REKABET YOK, SAADET ZİNCİRİ VAR

REKABET KURULU’NUN 22 TEMMUZ 2005 TARİHLİ TEDAŞ’IN ÖZELLEŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN VERDİĞİ GÖRÜŞTE, YALNIZCA DAĞITIM VE PERAKENDE HİZMETLERİNİN BİRLİKTE ÖZELLEŞTİRİLMESİNİN SAKINCALARINA DİKKAT ÇEKİLMEMEKTE, BAZI UYARILARA DA YER VERİLMEKTEDİR. “ARZ GÜVENLİĞİ VE YABANCI YATIRIMLARIN TEŞVİKİ AMAÇLARININ DİKKATE ALINDIĞI, BUNA KARŞILIK REKABETİN TESİSİ VE TÜKETİCİNİN KORUNMASI HUSUSLARINA İLİŞKİN DÜZENLEMELERİN YETERSİZ KALDIĞI” SAPTAMASINI YAPAN KURUL, GEÇİŞ DÖNEMİ SONRASI İÇİN “SAĞLIKLI BİR REKABET ORTAMININ OLUŞTURULABİLMESİ AÇISINDAN BAZI YAPISAL ÖNLEMLERİN ALINMASI GEREKTİĞİ” UYARISINI YAPMAKTADIR.

BU UYARILAR YOK SAYILARAK, REKABET KURULU ADINA GÖRÜŞ OLUŞTURACAK BİÇİMDE DAĞITIM BÖLGELERİNİ AYNI ŞİRKETLERİN SATIN ALMASININ SORUN OLMAYACAĞI YÖNÜNDE BASINA DEMEÇ VERİLMESİ HEM İHALE SONRASINA DÖNÜK OLARAK KURUL KARARI ÜZERİNDE İPOTEK OLUŞTURULMASI HEM DE BU İHALELERE İLİŞKİN DAVALAR AÇILDIĞI DİKKATE ALINDIĞINDA YARGIYA BİR MÜDAHALE ANLAMI TAŞIMAKTADIR. KALDI Kİ REKABET KURULU, VERDİĞİ GÖRÜŞTE DAĞITIM VE PERAKENDE HİZMETLERİNİN AYRIŞTIRILMASI TALEBİYLE YETİNMEMİŞ, ŞU HUSUSLARIN DA İHALE ŞARTNAMESİNDE YER ALMASINI TALEP ETMİŞTİR:

“- GEÇİŞ DÖNEMİNİN SONUNA KADAR DAĞITIM FAALİYETLERİNİN VE DİĞER ELEKTRİK PİYASASI FAALİYETLERİNİN HUKUKİ OLARAK AYRIŞTIRILMASININ REKABET KURULU’NUN NİHAİ İZİN KOŞULU OLDUĞU VE
-1998/4 SAYILI TEBLİĞ’İN 5. MADDESİ UYARINCA YAPILACAK DEĞERLENDİRMEDE 4054 SAYILI KANUN’UN İLGİLİ MADDELERİNE AYKIRILIK BELİRLENMESİ HALİNDE, DEVİRLE İLGİLİ KOŞUL VE YÜKÜMLÜLÜKLER GETİRİLEBİLECEĞİ VEYA DEVİRE İZİN VERİLMEYEBİLECEĞİ.”

REKABET KURULU’NUN GÖRÜŞÜNE DAYANAK OLUŞTURAN 1. DAİRE GÖRÜŞÜ’NDE İSE YALNIZCA DAĞITIM VE PERAKENDE HİZMETİNİN BİRLEŞİK OLMASI DEĞİL, ÜRETİM HAKKININ DA DAĞITIM ŞİRKETLERİNE TANINMIŞ OLMASI NEDENİYLE DİKEY ENTEGRASYONUN SAKINCALARINA DİKKAT ÇEKİLMEKTEDİR.

BU YÖNLERİYLE REKABET KURULU’NUN ŞİMDİDEN DEVLET TEKELİNİN BÜYÜK BİR ÖZEL TEKELE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ ANLAMINDA “OLUR” VERDİĞİNİ KABUL ETMEK, OLUR VERMİŞ OLSA BİLE BUNUN KAMU YARARINA YA DA HUKUKİ OLACAĞINI SAVUNMAK MÜMKÜN DEĞİLDİR.

