DANIŞTAY BAŞKANLIĞI’NA
Yürütmenin Durdurulması İstemlidir.
DAVACI : Elektrik Mühendisleri Odası
VEKİLİ : Av. Hayati KÜÇÜK
Ihlamur Sok. 10/1 Kızılay – ANKARA
DAVALI : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı – ANKARA
D. KONUSU : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın 31.08.2006 tarihinde yayımladığı Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş, Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş ve İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin özelleştirilmesi hakkında ihale ilanı ve bu ilanın dayanağı idari kararın iptali ve dava sonuna kadar yürütmesinin durdurulması istemidir.
AÇIKLAMALAR :
1. Dava Konusu İhale İlanı
Dava konusu ihale ilanı (EK: 2) ile, Ankara, Kırıkkale, Zonguldak, Bartın, Karabük, Çankırı ve Kastamonu görev bölgesindeki Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.; Sakarya, Bolu, Düzce ve Kocaeli görev bölgesindeki Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. ve İstanbul İli Anadolu Yakası görev bölgesindeki İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin % 100 hisselerinin 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde blok satış yöntemiyle özelleştirileceği duyurulmaktadır.
İhale ilanında;
- İhalenin kapalı zarf içerisinde teklif almak ve görüşmeler yapmak suretiyle pazarlık usulü ile gerçekleştirileceği;
- Komisyonca gerekli görüldüğü takdirde ihalenin pazarlık görüşmesine devam edilen teklif sahiplerinin katılımı ile açık artırma suretiyle sonuçlandırılabileceği;
- Hisseleri satışa konu şirketler için ayrı ayrı teklif verileceği; verilen tekliflerde şirketlerin birbiriyle ilişkilendirilemeyeceği ve tekliflerin herhangi bir şartı içermeyeceği;
- İhaleye yalnızca tüzel kişiler ile Ortak Girişim Gruplarının katılabileceği; ihaleye katılabilmek için Gizlilik Taahhütnamesi imzalanması, şirket hakkında hazırlanan Tanıtım Dokümanı ile İhale Şartnamesi’nin alınması ve önyeterlilik kriterlerinin karşılanmasının zorunlu olduğu;
- Tanıtım Dokümanı ve İhale Şartnamesi’nin nereden temin edileceği, anılan belgeler için her bir Şirket için ayrı ayrı olmak üzere 15.000.- ABD Doları bedel ödeneceği, bu bedelin nerelere yatırılacağı ve yatırılan bu bedelin hiçbir surette iade edilmeyeceği;
- Katılımcıların, teklif verebilmeleri için, her şirket yönünden ayrı ayrı olmak üzere 10.000.000.- ABD Doları tutarı geçici teminat vermeleri gerektiği;
- Önyeterlilik değerlendirmesi sonucunda önyeterlilik kriterlerini taşıdığına karar verilen Katılımcıların tekliflerinin, İhale Şartnamesi’nde belirtilen hususlar dikkate alınarak hazırlanıp, her bir şirket için en geç 15.12.2006 günü saat 16.00’a kadar teslim edilmesi gerektiği;
- İhalenin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olmayıp, İdare’nin, ihaleyi yapıp yapmamakta, dilediğine yapmakta ve teklif verme süresini uzatmakta serbest olduğu;
- Hisselerin yurtdışında yerleşik taraflara satışının yürürlükteki yabancı sermaye mevzuatına, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’na ve ilgili diğer mevzuata tabi olduğu ve ilgili mevzuatın nerelerden temin edileceği;
- İhaleye ilişkin diğer hususların, Şirketlere ait İhale Şartnamesi’nde yer aldığı;
bilgileri yer almaktadır.
2. İhaleye İlişkin Bilgi Dokümanı
Dava konusu ihale ilanının yanı sıra, davalı İdare’nin internet sitesinde, danışman şirket Lazard & Co. S.r.l. tarafından hazırlanan bir bilgi dokümanı yayımlanmıştır. (EK: 3) Bilgi dokümanında, dağıtım özelleştirmesinde ana esaslar, yatırım değerlendirmesi ve Türkiye elektrik sektörü hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. İhale konusu şirketlere ve ihaleye yönelik gerekli pek çok aydınlatıcı bilgi bulunmamaktadır.
Gerek ihale ilanında, gerekse bilgi dokümanında, ihaleye ilişkin kamuoyuna ve ihaleye katılacaklara duyurulması gereken kimi bilgilere yer verilmemiştir. İhaleye katılmak için önyeterlilik koşullarının neler olduğu, ihalenin hangi tarih ve saatte yapılacağı, ihaleye kimlerin katılamayacağı, ihale konusu Şirket’lerle ilgili daha ayrıntılı bilgilerin nereden ve hangi koşullarla sağlanacağı, ihale sonucunda alıcının uyması gereken kuralların neler olduğu, ihale sonucunda nihai kararın verilme şekli gibi hususlar, ihalenin şeffaf olması ve rekabet şartının gerçekleşebilmesi için duyurulması gerekli hususlardır. Bu durumun aksine, kamuoyu ve isteklilerce bilinmesi gereken bu gibi konuların öğrenilebilmesi için 15.000.- ABD Doları ödemek suretiyle Tanıtım Dokümanı ve İhale Şartnamesi alınması ve bir gizlilik taahhütnamesi imzalanması şart koşulmuştur. Temel bir kamu hizmetinin ihalesinin, adeta kamuoyunun bilgisinden özellikle saklanarak, kapalı kapılar ardında gerçekleştirilmesi söz konusudur.
4046 sayılı Kanun’un “İlkeler” başlıklı 2. maddesinin (ı) bendinde “özelleştirme işlemlerinin değer saptaması da dahil aleniyet içinde yürütülmesi” ilkesi benimsenmiştir. Dava konusu ihale işleminde, büyük bir titizlilikle gizlilik kuralları getirilmiş olup, Kanun’un 2. maddesindeki aleniyet ilkesi ihlal edilmektedir. Kanun’un açıkça hükmettiği aleniyet ilkesine uygun olmayan dava konusu işlemin iptali gerekir.
3. İhale İlanıyla İlgili Ek Duyuru
İhale ilanının gazetelerde yayımlanmasından sonra, davalı İdare’nin internet sayfasında bir ek duyuruyla, ilanda yer alan hususlarda ilave ve düzeltmeler yapılmıştır.(EK: 4)
Yapılan ilave şu şekildedir: “Sözkonusu ihalelere önyeterlilik başvurusunda bulunmak isteyen tüzel kişi ve Ortak Girişim Grupları’nın en geç 04/10/2006 günü saat 16.00’ya kadar İdare’ye başvurmaları gerekmektedir. Bu tarih ve saatten sonra yapılan başvurular kabul edilmeyecektir. İdare, bu süreyi uzatma hakkını saklı tutmaktadır.”
