AVRUPA ENERJİ KONFERANSI VE ENERJİ SEKTÖRÜ PLANLAMASINDA İSTATİSTİK DİSİPLİNİ

Doç. Dr. Mehmet ŞAHİNOĞLU

GİRİŞ

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu'nun Elektrik Enerji Komitesi, 1985 Ocak ayında yapılan Tür kiye (TEK) Hükümeti'nin de katıldığı 43. oturumunda S.S.C.B. Hükümeti'nin 14 21 Haziran 1987 tarihleri ara sında Moskova ve Leningrad'da "Elektrik Enerji Sistem lerinin Planlanma ve İşletme Modellerinin Karşılaştırıl ması" konulu uluslararası toplantıya ev sahipliği yapma öneri ve çağrısını takdirle kabul etti. Seminerin başlıca amacının evrensel ve uluslararası düzeyde bilgi alışveri şinde bulunmak ile yapılacak bilgi değişiminin doğru ve yararlı biçimde üye ülkelere yansımasını sağlamak oldu ğu açıklandı. Ayrıca 19731e Alma Ata/Kazikistan ve 1979'da Atina/Yunanistan'da yapılan son toplantıların geleneksel bir devamı olduğu hatırlatıldı.

KONULAR

Dört ay sonra 1985 Mayıs'ında yapılan Elektrik Enerji Komitesi'nin uzmanlar toplantısında, tesbitinde Türkiye' nin de aktif katkılarıyla rol oynadığın seminerin ana ve alt maddeleri uzun tartışmalardan sonra belirlendi. Enerjinin üretimi iletimi ve dağıtımı ile işletmesi başlıklı üç ana maddeye bağlı olaraktan saptanan alt maddeler ise şöyle sıralandı:

Enerji ve güç tahmin yöntemleri, üretim planlama model leri, sistemde güvenilirlik ve yedek güç ve de uluslara rası enterkonneksiyon açısından optimal üretim birimleri kombinasyonu, münferit santral modellemesi ve çevre sel kısıtlar; iletim planlama modelleri, farklı iletim sistem leri geliştirme senaryolarının parasal ve teknik kıyasla ması, güvenilirlik ve uluslararası bağlantılar açısından optimal iletim ağının tasarımı ve işletme planlaması, yük tahmin yöntemleri, kısa dönem güç ve enerji talep tah minleri ile işletme güvenliğinin denetimi ve değerlendir mesi.

RAPORTÖRLÜK GÖREVİ

Bir yıl sonra 1986 Mayıs'ında yine Cenevre'de yapılan uzmanlar toplantısında Fransa, Türkiye ve Çekoslovak ya'ya 1. madde (enerjinin üretimi), S.S.C.B. ve Doğu Al manya'ya 2. madde (enerjinin iletimi), İsveç ve S.S.C.B.' ye 3. madde (enerjinin dağıtımı ve işletmesi) kapsamında olan tüm tebliğlerin okunup incelenmesi, toplu özetlenip raporlanarak sunulması aşamalarından oluşan raportör lük görevinin verilmesi kararlaştırıldı. Türkiye'nin de bu lunduğu 1. konuya ait raportörlük hizmetleri Cenevre' deki sekreteryanın üye ülkelere ait bildirileri 1986 Hazi ran'ından itibaren raportörlere göndermesi ile Tiilen başlamış oldu. TEK, taahhüt ettiği özet raporu İngilizce olarak bir nüsha Cenevre'ye, bir nüsha da grup koordina törlüğü görevi verilen EDF/Fransa'ya 1986 Aralık ayı bitmeden gönderdi. Bilahare, üç raportörün çeşitli ağırlık ve dillerdeki katkılarıyla (Fr., Ing., Rusça) konsolide rapor üç dilde Moskova'da sunulmak üzere hazırlanarak katılan hükümet üyelerine 89'e yakın bildiri nüshaları ile gönderildi. Benzer yolla 2. ve 3. grup raportörleri de üzerlerine düşen görevi tamamladılar.