NİTEKİM REKABET KURULU KENDİ İÇİNDE DE ÇELİŞKİLİ DURUMA DÜŞMÜŞTÜR. REKABET KURULU’NUN 16 EKİM 1998 TARİHİNDE VERDİĞİ DAĞITIM BÖLGELERİ ÖZELLEŞTİRMESİNE YÖNELİK KARARINDA, AYNEN ŞU İFADELER YER ALMAKTADIR:

“ELEKTRİK ENERJİSİNİN KENDİNE HAS ÖZELLİKLERİNİN BULUNMASI, ÜLKE EKONOMİSİ İÇİN HAYATİ ÖNEMİ HAİZ KRİTİK BİR ÜRÜN OLMASI VE TALEBİN KARŞILANMASINDA HALİHAZIRDA GÜÇLÜK ÇEKİLİYOR OLMASI HUSUSLARI, BU ALANDA TAM ANLAMIYLA SERBEST REKABET KOŞULLARININ OLUŞTURULMASINI ENGELLİYOR OLMAKLA BİRLİKTE, BU HUSUSLAR REKABETE TÜMÜYLE KAPALI, MUTLAK TOPRAKSAL KORUMA VEREN TEKEL HAKKINI HAKLI KILMAYA YETMEMEKTEDİR. BU ÖZELLEŞTİRME ÖNCESİ DURUMUN AYNEN SÜRDÜRÜLMESİ DEMEKTİR. OYSA, DEVİRDEN ÖNCE MUTLAK TEKEL HAKKINI KULLANAN, KAMU ADINA DEVLETTİR. BU HAKKIN (İMTİYAZIN) HİÇBİR DEĞİŞİKLİĞE UĞRAMADAN AYNEN ÖZEL BİR KURULUŞA DEVRİ, ÖZELLEŞTİRMENİN REKABET BOYUTUNUN İHMALİ ANLAMINA GELİR. BİR DEVLET TEKELİNİN DEVRİNDE, KUŞKUSUZ İLGİLİ ÜRÜNÜN VE PİYASANIN YAPISINA BAĞLI OLARAK, ESKİYE ORANLA REKABETİN ARTMASI BEKLENİR.”

REKABET KURULU’NUN 1998 TARİHLİ KARARI, TEMMUZ 2005 TARİHLİ ÖN GÖRÜŞÜ VE BU GÖRÜŞE DAYANAK OLUŞTURAN REKABET KURULU 1. DAİRESİ’NİN RAPORU DA GÖSTERMEKTEDİR Kİ, ELEKTRİK ÜRETİM, DAĞITIM VE PERAKENDE OLARAK AYRIŞTIRILAN HİZMETLER BİR BÜTÜNDÜR VE BÜTÜN OLARAK KAMU ADINA TEKEL BİR YAPIDA İŞLETİLMESİ ZORUNLUDUR. BÖYLE BİR YAPININ ÖZEL ELLERİN İNİSİYATİFE TERK EDİLMESİ, TOPLUMUN GELECEĞİNİ İLGİLENDİREN BİR ALANIN KAR BASKISINA TERK EDİLMESİ ANLAMINA GELMEKTEDİR.

ELEKTRİK HİZMETİ KAMU ELİNDE TEKEL OLARAK YÜRÜTÜLÜRKEN, SERBESTLEŞME VE REKABET BASKISIYLA PARÇALAMA DAYATILMIŞ, ÖZEL SEKTÖRE KARLI BİR ŞEKİLDE BU ALANLARIN DEVREDİLMESİ SÖZ KONUSU OLDUĞUNDA YENİDEN BÜTÜNLEŞİK BÜYÜK BİR TEKEL YAPININ YOLLARINI AÇACAK ARAYIŞLAR DEVREYE SOKULMAKTADIR. BU DURUM, HAKİM YA DA TEKEL DURUMUNUN KÖTÜYE KULLANILMADIĞI SÜRECE SORUN OLMAYACAĞI TEZİYLE SAVUNULMAK İSTENMEKTEDİR. YANİ KAMU ELİNDEKİ TEKEL ZARARLI, ÖZEL BİR ŞİRKETİN ELİNDEKİ TEKELİN ZARARLI OLMAYACAĞI İDDİASIYLA KAMUOYU ALDATILMAK İSTENMEKTEDİR.

ELEKTRİK HİZMETİNİN ÖZELLEŞTİRİLMESİYLE BUGÜNE KADAR REKABET DEĞİL, SAADET ZİNCİRİ SAĞLANMIŞTIR. KAMU KURUMU NİTELİĞİNDE BİR MESLEK ÖRGÜTÜ OLAN, TOPLUMUN ÇIKARLARINI SAVUNMAYI ÖNCELİKLİ GÖREVİ OLARAK KABUL EDEN ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI, ELEKTRİK HİZMETİNİN ÖZELLEŞTİRMESİNE KARŞI VERDİĞİ MÜCADELEYİ HER PLATFORMDA SÜRDÜRMEKTE KARARLIDIR.


ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
40. DÖNEM YÖNETİM KURULU
29.10.2006