Yapılan düzeltme ise; “İdarenin, yayımlanan ilanlardaki, T.C. Ziraat Bankası AŞ Merkez Şubesi nezdinde bulunan 38775343/5005 nolu Özelleştirme Fonu Vadesiz ABD Doları hesabı, 38777343/5005 olarak düzeltilmiştir” şeklindedir.
İhale ilanında yer almayan ya da yanlış yer alan ve özellikle önyeterlilik başvurularının yapılması gereken tarihe ilişkin bilgileri içeren bir eksikliğin, İdare’nin internet sayfasından yayımlanarak düzeltilmesi, ihale işlemi açısından açık bir hukuka aykırılık oluşturmaktadır.
4. Elektrik Dağıtım Özelleştirmelerinin İçeriği ve Kamu Yararına Aykırılıklar
Dava konusu ihale işlemiyle, toplam 21 dağıtım bölgesine bölünmüş olan ve zaten özel bir şirket eliyle yürütülen Kayseri bölgesi dışında özelleştirilmesi düşünülen 20 dağıtım bölgesinden üçünün özelleştirilmesi hedeflenmektedir. Bu 20 bölgede, kamuya ait 20 dağıtım şirketi kurulmuş ve TEDAŞ tarafından her bölgeye ilişkin İşletme Hakkı Devir (İHD) sözleşmeleri imzalanarak işletme hakları bu şirketlere devredilmiştir. İşletme hakkı sahibi olan kamu şirketlerine, EPDK tarafından dağıtım ve perakende satış lisansları verilmiştir ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu gereği, bu lisanslar kapsamında dağıtım hizmetleri yürütülmektedir.
Dava konusu ihale ilanıyla, 9. Bölgede Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. (BAŞKENT), 14. Bölgede İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş. (AYEDAŞ) ve 15. Bölgede Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. (SEDAŞ)’ın özelleştirilmesi yapılacaktır. Bu ihale işlemini grup grup diğer dağıtım bölgelerinin özelleştirilmesi izleyecektir. Yapılacak özelleştirme, işletme hakkına sahip bu şirketlerin hisselerinin blok satışı yöntemiyle gerçekleştirilmek istenmektedir.
İhale sonucunda hisseleri satın alacak özel şirket, işletme hakkına sahip şirket eliyle ilgili bölgede dağıtım ve perakende satış hizmetlerini tekel olarak yürütecektir.
İlk olarak özelleştirilen bu üç bölgenin kayıp-kaçak oranı, Türkiye ortalamasının çok altındadır. TEDAŞ verilerine göre kayıp-kaçakta ülke ortalaması % 17,8’dir. Bu oran, BAŞKENT’te % 11,1, AYEDAŞ’da % 10,4, SEDAŞ’da ise, % 12,3’dür. Özelleştirmenin en önemli hedefi olarak sunulan, kayıp-kaçak oranlarının düşürülerek hizmet kalitesinin yükseltilmesi, gerçekleştirilmek istenilen özelleştirme işleminde göz önünde bulundurulmamıştır. Öncelikle kayıp-kaçak oranlarının düşük olduğu bölgelerin özelleştirilmesi, zaten mali olarak zor durumda olan TEDAŞ’ın zararının artmasına neden olacaktır. Diğer yandan, dava konusu ihale ilanıyla özelleştirilmek istenen 3 bölge, kayıp-kaçak oranının düşüklüğü dışında, elektrik tüketimi açısından da sanayi abonelerinin yoğun olduğu bölgelerdir. Bu durumda dava konusu özelleştirme işlemiyle, kamunun gelirlerinde ciddi bir azalma meydana geleceği gibi, elektrik dağıtım hizmetinin özelleştirilmesinin yaratacağı olası sıkıntıların ülke ekonomisi üzerindeki etkisi çok daha ağır olabilecektir. Elektrik tüketimi açısından şirketler tarafından karlı görülen bu bölgelerin öncelikli olarak özelleştirilmesinden sonra, kayıp-kaçak oranları yüksek, pazar payı düşük bölgelerin özel sektöre devredilememesi de ihtimal dahilindedir. Bu durumda, hem karlı bölgelerin özel sektöre devredilmesi nedeniyle kamu gelirinden mahrum olunacak, hem de diğer bölgelerde zararına kamu hizmeti verilmesi durumuyla karşı karşıya kalınacaktır. Geçmiş örneklerde de görüldüğü gibi böyle bir durumda sat-kurtul mantığıyla “ikiden sonra bedava” gibi yeni teşvikler içeren yöntemlerle, bu karsız dağıtım bölgelerinin özel sektöre devredilmesinin yollarının aranması da şaşırtıcı olmayacaktır.
Özelleştirme sonrası dağıtım şebekelerinde yapılacak olan muhtemel yatırımların bedeli, EPDK’nın onayladığı tarifelere yansıtılmıştır. Şirketlerin, gerek Dünya Bankası’nca ülkemize verilen kredilerle, gerekse kendi sağlayacakları kredi ve sermaye ile yapacakları varsayılan yatırımlar, şimdiden enerji kullanacak olanların ödeyecekleri tarifelerin içerisine eklenmiştir.
Dağıtım özelleştirmesine ilişkin Lazard tarafından hazırlanan bilgi dokümanında, “Özelleştirmenin öncelikli amaçlarından biri de dağıtım sistem ve şebekesi üzerinde gerçekleştirilmesi gereken yatırımların özel sektör tarafından karşılanması ve bu sayede devlet bütçesi üzerindeki yükün azaltılmasıdır” denilmektedir. Yatırım finansmanının tarifeler yoluyla tüketicilerden karşılanacağı açık olduğuna göre, dağıtım hizmetinin özel sektöre bırakılmasıyla hangi yük devletin sırtından kaldırılmaktadır? Şirketler adına tüketicilerden tahsil edilebilen yatırım giderleri devlet adına tüketicilerden tahsil edilememekte midir? Bu yönüyle de yapılan özelleştirme işlemi, amaç yönünden hukuka ve kamu yararına aykırılık taşımaktadır.
Kaldı ki şirketler tarafından yapılan yatırımların nasıl denetleneceğine ilişkin yeterli bir düzenleme bulunmamaktadır. Yatırımların hiç ya da gereği gibi yapılmaması durumunda tarifeler yoluyla vatandaştan yapılmayan yatırımın bedeli tahsil edilmiş olacaktır. Bu duruma karşı kamu yararı gereği sözleşmenin feshedilmesine kadar varan cezai düzenlemeler öngörülmesi gerekirken, dava konusu işlemde kamu adına gereken güvenceler sağlanmamıştır.
