ODA'DAN HABERLER

NETAŞTA NELER OLUY OR...

BASIN AÇIKLAMASI Uzun «Oradir NETAŞ'da «ördürül» galan SENDİKASIZLAŞTIRMA operasyonu sonucu 500'a yakın isçinin İsina son varllmistir. Habarlaşma Işkolundaki 3 büyük tekaldan Nataş, Talatas, Asalsan'dan son ikislna aandika sokulmamıştır. Bu Çarçavada içlnda OTOMOBİL Iş'in yatkili olduğu NETAŞ'da dfkansiz gül bahçtslna dönOstOrOlmağa çalışılmaktadır. Son olarak 11.3.1988 günlü 55 büro parsonalina ek olarak 3 mühendis arkadaşın da islerine sön verilmiştir.

A_d_l a. Recap Aktaş b. Suat Çetiner c. Turan Keleş

Görevi Araştırma Geliştirme Bölümü Y önetici Mühendis Test Set Tasarım'da Test Mühendisi KKaalliittee kontrol Mühendisi

Çıkarıldığı Madde 17 11 D Tazminatsız

Bu uygulama ila artık mühendislerin da boy hedefi olduğu ortaya çıkmıştır. Ülkemizde ilk kaz 13. va 17. maddeler uygulanarak mühendislerin işina son verilmiştir. Bu son olay da göstermiştir ki toplu sözleşme ve sendikalaşma hakkından yoksun bulunan sözleşmeli mühendis arkadaşlarımızın hiçbir İŞ GÜVENCESİ yoktur. Ancak işyerlerinde sendikaların yetki için sayısal çoğunluğu gündeme geldiğinde ekonomik daralma gerekçeleriyle çalışanların ûzernde DEMOKLES'in kılıcı gibi sallandırılan tensikat aslında yeterli inandırıcı gerekçelere dayanmamaktadır. a) Nataş tak ana müşteri (PTT'ye) yönelik olarak yüksek faizli kredilerle işletmesini sürdürmektedir. Şimdiye dek işine son verilen işçilere peşin olarak ödenen milyarlarca liralık tazminatla bu işçilerin ücretleri uzun süre ödenebilirdi. b) Özelleştirme uygulamaları nedeniyle allanıp pullanıp kamuoyuna sunulan Teletaş 1 Sendikasız yapısıyla 2 Kâr oranı daha yüksek gösterilme kaygılarıyla özelleştirme İçin sırada bekleyen Nataş için bir örnek olarak gösterilmektedir. Netaş'ta uygulanan aslında Teletaşlaştırma operasyonudur. Oysa 15.10.1987 tarihli İstanbul Sanayi Odası Dergisinde son iki yıl içinde Netaş'ın satışlarını cari fiatlar la 9.25 katı artırdığı söyleniyor. Fiat artışlarından arındırılacak olursa Nataş'ın satışları 1985 yılında % 50, 1986 yılında % 228 oranında artmış görünmektedir. 1986 yılında net % 228 büyüme ortadadır.

Öte yandan plansız büyüme sonucu Netaş son. yıl içinde HOLDİNGLEŞ'meyi amaçlamış ve bu nedenle şirket içinde "division" denilen alt birimlerle sağlıksız, plansız, kısa vadeli hedefleri abartan bir büyüme gündeme gelmiştir.

Bu ilk uygulama tüm işkollarındaki üyelerimiz için tehdittir. Tüm üyelerimizi sorunlara duyarlı olmaya çağırıyor; arkadaşlarımızın işten çıkarılmalarını protesto ediyoruz. Arkadaşlarımızın görevlerinin başına dönmesi için her türlü girişimi yapacak, maddi ve manevi hukuk sorunlarını sonuna dak kovalayacağız.

T.M.M.O.B v* ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI BAŞKANI TEOMAN ALPTÜRK

Netaş önünde pproteılo

SırvU Nelus'U U «W fTO>~" " t * fcM ükle sal terUmeâ TMMOB e Toplu UKlesme *e sendikalaşma totom Mksmeli mtUmdislerirı v

, < o f e n f t * dille fitliUrlİU.İT.MMOB Bvvkom Ttomm Alp w odtkM r**l*iu •rkudüslun** SSHHPP mükmklll Mehmet AH fi»! »! NM5 J * " " * " ' " * M n M I firfjtoı/m Nr lonuc vermedi. Temsilciler <fahı sonra loplm olarak O:omobil tt Srujikası'nın şubesin* miderek tunduyupnkbn ousm upklcmusmdt Nem'lafi isçilerle birlikle cıkunla* lop/um }00 catıpmm mml*alunıwı. a/uuıı kredilerle odeıuliiiııe isura emler.