SEMİNERİN Y APILMASI

Tüm hazırlıklardan sonra 14 Haziran 1987'de Moskova' da raportörler ön toplantısı ve kayıtlar ile başlayan ve son iki günü Leningrad'da bir hafta süren bu konferansta 21 ülkeden katılan 220 hükümet temsilcilerinin bildirileri özetler halinde sunuldu ve soru cevap şeklinde tartışıldı. Türkiye'den katılan iki bildiri olan "Büyük Enerji Sistemle rinde Güvenilirlik İstatistiklerinin İleriye Dönük Hesap lanması TEK Enterkonnekte Sistem Uygulaması (1992); M. Şahinoğlu" ve "WASP Uluslararası Atom Enerjisi Paket Programfnın TEK Enterkonnekte Sisteme Uyar lanması; G. Günvaran, G. Oktay, F. Oral" bu makalenin yazarı tarafından ayrı ayrı takdim edildi. TEK'in katettiği

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ 354

hamlelerin önemi (1985 yılı A.E.K. Elektrik Enerji Komite si istatistiklerine göre toplam enerji tüketiminde 1984'de yıllık : 11.5 ve 1985'de % 9.5 artış ile 28 üye ülke arasın da liste birincisi) ve Balkan Enerji İletim Sistemleri Enter konneksiyonu Komitesi'nde yeni devrettiği oldukça etkin bir dönem başkanlığı ardından Cenevre/A.E.K. Enerji Komitesi'nde layık görüldüğü yeni dönem başkanlığı ile dış tanıtıma ve A.E.K. ile entegrasyona önem verdiği belirtildi. Merhum TEK Genel Müdürü Ayhan Erkan'ın her iki komitedeki etkin çalışma ve katkısının unutulamıya cağı ve saygı ile bir kez daha burada anılmasına işaret edilerek konuşma bitirildi.

KATILAN ÜLKELER VE ULUSAL ÇIKARLAR

Konferansa Türkiye'nin de bulunduğu 6 raportör hükü met dışında, Avusturya, Finlandiya, Batı Almanya, Macaristan, İtalya, Norveç, Polonya, İspanya, İsviçre, Britanya Adaları, Yugoslavya, Bulgaristan, Kıbrıs (Rum) ve Uluslararası Atom Enerji Ajansı (IAEA) ile Batı ve Orta Avrupa Enterkonneksiyonu Birliği (UCPTE) temsilcileri katıldılar. Rusça, Fransızca ve İngilizce dillerinde anında teknik çeviri yapıldı.

Üç ana konuya ait raportör üyelerin sundukları sözlü özetlerde; üye ülkelerin ulusal çıkarları doğrultusunda enerjide kesin bağımsızlık ilkesini izlediklerini fakat karşılıklı çıkara dayalı enerji alış verişini destekleyecek leri ve her ne pahasına olursa olsun kendilerine özgü

enerji modelleme ve işletme hedeflerine kendi yetjşmiş insan güçleriyle ulaştıklarına dikkat çekildi. Bu konuda da en geçerli etmenin, ülkelerin kendi enerji sistemlerini tanıyan uzmanlarca uyguladıkları sabırlı, ısrarlı ve akılcı tavırla bilgisayar tabanlı, ileriye dönük modern istatistik disiplinli matematiksel planlama ve işletme modellerinin geliştirilmesi olduğu gösterildi. Bu aşamaları halleden ülkelerin, bu konferansın asıl amacı olan bilgi değişimine daha seri uyum sağlayacağı ve katkıda bulunabileceği mantığına yer verildi.

Kuşkusuz bu tür toplantılarda olduğu gibi, kendi iyi bil dikleri güncel sorunlarına somut çözümler arayan planla macı ve işletmeciler kazançlı çıktılar. Zira, seminerin en belirgin pratik amacı, "acaba benim ülkemin eksiğini di ğeri tamamlayabilir mi" sorusuna aranan yanıttı. Bu yüz den, söz alan konuşmacıların sık sık sorularını "Bizim şöyle bir sorunumuz var.. Siz bu durumda anlattığınız yöntemi nasıl uygulardınız?" şeklinde yönlendirdikleri gözden kaçmadı. Ancak özetle, en çok vurgulanan ko nu, seminerin ana gayesi olan planlama ve işletme mod ellerinin kıyaslaması ve karşılıklı edinilen yararlardı. Bu rada da temel unsurun ülke hedefine yönelik bir matema tiksel modellemenin ve özellikle geleceğin elektrik güç ve enerji arz talep tahmininde çağdaş istatiksel disiplini nin vazgeçilemiyeceği gerçeği idi.

Toplantı, kapanış bildirisi ve genel dilekler ile ilerideki bir tarihte tekrar toplanabilmek temennisi ile sona erdi.

DUY URU

7 EKİM 1988 SAAT 17.00'de ODTÜ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ 1973 MEZUNLARI 15. Y IL KUTLAMA TOPLANTISI

Y APILACAKTIR. TÜM İLGİLENENLER VE ODTÜ ELEKTRİK MEZUNLARI ÇAĞRILIDIR

Yer: ODTÜ Elektrik Mühendisliği Bölümü DÜZENLEME KURULU

EIJİKTRİK MÜHENDİSLİĞİ 354