Özelleştirmelerin gerçekleştirilmesi için izlenen yolda, TEDAŞ’a ait dağıtım şebekelerinin işletme hakkı devirleri, hisseleri satılacak olan bölge şirketlerine devredilmiştir. Bu devir önemli bir bedel karşılığında yapılmıştır ve İHD bedeli de, EPDK tarafından onaylanan tarifelere eklenmiştir. Bu durum, ucuzluk sağlayacağı iddia edilen özelleştirmelerin yalnızca gerçekleştirilebilmesi için yapılan işlemlerin dahi, enerji kullananlara ilave yükler getirmesi anlamına gelmektedir. Daha şimdiden, özelleştirmeler nedeniyle önümüzdeki dönemin elektrik tarifelerinde İHD bedeli eklenmesi nedeniyle artış söz konusudur.
Tarifelerle ilgili bir diğer fiyat artırıcı durum da, gelir tavanı uygulamasıdır. Dağıtım bölgelerinde gerçekleşecek olan tüketim miktarından bağımsız olarak dağıtım şirketine belirli bir gelir garantisi verilmektedir. 01.09.2006 tarih ve 26276 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 24.08.2006 tarih ve 875 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Kararı’nın “20 Dağıtım Şirketi İçin Gelir Gereksinimi Hesaplanması ve Tarife Metedolojisi” başlıklı ekinde, şirketlere garanti edilen gelir tavanı için 3 temel bileşen belirlenmiştir. İşletme giderleri bileşeni, yatırım bileşeni ve işletme hakkı devir bedeli bileşeninden oluşan gelir tavanı, tüketicilerin elektrik kullanımından bağımsız olarak düzenlenmiştir. Buna karşın şirketin tüketimdeki olası bir düşme nedeniyle gelir tavanını sağlayamaması durumunda gelecek yıl bu garanti edilen tutarı tarife artışıyla elde etmesi öngörülmektedir. Davalı İdare adına Lazard tarafından hazırlanan Bilgi Dokümanında, “dağıtım şirketinin tüketimdeki olası azalmadan dolayı gelir tavanında öngörülenden daha düşük bir gelir elde etmesi durumunda ortaya çıkan gelir eksikliği bir sonraki dönemde uygulanacak olan son kullanıcı tarifelerinin EPDK denetimi altında düzeltilmesiyle giderilmiş olacaktır” denilmektedir. Belirli miktarda enerji satışını garanti etme anlamına gelen bu uygulamada, garanti edilen miktarda enerjinin satılamaması halinde, satılamayan enerjiden elde edilecek olan gelirin, bir sonraki yılın tarifelerine yansıtılması söz konusu olacaktır. Elektrik üretimi alanında devletin alım garantili YİD ve Yİ sözleşmelerine, bu kez dağıtım alanında “vatandaşın alım garantisi” eklenmektedir. Enerji kullanıcıları, şirketin gelir tavanını garanti edecek miktarda elektrik tüketecek, tüketmemesi halinde, bir sonraki yıl bu tüketmediği enerji üzerinden, garanti edilen gelir tavanını ödeyecektir.
Bu durum, ekonomideki bir kriz nedeniyle olası tüketim azalmasına karşı şirketleri koruduğu gibi 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile öngörülen serbestleşme hedefine de tamamen aykırılık oluşturmaktadır. Ekonomik bir kriz nedeniyle olabilecek tüketim azalması durumunda, dağıtım hizmetini verecek olan özel şirkete gelir tavanı garantisi getirilmesi, kamu yararına aykırılık oluşturduğu gibi Anayasa’nın eşitlik ilkesine de aykırıdır.
EPDK tarafından onaylanan geçiş dönemi gelir tavanlarına, yine EPDK tarafından belirlenecek olan Enerji Piyasası Endeksi bazında enflasyon düzeltmesi de yapılacaktır. Böylece, şirketler her durumda belirli bir geliri mutlaka elde etmiş olacaklardır.
Kayıp-kaçak oranlarında öngörülen ve onaylanan hedeflerden daha fazla düşüş sağlanması durumunda ise şirketler tarife sisteminde yer almayan fazladan kara sahip olacaklardır. Yani şirkete garanti edilen gelir tavanının üzerinde bir kar elde etme olanağı sağlanmaktadır. Kayıp-kaçağın azaltılmasına yönelik yatırım giderlerini, işletme giderlerini tarifeye yansıtarak tüketicilerden tahsil eden şirketlerin, bu yatırımlar ve işletme giderleri karşılığında elde ettikleri fazladan karı tarifelerin düşürülmesi yöntemiyle tüketicilerle paylaşması öngörülmemektedir. Yine dağıtım şirketlerinin, elektrik üreticilerinin fiyatlara zam yapmaları durumunda bu zammı doğrudan dağıtım ve perakende satış fiyatları aracılığıyla tüketicilere yansıtmaları kurala bağlanmaktadır. Ancak aynı şirketler öngörülenden daha ucuza elektrik satın alma olanağı elde ettikleri zaman sağlayacakları fazladan karı da yine tarifeleri düşürmek yoluyla tüketicilerle paylaşmayacaklardır. Bu durum “nimet-külfet” ilişkisinde sürekli olarak elektrik kullanıcılarının aleyhine bir dengesizlik yaratacaktır.
Diğer yandan, şirketler için tarifelerin dışında başkaca gelir kalemleri de bulunmaktadır. Dağıtım şebekesine ilk bağlantı kurulumu ücreti ve kesinti veya yeniden bağlanma gerektiğinde alınan kesme/bağlanma bedeli gibi gelirler, tarifelerle elde edilecek gelirlerin dışında, şirketler için ayrı bir kar unsuru oluşturmaktadır.
Yukarıda anlatılan gelir sistemi, şirketleri yatırıma özendirmekten uzaktır. Şirketler, belirli bir geliri elde etmek için doğru ve yerinde yatırımlar yapmak, işletme verimliliğini artırmak gibi yönelimlere gereksinim duymayacaklardır. Elektriğin kesintisiz ve kaliteli sunumu için gerekli altyapı ve iyileştirme yatırımlarının yeterince yapılmaması halinde, gerilim veya frekans düşmesi, hatta uzun süreli elektrik kesintilerin yaşanılması kaçınılmaz olacaktır. Nitekim, dağıtım işletmelerinde ulaşılan teknoloji, sistemde meydana gelen arızaların anında tespit edilerek giderilmesini sağlayan bilgisayarlı izleme ve kontrol sistemlerini içermektedir. Bu tür yatırımların yapılması öngörülmeden, yalnızca kayıp/kaçak oranlarının indirilmesine endeksli yapıda, özel şirketlerin kolaycı başka yol ve yöntemlere başvurmalarının önü açılacaktır. Mevcut elektrik enerjisi mevzuatı ve özelleştirme uygulamalarının, ancak şirketlerin para tahsilatında bir hızlanma yaratacağı, yatırımların ise gerektiği ölçüde yapılmayacağını göstermektedir. Daha önce AKTAŞ örneğinde yaşandığı gibi, çeşitli muhasebe ve fatura oyunları ile, özellikle kaçak elektrik miktarının % 0 düzeyine kadar indirilmesi ve bu alanda başarı sağlandığının ileri sürülebilmesi olanakları tercih edilebilecektir.