"Netaş"ta 59 kişi

işten çıkarıldı!

Netaş1a çalışan 3u mü hendis toplam W kışı işten çıkarıldı. TMMOB Başkanı Teoman Aipturk, "NeUf'U çalışan uç mühendis arka daşımızın işlerine hakiız bir şekilde son verilmesi, söz leşmeli çalışan mühendisle rin iş güvencesinin olmadı kını bir kere daha göster miştir" dedi.

Netas olaylarının mühen dislerin ve çalışanların sen dikalaşma taleplerinin ne kadar haklı olduğunu gös

terdiğim ılade eden Alp tın*, muhendı* Recvp Ak ta;'ın 1475 sayılı yaratını 17'tıcı nıaddesırje duymula rak tazminatsız olarak ı>(cı> mılmasını protesto ettiğim Uldırdı.

Bir yandan ozelk*tırm« için çalışmalar yapılırken, Netaş'ın tkonortuk km yatı rım azlığı nedeniyle fıuılıyu tının daraltıldığını ilen MI ren Aipturk, şunları suyk di: "tşlvnne *»n venlcııLrrm ışkTirK dondurulmL lıTinı ı» tıyoru/"

Netaş'ta şimdi de mühendisler atıhyor f İ 4 H N C E 4 dy suten grevle sonra isçi I I I c ı v ı m a k l a nep gunJemde kaldiı LTsfJnemş, şimdi de mühendisleri *j l*n utmaya başladı Bu uygulamanın IK •dunı olarak, " P I T n i n yatmmlan kıtıtdı, bit d* krİM girdili" gerekçesiyle geçtıdi ma cuma günü uç eleMrık muhandısının if İne son verildi tleklrik Mürıendıslen Odası İstanbul ŞULMJSI yöneticileri. 350 murıendısm ça li)1<Qı Neiaş'la^t ılacaK muhendıs sayısı nm I M ' y ı Dulmasmdan horhtuklartnı bil UıııKluı

Bongunıe. de yaşanan gelişmeler 0;e rlııa Türkiye ısmarlar VP Mütıendısher OOası ( T M M O t i Başkanı Teoman Alp I ürk

t(« SHP Istanbı t MilMtvckMi ftMtımt A Inn, dun Netaş yonet t cıt arır» oorOfmck I U/«re. şirketin Urmaniya'dekf A a f t o / ı n * omihtf Alşlürit ve İ ran, tabnksnm kapı lından içen bite alınmadılar Dan* sonra M d a c » I M M M I AH Emn'tn gımiM i r M izttı vvrttdl Ancak, Er*n d*. TaenMn AtpıOrh* un alınmarrujsı (u»rtn« içeri gırmı»dı Alp tttrh. "N«la«'U çatışan Öç •rkadaamıtm Ifterina haksız Mr * * W M * aon »f Hf —a t , •AzleştMİl çalışan mtHMndlsItfln *• ç« hf niat ın stodlkalasiBa tslıpkrinln m fc» «af taamll cMuftunu gostarrnlştlr" dedi SHP II Erende. "Bu olay, ö ı a l ikttdanmn 12 Eylül askeri rejiminin bir uzant ı* oMıt fiunu ooslertyor. Dlh«nsıı oiM bahçesi ya , atrj<r.«V UUr . ly or " Jiv~ kcnuşlu

11 Mart 1988 Cuma günü çalışma saatlarının bitiminden yaklaşık on dakika önce üç mühendis arkadaşımızın İşine son verildi. Üstelik, Anayasaya aykırılığı hep süregelen 13. ve 17. maddeler kullanılarak İşe son verme gerçekleştirildi.

İşine son verilenlerden Turhan KELEŞ, NET AŞ kalite kontrol bölümünün çalışkan, dinamik ve sevilen bir elemanıydı. Yakın amirlerini de şaşırdan bir biçimde 13. maddeyle kapı önüne konuldu. Suat ÇETİNER ise Test Set Tasarım Bölümünün dört yıllık çalışanıydı. D.M.S ve yerli tasarım ürünlerin test sistemlerinin gerçekleştirilmesinde aktif olarak görev aldı. Titiz ve so nuç alıcı çalışmaları nedeniyle 7 ay önce müdürlüğe atanması düşünülüp, birlikte çalışacağı elemanları, hatta odası da belirlenmişti. Ancak her ne hikmet ise atama işlemi son anda dur duruldu ve 13. madde İle İşine son verildi.

