Türkiye için yeni bir kriz kapıda... Şah Deniz ve Hazar Geçişli Doğalgaz Projeleri‘nin 2007‘ye girmeden tamamlanamaması, Suriye‘ye kadar getirilen Arap gazı kapsamındaki ihalenin uluslararası krizler nedeniyle bir türlü gerçekleştirilememesi, Ankara‘yı pahalı gaz almaya itecek.
İran Petrol Bakanı Kazım Veziri Hamaneh , İRNA ajansına yaptığı açıklamada, şu anda Türkiye‘ye hiç doğalgaz gönderilmediğini belirterek "İran ile Türkiye arasında doğalgaz ihracatı anlaşması bulunduğunu, ancak Tahran yönetiminin iç sorunları nedeniyle bu anlaşmayı yerine getirecek durumda olmadığını" söyledi.
İç talebi karşılayamadıkları için Türkiye‘ye doğalgaz akışının durdurulduğunu kaydeden Hamaneh, İran‘ın bazı bölümlerinde doğalgaz kesintisi olduğunu da ifade etti.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler ile telefonda görüştüğünü söyleyen Hamaneh, Bakan Güler‘e sorunla en hızlı şekilde ilgileneceklerine dair söz verdiğini kaydetti. İran‘ın Ankara Büyükelçiliği Ekonomi ve Ticaret Müsteşarı Ahmad Noorani de "Parsian Gaz İşletmesi‘nin faaliyete geçtiğinde Türkiye‘ye gelen gaz miktarındaki sorunların bir miktarının giderileceğini" bildirdi.
İran gazı son iki gündür günlük 2.5 milyon metreküpe kadar düşmüştü. İran hattından normal koşullarda günlük 29 milyon metreküp doğalgaz gelmesi gerekiyordu. BOTAŞ yetkilileri, şimdi ortaya çıkan bu dev açığı Rus gazı ve Egegaz‘ın LNG terminali ile kapatmaya çalışıyor. BOTAŞ yetkilileri, kısa sürede akış başlamazsa, Türkiye‘nin yeni bir doğalgaz kriziyle karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekiyor. LNG kapsamındaki gazın ise Cezayir, Nijerya, Libya ve Norveç‘ten alınması bekleniyor. Bu kapsamda, 2006‘da Türkiye‘ye LNG aracılığıyla gaz satan, POAŞ, HABAŞ, İpragaz ve KOÇ Gaz AŞ olmak üzere toplam 10 şirket ile olan anlaşmaların devam edebileceği belirtiliyor.
Mavi Akım pahalı
Türkiye‘nin LNG‘den alacağı gazın İran‘dan alınanın fiyatının 2 katı kadar olmasına ise kesin gözüyle bakılıyor. Serbest piyasa doğalgazının fiyatı, ülkelerin krize girmesiyle birlikte artıyor. Eksik doğalgazın Mavi Akım‘dan çekilmesi de Türkiye‘ye büyük ek maliyet getirecek. Türkiye‘nin İran‘dan 1000 metreküp doğalgazı yaklaşık 180-200 dolar arasında aldığı belirtiliyor. Ancak Rus gazının maliyeti 265 dolar.
İran doğalgazının Erzurum‘a kadar gelmesi ve Türkiye‘nin doğalgazı batıdan-doğuya gaz pompalayan istasyonunun olmaması, bölgede büyük gaz sıkıntısı yaşanmasına neden olacak. BOTAŞ yetkilileri ise bu duruma "geçici pompa" çözümü bulunabileceğini ileri sürüyorlar. Buna karşın geçici pompa çözümünün bulunması durumunda bile Türkiye genelinde basınç sıkıntısı yaşanabileceği, farklı kompozisyondaki gazların ise kalori değerini düşürebileceği ileri sürülüyor.
Türkiye geçen yıllarda da aynı sıkıntı nedeniyle uluslararası tahkime başvurmuştu. Tahkimdeki görüşmeler halen devam ediyor.
Tahran yönetimi, bu yıl iki ülke enerji ve dışişleri bakanları arasında yapılan görüşmelerin ardından doğalgaz kesintisi olmayacağı konusunda söz vermişti.
(Cumhuriyet) 04.01.2007