Sonuç olarak;
Dağıtım sisteminin özelleştirilmesi sonrasında, hizmet kalitesinin yükseltilmesini amaçlayan yatırım ve iyileştirmelerin yeterince öngörülmemiş olması;
Şirket tarafından yapılması muhtemel yatırımların daha şimdiden tarifeye yansıtılmış olması;
Kayıp-kaçaklardaki azalmanın hangi oranda ve nasıl bir yöntemle gerçekleşeceğine ilişkin ayrıntılı iş planlarının şirketlere yükümlülük olarak getirilmemiş olması;
Kayıp-kaçak oranları Türkiye ortalamasının çok altında olan bölgelerin özelleştirilmekte olması;
İHD bedeli gibi özelleştirmenin kendisinden kaynaklanan maliyetlerin tarifelere yansıtılarak elektrik fiyatlarını artıracak olması; yapılan ihale işlemini kamu yararına aykırı kılmaktadır. Bu nedenlerle dava konusu işlemin iptali gerekir.
5. İmtiyaz Sözleşmesi İmzalanmaması Anayasa’ya ve Kamu Yararına Aykırıdır
Dava konusu ihale kararı ve ilanıyla ilgili işlemlere bakıldığında, mülkiyeti TEDAŞ’a ait olan dağıtım varlıklarının işletme hakkı, hisseleri satışa çıkartılan ve iktisadi devlet teşekkülü statüsündeki şirketlere devredilerek İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi imzalanmıştır. Bu şirketlerle ayrıca enerji satış anlaşmaları yapılmış ve EPDK tarafından dağıtım ve perakende satış lisansları verilmiştir. İhale sonucunda hisseleri alacak tüzel kişilerle de bir Hisse Satış Sözleşmesi imzalanacaktır.
Hisse satışı sonrasında iktisadi devlet teşekkülü olmaktan çıkarak, tamamen özel hukuk hükümlerine tabi şirket haline gelecek olan dağıtım şirketleriyle, bir imtiyaz sözleşmesi imzalanması söz konusu değildir.
Elektrik Piyasası Kanunu ile elektrik üretim ve dağıtım faaliyetlerinin özel kişilere gördürülmesinin düzenlenmiş olması ve EPDK’nın bu hizmeti yerine getirecek olan tüzel kişiliklere lisans veriyor olması, bir kamu hizmeti olan elektrik dağıtım hizmetinin özel kişilere devredilmesinde imtiyaz sözleşmesi düzenlenmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. Bu nedenle dava konusu işlem, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay tarafından yapılan “kamu hizmeti”, “imtiyaz sözleşmesi” tanımlarına aykırılık taşımaktadır. Nitekim, Anayasa Mahkemesi’nin 1994/43 E. 1994/42-2 sayılı kararında şöyle denilmektedir:
“Oysa Anayasa yargısı alanında bir hizmetin ‘kamu hizmeti’, bir sözleşmenin de ‘imtiyaz sözleşmesi’ olup olmadığı yasaya değil, niteliğine bakılarak saptanabilir.
Eğer bir kamu hizmeti uzun süreli olarak özel girişime gördürülecekse, düzenlenen sözleşme imtiyaz sözleşmesi niteliğindedir. Yasal düzenlemeler bu niteliği değiştirici etki yapamaz.”
Anayasa Mahkemesi’nin bu kararında, 3096 sayılı Kanun’daki “görevlendirme” sözcüğünün, yapılan sözleşmeleri imtiyaz sözleşmesi kapsamı dışına çıkarıp Danıştay öndenetiminden geçmemesini sağlamak için kullanıldığı vurgulanmaktadır. 3096 sayılı Kanun’da “imtiyaz”dan bahsedilmeyip, aksine “görevlendirme”den bahsedildiği halde, Danıştay tarafından da, bu Kanun çerçevesindeki sözleşmeler imtiyaz sözleşmesi olarak kabul edilmiştir.
Bu durum karşısında, Elektrik Piyasası Kanunu’nda bir düzenleme ve denetleme kurulunun oluşturulmuş olması ve bu Kurul tarafından lisanslandırma işleminin yapılması, elektrik üretim, iletim ve dağıtımı gibi temel bir kamu hizmetinin işletilmesinin özel kişiye devredilmesini imtiyaz olmaktan çıkarmamaktadır.
Diğer yandan, Elektrik Piyasası Kanunu ile getirilen “lisans” yönteminin incelenmesinden de, bu yöntemin imtiyaz yönteminin yerini aldığı söylenemez. Nitekim, bağımsız bir Kurum olan EPDK tarafından, yalnızca özel kişilere değil, bu alanda faaliyet gösteren kamu tüzel kişiliklerine de lisans verilmektedir. Hatta tamamen kamu tekelinde kalacak olan iletim faaliyeti için dahi, Türkiye Elektrik İletim A.Ş.’ye lisans verilmesi öngörülmüştür. Lisans işleminin, kamu hizmetinin özel kişilere gördürülmesinin bir yöntemi olmadığı açıktır. EPDK, Elektrik Piyasası Kanunu ile oluşturulmak istenen piyasanın kurallarını belirlemekte ve bu kurallara uygun davranılmasının gözetim/denetimini yapmaktadır. Bunu, kamu özel ayrımı olmaksızın gerçekleştirmekte ve alanda faaliyet gösteren tüzel kişilere yetkili oldukları faaliyetleri ve “piyasada” uymaları gereken kuralları belirleyen lisanslar vermektedir.
Anayasa’nın 155. maddesinin 2. fıkrasında, “kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmek” Danıştay’ın görevleri arasında sayılmıştır. Temel kamu hizmetlerinden olan elektrik dağıtım faaliyetlerinin, imtiyaz sözleşmesi yapılmaksızın özel kişilere devredilmesi, Anayasa’nın 155. maddesinde belirtilen Danıştay’ın düşüncesini bildirme görevini engelleyeceğinden, Anayasa’ya ve kamu yararına aykırılık teşkil edecektir.