17. Maddeyle, tazminatsız olarak İşine son verilen Recep AKTAŞ İse NETAŞ'ın AR GE bölümünde çalışıyordu. Yapılan tasarımların ayrıntılı biçimde teorik ve deneysel analizi çalışmalarındaki titiz yaklaşımı nedeniyle kendisine müdürlük önerileri yapılmış ve bir yıl ka dar önce alınan bir kararla Yazılım Donatım (Hardware/Software) Entegrasyon ve Test Bölümü Müdürlüğüne atanmıştır. Ancak şu anda o da İşsizler ordusuna katılmış durumdadır.

Netaş İşvereni 14.3.1988 tarihli basın bülteninde 13. madde İle İşine son verdiği 2 mühen dis üyemizi "görevlerini gereğince yerine getirmemekle" suçlamaktadır.

Aynı şekilde 17. madde ile işine son verdiği araştırma bölümünde müdür olan üyemizi de "Pozisyonunun gerektirdiği sorumlulukları idrak etmemekle" suçlamaktadır.

Oysa bu arkadaşlarımız yıllardır sürdüregeldiklerl başarılı, sorumlu çalışmaları nedeniyle gerek mesleksel gerekse İş ilişkileri açısından onurlu bir yere sahiptirler. NETAŞ İşverenin de bu çerçevede bu arkadaşlarımızı yurt lçl ve yurtdışında seminerlere, eğitimlere göndermesi, birini müdür ataması bundan dolayıdır. Ancak söylenemeyen şey şudur: Bu arkadaşlarımız mesleki başarılarının yanısıra İnsan olarak tüm çalışanlara, meslekdaş olarak öteki mesai ar kadaşlarına karşı sorumluluklarını da unutmamışlardır ve işverenin çalışanlar üzerinde doğ rudan kurmak İstediği baskılara körü körüne boyun eğmemişler, kimi "ince" politikalara alet ol mamışlardır. Sendikayı düşman ilan edip onun köküne kazımayı hedefleyen hesaplara sırt çevirmişlerdir. Netaş işverenini çileden çıkartıp 17. maddeyi uygulamaya kadar götüren olgu gerçekte budur.

Bu uygulama İle İşveren belki kısa dönemde bu üyelerimizi İşsiz bırakarak, başka İşyer lerinde İş bulmalarını engelleyerek mağdur duruma sokmuştur. Böylece hesapta teknik ele manların sendikalaşmasını İsteyen tabanımıza gözdağı verilmek İstenmiştir. Ama bilinmelidir ki üç arkadaşımızın İşten çıkarılması sendikalaşma mücadelemizde bir kilometre taşı olacak tır. Arkadaşlarımıza yapılan uygulama lanetle anılırken NETAŞ'ta, TELETAŞ'ta, PTT'de, TEK' de ve tüm öteki İşyerlerinde teknik eleman arkadaşlarımız grevli toplu sözleşmeli sendikal hak larına kavuşmuş olarak İŞ GÛVENCE'sInln sağlandığı koşutlarda ülke ekonomisine kat kılarını

sürdüreceklerdir.

Teoman A İp t ürk

ÖZELLEŞTİRME NETAŞ TEKNİK ELEMAN KIY IMI

Recep Aktaş

1.ÖZELLEŞTİRME

Tekelleşmenin başdöndürücü bir hızla ülke ekonomi sini bir ahtapot gibi sardığı günümüz koşullarında ÖZEL LEŞTİRME operasyonları da birbiri ardından gündeme gelmektedir.

İlk elde başarılı PTT ARLA kuruluşu PTT payları saklı tutularak A.Ş. durumuna getirilmiş, adı TELETAŞ olmuş tur. Şimdi ise ABD Morgan firmasının yönlendirdiği bir programla TELETAŞ'ın PTT payları elden çıkarılmış ve kuruluş tümüyle "ÖZELLEŞMİŞlir.

Bu arada hisse senetlerinin pazarlandığı şu günlerde TELETAŞ ana müşteri PTT tarafından kayırılan üretici statüsünde tutulmaktadır.

