek olduğunu belirterek, akaryakıt fiyat farkında ortak sonuca varılması için ortak komite oluşturulduğunu ve komitenin yakıt fiyatının her 2 ülke için adilane olacak şekilde sonuçlandıracağını söyledi.
Türkmen gazı kendine çıkış yolu arıyor
BEGÜM GÜRSOY/Analiz
Türkiye‘nin Türkmenistan ile 1999 yılında yaptığı doğalgaz alım anlaşması, güzergah sorunu nedeniyle hala yürüdüğe giremiyor. Türkmen gazına Hazar ve İran geçişli olmak üzere iki ayrı güzergah çiziliyor ancak her ikisinde de önüne dış politika ile ilgili sorunlar ve pazarlık başlıkları çıkıyor.
Türkiye‘nin Rusya‘dan doğalgaz ithalatı konusundaki bağımlılığını azaltabilecek, Türkmen gazının ise Avrupa yolunu açabilecek bu proje uzun zamandan sonra İran ile yapılan Karma Ekonomik Komisyonu (KEK) toplantısı ile yeniden sahneye geldi. Türkmenbaşı‘nın vefatıyla Türkmenistan‘da yönetimin değişmesi ise bu konuların çözüme yaklaşılmasını en az 3-4 ay daha geciktirecek. Çünkü bu sürede yeni yönetimin oturması beklenecek. Türkiye‘nin doğalgazda arz güvenliğinin tartışıldığı, Avrupa‘nın ise Rusya dışında başka doğalgaz kaynakları arayışına girdiği bu günlerde Türkmen gazının yeniden tartışılması ise oldukça önemli.
İran ile dün başlayan Karma Ekonomik Komisyon (KEK) toplantısında İran Türkmen gazının kendi topraklarından geçerek Türkiye‘ye ulaşmasına yeşil ışık yakabileceği sinyalini verdi ancak İran tarafı Türk hükümetine belirli şartlar sunuyor. İran yıllardır Avrupa pazarına giriş kapısı olan Türkiye‘den transit geçiş hakla istiyor. Ancak Türkiye bu isteğe iki ayrı pazarlık konusuyla cevap veriyor. Birincisi uluslararası tahkim konusu da olan İran‘ın Türkiye‘ye verdiği doğalgaz fiyatının düşürülmesi. İkincisi ise Türkmen gazına geçit verilmesi. İran ise transit geçiş hakkını elde etmeden Türkiye‘ye bu 2 pazarlık konusunda da olumlu görüş verme yanlısı değil. Üstelik İran‘ın istediği transit geçiş hakkı Türkiye‘nin müttefiki olarak gördüğü ABD tarafından da hoş karşılanmıyor,
Dünya‘nın en büyük doğalgaz rezervlerinden birine sahip olan İran‘a bu hakkın tanınması demek İran‘a ticari alanda yeni bir özgürlük kapısı açacak. Üstelik Rusya da egemen olduğu Avrupa pazarında zengin kaynağa sahip İran‘ı rakip olarak görmek istemiyor.
(Referans 22.02.2007)
Basından
Genel Merkez