6. İhale İlanında Yabancılara Yönelik Kısıtlama Getirilmemiştir
4628 sayılı Kanun’un Özelleştirme başlıklı 14. maddesinin son fıkrasında,
“Bu özelleştirme uygulamaları çerçevesinde, bu Kanun’da belirtilen piyasa faaliyetlerinde yer alan gerçek ve tüzel kişilerden, yabancı gerçek ve tüzel kişiler elektrik üretim, iletim ve dağıtım sektörlerinde, sektörel bazda kontrol oluşturacak şekilde pay sahibi olamazlar”
hükmü yer almaktadır.
Anayasa Mahkemesi’nin bir çok kararında, elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı gibi stratejik öneme sahip kamu hizmetlerinin özelleştirilmesinde, yabancılara yönelik kimi önlemlerin alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin 1994/49 E. 1994/45-2 K ve 7.7.1994 tarihli kararında, “Telekomünikasyon, elektrik üretim, iletim ve dağıtım gibi stratejik önemi olan alanlara yabancıların girmesinin ötesinde, egemen olması, güvenlik, bağımsızlık ve ekonomik yönlerden çok sakıncalı olabilir. Çünkü, bu tür kamu hizmetleri ülke güvenliği ile çok yakından ilgilidir” denilmektedir.
4628 sayılı Kanun’un 14. maddesinin son fıkrası, Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtilen, yabancılaşma tehlikesini bertaraf etmeye yönelik bir düzenlemedir. Ancak, maddenin düzenlenme şekli ve ifadelerin açık olmaması, bu amacın gerçekleşmesinin uygulamayla sağlanmasını gerektirmektedir. Bu durumda, elektrik dağıtım özelleştirilmeleri yapılırken, yabancıların kontrol oluşturmasına yönelik her türlü önlemin alınması gerekmektedir. Bu önlem, hangi düzeyde ve nasıl alınacaktır? Mevcut ihale ilanı işleminde, yalnızca yabancılarla ilgili düzenlemelere atıfta bulunulmakla yetinilmiş ve bunun dışında hiçbir önleyici kurala yer verilmemiştir.
Esasen dava konusu özelleştirme işlemi, yabancılara ilişkin mevzuata atıfta bulunurken, Anayasa ve yasalarla getirilen kısıtlamalara uygun hareket edildiği izlenimi vermeye çalışmakta, ancak işlemin içeriği ile, bu durumun tam aksine, dağıtım alanının yabancılara satışını organize etmektedir. Nitekim ihale dokümanları, dağıtım bölgelerini yabancı şirketlere satmaya yönelik şartlarla doludur. Yeterlilikle ilgili koşullar, yerli şirketlerin sağlayamayacağı içeriktedir.
Yabancılara yönelik kısıtlamaların, dağıtım özelleştirmeleri açısından, her bir dağıtım bölgesi için ayrı ayrı gözetilmesi gerekmektedir. Nitekim, her bir dağıtım bölgesi, ayrı bir tekel oluşturacak şekilde ayrıştırılmıştır. İhaleyi kazanan şirket, bölge sınırları içerisinde münhasıran dağıtım yetkisine sahip olacaktır. Dağıtım şirketlerinin bu konumu, Rekabet Kurumu 1. Daire Görüşü’nde (EK: 4) dağıtım faaliyetinin doğal tekel olduğu şeklinde sık sık vurgulanırken, “İlgili Ürün Pazarı” başlığı altında şu görüşlere yer verilmektedir:
“Dağıtım faaliyeti, alçak gerilimli elektrik taşıyan kablolardan oluşan yeni bir dağıtım şebekesinin kurulmasına ilişkin zorluklar ve yüksek yatırım maliyetleri sebebiyle doğal tekel niteliği taşımakta olup; her bir bölgedeki dağıtım şirketi tarafından münhasıran yerine getirilmektedir. Bu bakımdan elektrik pazarının dağıtım seviyesinin pazarın diğer seviyelerinden farklı bir ürün pazarı olarak tanımlanması gerekmektedir.”
“İlgili Coğrafi Pazar” başlığı altında da, “elektrik dağıtım hizmetleri açısından her bir dağıtım bölgesinin ayrı bir ilgili coğrafi Pazar oluşturduğu sonucuna varılmıştır” denilmektedir.
Ülke düzeyindeki elektrik dağıtım faaliyeti, birbirinden bağımsız 21 tekel tarafından yürütülecektir. Bu durumda, 4628 sayılı Kanun’un 14. maddesinde belirtilen yabancılarla ilgili sınırlamanın, her bir dağıtım bölgesi için ayrı ayrı göz önüne alınması gerekmektedir. Dolayısıyla, ihaleye çıkılırken, bu koşullara uygun kriterlerin belirlenmesi ve ihale ilanında, teklif verecek katılımcıların bünyesinde, yabancıların kontrol oluşturamayacaklarına ilişkin kurallar açıkça yer almalıdır.
Gerek ihale ilanında yabancıların kontrolüne yönelik kurallara yer verilmemiş olması, gerekse ihale dokümanlarında var olan ön yeterlilik koşullarının yerli şirketlerce sağlanamayacak düzeyde belirlenmesi, Anayasa’ya ve 4628 sayılı Kanun’un 14. maddesinin son fıkrasına açıkça aykırılık taşımaktadır.
7. 4628 Sayılı Kanun ve İhale İşleminin Anayasa’ya Aykırılıkları
Dava konusu ihale işlemi, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükümlerine uygun bir elektrik dağıtım piyasası oluşturma amacıyla yapılmaktadır. 4046 sayılı Kanun, yalnızca satış işleminin usul ve kurallarını belirleyen bir araç Kanun’dur. Dolayısıyla, yapılan özelleştirme, 4628 sayılı Kanun’la belirlenen kurallara uygun şekilde gerçekleştirilecek olup, satış sonrasında da, yalnızca bu Kanun hükümlerine göre faaliyet yürütülecektir.
Dava konusu işlemin amacı ile, koşul ve şartlarını belirleyen 4628 sayılı Kanun’un ihale işleminde uygulanacak kimi hükümleri, Anayasa’ya aykırılık taşımaktadır.
7. a) 4628 Sayılı Kanun’un 3. Maddesi
4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 3. maddesinin (c) bendinin (3) numaralı alt bendinin ikinci ve üçüncü paragraflarında, 5398 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonucunda, tekel konumunda bulunan dağıtım şirketlerine, üretim şirketi kurma ve bu şirketten alacağı elektrik miktarı konularındaki sınırlama ortadan kaldırılmıştır. Maddenin eski hali aşağıdaki gibidir:
“Özel sektör dağıtım şirketleri, dağıtım ve perakende satış faaliyeti dışında, lisanslarında belirtilen bölgelerde üretim lisansı almak kaydıyla ve yıllık elektrik enerjisi üretimi bir önceki yılda bölgelerinde tüketime sunulan yıllık toplam elektrik enerjisi miktarının yüzde yirmisinden fazla olmamak üzere üretim tesisi kurabilir.
