HALUK GERAY
[email protected]
[email protected]
Elektrik Mühendisleri Odası‘nca (EMO) çıkartılan Elektrik Mühendisliği dergisinin Kasım 2006 sayısında önemli yazılar yer alıyor. Bunlardan biri de Önder Özdemir‘in "Wimax ve Tekerrür Eden Tarih" başlıklı yazısı. WIMAX (Worldwide İnteroperability of Microwave Access) geniş bant kablosuz erişim teknolojisi olarak tanımlanıyor. Bu teknoloji yüksek hızlı veri iletiminde (ses, sabit ve hareketli görüntü dahil) içice geçmeyi sağlayacak dördüncü kuşağa giden yolda önemli bir aşama olarak değerlendiriliyor. Ana standartları yayımlanmış olan bu teknoloji doğrusu bakır kablolara dayanan yerel döngünün (local loop) pabucunu dama atabilir.
Özdemir WlMAX‘ın şu özelliklerine de dikkat çekiyor:
· Cep telefonu gibi kapsama alanı gereksinimine göre baz istasyonları ve kullanıcı cihazları ile çalışır.
· Abone karar verdikten çok kısa bir süre sonra hizmete erişmeye başlar.
· Geleneksel sabit telefon hizmetindeki ve veri hizmetleri için kullanılan bakır kablo altyapısına ihtiyaç duymaz, ona rakiptir.
· Yerleşik telekom operatörlerine rakip olarak lisans almış uzak mesafe telekom İşleticileri için rakibinden bağımsız bir altyapıyla hizmet verme fırsatı sunar.
Türkiye‘de düzenleyici kuruluş olan Telekom Kurum‘u henüz işletme lisanslarını vermiş durumda olmadığı için bu teknoloji pazarda yok. Ancak 2007 yılında lisans verilebileceğinden söz ediliyor. Mühendis kökenli ve sosyal bilim (iletişim) alanında yüksek lisans diploması olan Özdemir‘in asıl önemli saptamaları bu teknolojiye geçiş sürecinde "tarihin tekerrür edip etmeyeceği." Özdemir‘e göre Türkiye, teknoloji konusunda gereksiz paralar harcayarak çokuluslu firmaların çıkarlarını öne çıkaran politikaları uygulamış. Örneğin bankalardaki para çekme makinelerinin tüm bankalar tarafından ortak kullanılması olanağı varken, her banka ayrı ayrı ATM cihazları yatırımı yapmış; her kuruluşun tek bir cihazla kredi kartı hizmeti vermesi mümkünken bütün işyerleri 5-6 kadar POS cihazı almış ve ülke çöplüğe dönmüş; aynı baz istasyonunun ortak modellerle kullanılması mümkünken bütün cep telefoncuları ayrı ayrı baz İstasyonları kurmuş... Örnekleri uzatmak mümkün.
Özdemir WlMAX‘a ilişkin olarak da aynı durumun yaşanabileceği uyarısında bulunuyor: "Türkiye‘nin gündeminde olan WlMAX‘ın arayış içinde olan her operatöre baz istasyonlarnı kurdurup, milyonlarca dolar değerinde yatırım yaptırıp, tarihin tekerrür etmesine mi yol açılacaktır? ... Türkiye‘de teknoloji yatırımları konusunda aynı hatalar defalarca tekrar edilmiştir. Ancak bu tekrarlar bu olayların aktörleri açısından komedi düzeyine çoktan ulaşmış olsa bile, bu ülkeye çıkardığı maliyetler açısından her zaman trejedi niteliğini korumaktadır."
Acaba Telekomünikasyon Kurumu bu teknolojiye ilişkin lisansları verirken yukarıdaki dersleri de gözönünde tutacak mı? Özdemir bu konuda çok iyimser değil, çünkü Telekomünikasyon Kurumu‘nun bugüne kadar gösterdiği düşük başarının yanında hükümet ve çeşitli oyuncuların baskısı altında işleri öteleme alışkanlığı söz konusu. WIMAX teknolojisi Öger Telekom‘a satılan Türk Telekom‘un sahip olduğu bakır telefon hatlarına gereksinim duymadan ayrı bir altyapı ile güçlü rakipler yaratabilir. Ayrıca WIMAX işleticileri Türkiye‘deki cep telefonlarına da rakip olma gizilgücüne sahip olacak. Dolayısıyla bu hizmetin geciktirilmesi büyük Türk Telekom ve cep telefonu işleticilerinin işine gelecek.
Yazıdan öğrendiğimize göre 2001 yılında bu teknolojiyle uyumlu cihazların oluşturulması ve genel olarak bu teknolojinin yaygınlaştırılması için WIMAX Forum kurulmuş. Üyeleri, hizmet sağlayıcılar, donanım ve yazılım firmaları ve içerik üreticileri. Bu forumun 2004‘te sadece 46 üyesi varken, üye sayısı 2005 Kasım ayında 332‘ye çıkmış. Bu bilgiyi okuyunca merak ettim, acaba Türkiye‘deki üretici firmalardan www.wimaxforum.org sayfasında bu foruma üye olan var mı? Yüzlerce firma arasında bazılarını atlamış olabilirim ama önde gelen kuruluşlarımızın hiç birine rastlayamadım. Eğer tarih tekerrür edecekse ve önüne gelen bu teknolojiden satın alacaksa, hiç değilse yerli firmalar da bu teknoloji İş zincirinde üretimde bulunsun ki zararı azaltalım!
(Birgün 28.12.2006)