Dağıtım şirketleri sahibi olduğu veya iştirak ilişkisinde bulunduğu üretim şirketi veya şirketlerinden, bölgelerinde bir önceki yılda dağıtımını yaptıkları yıllık toplam miktarın yüzde yirmisinden fazla elektrik enerjisi satın alamaz”
Maddenin değişiklikten sonraki yürürlükte olan şekli ise şöyledir;
“Özel sektör dağıtım şirketleri, dağıtım veya perakende satış faaliyeti dışında, üretim lisansı almak ve hesapları ayrı tutulmak kaydıyla üretim tesisi kurabilir ve sahibi olduğu veya iştirak ilişkisinde bulunduğu üretim şirketi veya şirketlerinden ülke ortalama elektrik toptan satış fiyatını geçmeyecek fiyattan elektrik enerjisi satın alabilir.
Bölgelerinde, mevcut sözleşmeleri kapsamında işletme hakkı devri yoluyla dağıtım hizmeti yapma hakkı elde etmiş özel sektör dağıtım şirketleri bu Kanunda belirlenmiş ve dağıtım şirketlerinin tabi olduğu serbest rekabet koşullarını sağlayacak şekilde sözleşmelerini tadil edip, yeni düzenlemelere geçmedikleri sürece, üretim lisansı alarak üretim tesisi kurma hakkından yararlanamaz ve üretim faaliyetiyle iştigal eden tüzel kişilerle kontrol oluşturup oluşturmadığına bakılmaksızın iştirak ilişkisine giremez”
Eski düzenleme ile, dağıtım şirketlerinin dikey bütünleşme içerisine girmesine sınırlama getirilmekte, ancak bir önceki yıl dağıtımını yaptığı bölgede tüketime sunulan elektrik miktarının % 20’si oranında elektrik üretebilme ve sahibi olduğu veya iştirak ilişkisinde bulunduğu üretim şirketlerinden ancak aynı oranda elektrik alabilme hakkı tanınmaktaydı.
Mevcut düzenlemede, bu sınırlamalar kaldırılmış ve yerine hesapların ayrı tutulması ve belirli bir fiyat tavanı konulmakla yetinilmiştir.Bu düzenleme, dağıtım şirketlerinin sınırsız bir şekilde üretim şirketi sahibi olmasına izin vermesi ve dağıttığı enerjinin tümünü kendi üretim şirketlerinden sağlama olanağı getirmesi nedeniyle, dikey bütünleşme yoluyla tekelleşmeye yol açacaktır.
Diğer yandan, bir dağıtım bölgesine ait lisansı elinde bulunduran tüzel kişi açısından, başkaca dağıtım bölgelerinin de lisansını alması önünde engel bulunmamaktadır. İhaleler sonucunda ya da daha sonra hisse devirleriyle, bütün dağıtım bölgelerinin aynı kişilerin elinde toplanması olanağı bulunmaktadır. Düzenleme bu yönüyle de, yatay bütünleşme yoluyla tekelleşmeye açık tutulmuştur.
Elektrik Piyasası Kanunu, bütün ülkedeki dağıtım şirketlerinin tek bir elde toplanması ve bu tüzel kişinin ülke düzeyinde satacağı elektriğin tümünü kendisinin üretmesini engelleyecek hiç bir kural öngörmemektedir.
Anayasa’nın 167. maddesi, devlete, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirler alma; piyasalarda tekelleşme ve kartelleşmeyi önleme görevi vermiştir.
Elektrik üretimi ve dağıtımı gibi stratejik bir kamu hizmeti alanında yapılacak özelleştirme ve serbestleştirmeye yönelik düzenlemelerde, yatay ve dikey bütünleşmeyi önleyici kuralların getirilmesi ve böylece tekelleşmenin önlenmesi gerekir. Aksi halde, doğası gereği tekel oluşturan elektrik enerjisi alanında, tüm alanı kapsayan özel tekelleşmenin yaşanması kaçınılmazdır. Nitekim özelleştirmelerini büyük oranda gerçekleştirmiş pek çok Avrupa ülkesinde tekelleşmeler yaşanmaktadır ve bu ülkeler tekelleşmelere karşı önlem arayışı içerisine girmişlerdir. Bu alanda yaşanan tekelleşme, yalnızca ülke içerisinde etkisini göstermemekte, büyük enerji şirketleri birden fazla ülkenin enerji üretim ve dağıtımı hizmetlerini bünyelerine toplamaktadırlar. Bu şirketlerin, ülkemizin dağıtım özelleştirmelerine ilgi duyduğu da bilinen bir gerçektir.
Diğer yandan, elektrik enerjisi alanındaki serbestleşme sonunda rekabet ortamının tesisi açısından sektör; üretim, iletim, toptan satış, dağıtım ve perakende satış olarak beş parçaya bölünmüştür. Bu parçalardan yalnız iletim alanı kamuda kalacak, diğer alanlarda özel şirketler faaliyet gösterecektir. Rekabetin tesisi açısından öngörülen bu parçalanmada yalnızca üretim ve dağıtım alanında yaşanacak entegrasyon nedeniyle değil, perakende satış şirketlerinin ayrı olmasına yönelik düzenlemeler nedeniyle de zafiyet söz konusudur. Perakende satış hizmetlerinin ayrı şirketler eliyle yürütülmesi öngörülmüşken, bu hizmetleri lisans almak koşuluyla dağıtım şirketlerinin de üstlenebileceği düzenlemesine yer verilmiştir. Böylece, dikey entegrasyonun bir diğer parçası da tamamlanmış bulunmaktadır. Nitekim mevcut özelleştirme stratejisinde, perakende satış şirketlerinin ayrı özelleştirilmesinden vazgeçilmiş, dağıtım şirketlerine aynı zamanda bu görev de verilmiştir.
Dava konusu ihale işlemlerine yönelik olarak Rekabet Kurulu tarafından verilen görüşte de, en iyi çözümün perakende satış şirketlerinin ayrıştırılarak özelleştirilmesi olduğu vurgulanmaktadır.
4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nda, tekelleşmeyi sınırlı da olsa önlemeye yönelik hükümlerin yürürlükten kaldırılarak, dağıtım şirketlerinin sınırsız şekilde üretim şirketi sahibi olacağına yönelik düzenleme Anayasa’nın 167. maddesine açıkça aykırılık taşımaktadır. Aynı şekilde, Kanun’da yatay bütünleşmeyi engelleyen hükümlerin bulunmaması ve perakende satış hizmetlerinin dağıtım şirketleri tarafından yapılabileceğine dair düzenlemenin de tekelleşme yaratacağı açıktır. Böyle bir yapı, bir kamu hizmeti olan elektriğe tüketicinin, ucuz, kaliteli ve sürekli ulaşımının sağlanması önünde de engel oluşturacağı için, ayrıca Anayasa’nın 172. Maddesi’ne de uygunluk taşımamaktadır.
Yasa’nın “Lisans genel esasları ve lisans türleri” başlıklı 3. maddesi hakkında Anayasa’ya aykırılık itirazında bulunuyor ve Anayasa Mahkemesi’ne başvurulmasını talep ediyoruz.
7. b) 4628 Sayılı Kanun’un 2. Maddesinin 3. Fıkrası
24.05.2006 tarih ve 26177 sayılı Resmi Gazete'DE YAYIMLANAN 5496 SAYILI KANUNUN 2 NCİ MADDESİYLE 4628 SAYILI ELEKTRİK PİYASASI KANUNU’NUN 2. MADDESİNİN 3. FIKRASI AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE DEĞİŞTİRİLMİŞTİR:
“<İ>PİYASADA FAALİYET GÖSTEREBİLECEK ÖZEL HUKUK HÜKÜMLERİNE TABİ TÜZEL KİŞİLERİN, 6762 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNU HÜKÜMLERİNE GÖRE ANONİM ŞİRKET VEYA LİMİTED ŞİRKET OLARAK KURULMASI VE ANONİM ŞİRKETLERİN SERMAYE PİYASASI MEVZUATINA GÖRE BORSADA İŞLEM GÖRENLER DIŞINDAKİ HİSSELERİNİN NAMA YAZILI OLMASI ŞARTTIR. BU ŞİRKETLERİN ANA SÖZLEŞMELERİNDE BULUNMASI GEREKEN HUSUSLAR YÖNETMELİKLE DÜZENLENİRİ>.”
MADDENİN ESKİ HALİ İSE ŞU ŞEKİLDEDİR:
“<İ>PİYASADA FAALİYET GÖSTERECEK ÖZEL HUKUK HÜKÜMLERİNE TABİ TÜZEL KİŞİLERİN 6762 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNU HÜKÜMLERİ DOĞRULTUSUNDA ANONİM ŞİRKET YA DA LİMİTED ŞİRKET OLARAK KURULMALARI VE ANONİM ŞİRKET OLARAK KURULMALARI HALİNDE, HİSSELERİNİN TAMAMININ NAMA YAZILI OLMASI ŞARTTIR. BU ŞİRKETLERİN ASGARİ SERMAYELERİ İLE ANA SÖZLEŞMELERİNDE BULUNMASI GEREKEN SAİR HUSUSLAR YÖNETMELİKLE DÜZENLENİRİ>.”
4628 SAYILI YASANIN ESKİ HALİNDE, ELEKTRİK PİYASASINDA FAALİYET GÖSTEREN ANONİM ŞİRKETLERİN HİSSELERİNİN TAMAMININ NAMA YAZILI OLMASI KOŞULU BULUNMAKTADIR. BU KURAL ŞİRKET HİSSELERİNİN EL DEĞİŞTİRMESİNE VE DOLAYISIYLA BORSADA İŞLEM GÖRMESİNE OLANAK TANIMAMAK SURETİYLE BAZI KAMUSAL ÖNLEMLERİN ALINMASINI AMAÇLAMAKTADIR. 4628 SAYILI YASANIN AMAÇLARINDAN BİRİ DE, ELEKTRİK PİYASASINDA TEKELLEŞMENİN ÖNLENEREK REKABETÇİ BİR YAPININ KURULMASIDIR.
ENERJİ ALANINDA TEKELLEŞMENİN YAŞANMAMASI İÇİN, FAALİYET GÖSTEREN ŞİRKETLERİN VE BU ŞİRKETLERİN PAY SAHİPLERİNİN İZLENMESİ GEREKİR. ALANA GİRİŞLERDE VE TÜM EL DEĞİŞTİRMELERDE BİLDİRİM YAPILMALI VE İZİN ALINMALIDIR. ANCAK BU ŞEKİLDE TEKELLEŞMENİN ÖNÜNE GEÇECEK ÖNLEMLERİN ALINMASI SÖZ KONUSU OLABİLİR. DOLAYISIYLA, KANUN’UN ÖNCEKİ HALİNDE OLDUĞU GİBİ, FAALİYET GÖSTERECEK ŞİRKETLERİN HİSSELERİNİN NAMA YAZILI OLMASI ZORUNLULUĞU DOĞMAKTADIR. KANUN’UN ÖNCEKİ ŞEKLİNDEKİ KURALIN, ANAYASA’NIN 167. MADDESİ’NDE YER ALAN, DEVLETİN “<İ>PİYASALARDA FİİLİ VEYA ANLAŞMA SONUCU DOĞACAK TEKELLEŞME VE KARTELLEŞMEYİİ>” ÖNLEME GÖREVİNİN YERİNE GETİRİLMESİ AMACI İLE YAPILDIĞI ANLAŞILMAKTADIR. KANUN’DA ZATEN BELİRSİZ OLAN PİYASA YAPISINDA, AYNI ŞİRKET YA DA GRUPLARIN, ÜRETİM VE DAĞITIM ALANLARINDA FAALİYET GÖSTEREREK TEKEL OLUŞTURMALARININ VE DİKEY BÜTÜNLEŞMENİN ÖNÜNE GEÇİLEBİLMESİ İÇİN GETİRİLECEK KURALLARIN DOLAYLI YOLLARDAN AŞILMAK İSTENECEĞİ AÇIKTIR. DİĞER YANDAN, DOĞAL TEKEL OLUŞTURAN ELEKTRİK ÜRETİM VE DAĞITIM FAALİYETLERİNDE YER ALACAK UNSURLARIN, PİYASAYA HAKİM OLMA YÖNÜNDE EĞİLİMLERİNİN DAHA BAŞTAN VAR OLACAĞI DA (AVRUPA ÜLKELERİ ÖRNEKLERİNDE YAŞANDIĞI GİBİ) BİLİNEN BİR GERÇEKTİR.
4628 SAYILI YASANIN 2’İNCİ MADDESİNİN ESKİ HALİNDE BULUNAN ANONİM ŞİRKETLERİN HİSSELERİNİN NAMA YAZILI OLMASI KURALI, DOLAYLI YOLDAN PİYASA ÜZERİNDE KONTROL OLUŞTURULMASINA ENGEL OLMA AMACINI TAŞIMAKTADIR. DEĞİŞİKLİK SONRASINDAKİ DÜZENLEMEYLE, BORSADA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLERE AİT HİSSELERİN KİMİN ELİNDE OLDUĞU BİLİNEMEYECEK VE BU HİSSELERİN PİYASADA FAALİYET GÖSTEREN ŞİRKET VE GRUPLARCA TOPLANARAK BİR TEKELLEŞMENİN ORTAYA ÇIKMASI OLANAĞINI DOĞURACAKTIR.
DİĞER YANDAN, HİSSELERİ SATILAN DAĞITIM ŞİRKETLERİNİN BİR KISIM HİSSELERİNİN, BORSADA İŞLEM GÖRMESİ, HALKA ARZ GİBİ YÖNTEMLERLE KÜÇÜK TASARRUF SAHİPLERİ DAHİL OLMAK ÜZERE BAŞKACA ELLERE DEVREDİLMESİ DURUMUNDA ÇEŞİTLİ EKONOMİK VE SOSYAL SORUNLARIN DOĞMASI İHTİMALİ DE BULUNMAKTADIR. ÇEAŞ VE KEPEZ ÖRNEĞİNDE YAŞANAN MAĞDURLARIN DURUMUNA HALA BİR ÇÖZÜM BULUNAMAMIŞKEN, İLERİDE BÖYLESİ BİR SONUÇ DOĞURABİLECEK ŞEKİLDE DAĞITIM ŞİRKETLERİNİN HİSSELERİNİN DEVRİNİN ÖNÜ AÇIK TUTULMAKTADIR. DAĞITIM HİZMETİNİ YÜRÜTEN BU ŞİRKETLERİN OLASI HERHANGİ BİR NEDENLE LİSANSLARININ İPTAL EDİLMESİ VE İŞLETME HAKKI DEVİR SÖZLEŞMELERİNİN GEÇERSİZ KILINMASIYLA İÇİ BOŞ ŞİRKETLER VE BU ŞİRKETLERE YATIRIM YAPMIŞ MAĞDUR YATIRIMCILAR DOĞACAKTIR.
KONUYLA İLGİLİ DİĞER BİR HUSUS DA YABANCILAŞMA İLE İLGİLİDİR. 4628 SAYILI KANUN’UN 14. MADDESİNİN İKİNCİ FIKRASINDA “<İ>BU ÖZELLEŞTİRME UYGULAMALARI ÇERÇEVESİNDE, BU KANUNDA BELİRTİLEN PİYASA FAALİYETLERİNDE YER ALAN GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERDEN, YABANCI GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLER ELEKTRİK ÜRETİM, İLETİM VE DAĞITIM SEKTÖRLERİNDE SEKTÖREL BAZDA KONTROL OLUŞTURACAK ŞEKİLDE PAY SAHİBİ OLAMAZLARİ>” HÜKMÜ YER ALMAKTADIR. BU KURAL DA ANAYASAL İLKELER GEREĞİ, STRATEJİK ALANLARDA YABANCILARA YÖNELİK KISITLAMALAR GETİRİLMESİ ZORUNLULUĞUNDAN KAYNAKLANMAKTADIR. ANONİM ŞİRKETLERİN HİSSELERİNİN NAMA YAZILI OLMASI KURALI, BU SINIRLAMANIN DA DOLAYLI YOLLARDAN AŞILMASINI ENGELLEYİCİ BİR KURALDIR. BORSADA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLERE AİT HİSSELERİN ELEKTRİK PİYASASINDA FAALİYET GÖSTEREN YABANCI ŞİRKETLERCE TOPLANMASI DURUMUNDA, YABANCILARIN SEKTÖREL BAZDA KONTROL OLUŞTURABİLMELERİ OLANAĞI DOĞABİLECEKTİR.
NİTEKİM BU DÜZENLEMENİN TEMEL AMACININ YABANCILARIN İHALELERE KATILABİLMELERİNİ SAĞLAMAK OLDUĞU İFADE EDİLMEKTE VE HATTA DAĞITIM İHALELERİNE YÖNELİK HAZIRLANAN ŞARTNAME İLE YERLİ FİRMALARI DIŞARIDA BIRAKACAK KRİTERLER ÖNGÖRÜLMEKTEDİR. KANUN’DA TEKELLEŞMEYİ ENGELLEYİCİ HÜKÜMLERİN KALDIRILMIŞ OLMASI DA DÜŞÜNÜLDÜĞÜNDE, ÜLKEMİZ ELEKTRİK PİYASASININ TAMAMIYLA YABANCI ÖZEL TEKELLERİN ELİNE GEÇMESİ İHTİMALİ BULUNMAKTADIR. BİR YANDAN, HİSSELERİ BORSADA İŞLEM GÖREN ŞİRKETLERİN İHALEYE KATILMALARI SÖZ KONUSU OLABİLECEKKEN, DİĞER YANDAN, DAVA KONUSU İHALE İŞLEMİNİN TAMAMLANMASINDAN SONRA SATILAN DAĞITIM ŞİRKETLERİNİN HİSSELERİ BORSADA HALKA ARZ EDİLEBİLECEKTİR.
BU NEDENLERLE 4628 SAYILI KANUN’UN 2. MADDESİNİN 3. FIKRASININ ANYASA’NIN BAŞLANGIÇ HÜKÜMLERİ İLE, 5. 167. VE 172. MADDELERİNE AYKIRI OLDUĞU KANISINDAYIZ. BU MADDEYLE İLGİLİ İTİRAZIMIZIN DA DEĞERLENDİRİLEREK, ANAYASA MAHKEMESİ’NE BAŞVURULMASINI TALEP EDERİZ.
8. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMİ
DAVA KONUSU İŞLEM AÇIKÇA HUKUKA AYKIRI OLDUĞU GİBİ, UYGULANMASI HALİNDE GİDERİLMESİ İMKANSIZ ZARARLAR DA DOĞURACAK NİTELİKTEDİR. BU NEDENLERLE, YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMİNDE BULUNULMASI ZORUNLULUĞU DOĞMUŞTUR.
SONUÇ VE İSTEM : YUKARIDA BELİRTTİĞİMİZ VE RESEN GÖZ ÖNÜNE ALINACAK NEDENLERLE, DAVA KONUSU İDARİ İŞLEMİN İPTALİNE; DAVA SONUNA KADAR YÜRÜTÜLMESİNİN DURDURULMASINA, YARGILAMA GİDERLERİYLE VEKALET ÜCRETİNİN DAVALI İDAREYE YÜKLETİLMESİNE KARAR VERİLMESİNİ DİLERİM. SAYGILARIMLA. 10.10.2006
EMO VEKİLİ
AV. HAYATİ KÜÇÜK
EKLER : 1. VEKALETNAME ÖRN.
2. DAVA KONUSU İHALE İLANI
3. BİLGİ DOKUMANI
4. İHALE İLANINA İLİŞKİN EK DUYURU
5. REKABET KURULU 1. DAİRE GÖRÜŞÜ