2. SENDİKASIZLAŞTIRMA

Bütün bu yeniden şekillendirmelere bir de işveren lerin dikensiz gül bahçesi arayışları açısından yaklaş mak gerekmektedir. İletişim işkolundaki 3 tekelden ASELSAN ve TELETAŞ'ta sendika yoktur ve üretim kışla disiplini ortamında sürdürülmektedir. NETAŞ'ta ise ter sine işçilerin bir mücadele geleneği vardır ve 12 Eylül sonrasında da OTOMOBİL IŞ'de örgütlenerek Türkiye' de ilk büyük GREV'i gerçekleştirmişlerdir. Grev sırasın daki panik içinde işveren MESS'e gitmiş ve bunun ardın dan BASKI politikası günlük yaşama damgasını vurmuş tur.

Evet NETAŞ'ta sürdürülen TELETAŞLAŞTIRMA" operasyonunun iki somut hedefi vardır:

1 Sendikasızlaştırma, 2 Daha az sayıda insana baskı altında daha çok iş yaptırılan daha "üreten" bir yapı oluşturma.

3 KAPSAM İÇİ KAPSAM DIŞI

Netaş'ta yakın zamana dek birbirinden kopuk iki ayrı dünya özenle sürdürülmeye çalışılıyordu:

Bir yanda SENDİKALI işçiler, teknisyenler Öte yanda mühendislerin ve arasında bulunduğu ayrıcalıklı gibi gösterilmeğe çalışılan KAPSAM DIŞI çalı şanlar (500 mühendis, 500 teknisyen ve büro personeli). Sendikalı çalışanlar ücretlerin yanısıra 12 Eylül'le birlikte yokedilen kimi haklarını (6 maaş ikramiye gibi) da geri almayı hedefledikleri GREV'lerini 3 ay kadar sürdür düler. NETAŞ GREVİ tüm Türkiye ve Dünya kamuoyuna maloldu. Bu ONURLU GREVin hemen ardından SENDİKASIZ LAŞTIRMA OPERASYONLARI başladı. MESS'in direk tifleri doğrultusunda önce grevde aktif görev almış işçiler çıkartıldı. Bu birinci toplu işten çıkartmaya gereken tepki gösterilemedi. Ardından sıra TEK SUÇLARI SENDİKALI OLMAK HAKKINDAN GERİ DÖNMEYEN İŞÇİLER'e geldi, bu ikin ci "tenkisat" ta işçiler direndiler, topluca yemekhaneye gelip 30 saat boyunca dışarı çıkmayı reddettiler, ancak yalnız kaldıkları için işçilerin direnişi yeterince etkili ol madı. İşveren fabrikayı tatil etti. Direniş polis tarafından dağıtıldı. 9 işyeri temsilcisi 17.madde ile işten çıkarıldı sonra kapı dışarı edilme sırası TEKNİK ELEMANLARA geldi. Üst yönetimin sözü edilen politikasını benimseye rek uygulamada basit bir ARAÇ olmayı reddeden birisi yönetici 3 elektronik/elektrik mühendisi arkadaşımızın işlerine son verildi.

İşte bu aşamada hepimize önemli bir görev düşüyor: yarın sıra sizlere geldiğinde SES ÇIKARACAK KİMSE NİN KALMADIĞI bir durumla karşılaşmamak istiyorsak 3 arkadaşımızı yalnız bırakmamalı, SESİMİZİ YÜKSELT MELİYİZ.

4 TEKNİK ELEMANLARIN İŞÇİLEŞMESİ Yaşadığımız TEKELLEŞME sürecinde teknik ele manların işçileşmesi daha somut ve hızlı biçimde ger çekleşiyor.

Çok sayıda mühendisin çalıştığı ve mühendislik yo ğun çalışmaların sürdürüldüğü yerlerde (örneğin: NE TAŞ, TELETAŞ, ASELSAN, TEK, PTT) teknik elemanla rın belirleyici çoğunluğu fikir işçisi statüsündedir. Başta yöneticiler olmak üzere küçük bir azınlık ise dar bir mü hendislik aristokrasisi çerçevesine sıkıştırılmak isten mektedir.

Öte yandan küçük proje bürolarında ya da küçük üreticiler olarak varlıklarını sürdürmeğe çalışanlar ise te kelleşme sürecinde sürekli yoksullaşmaktadırlar.

İster 657 sayılı yasayla memur statüsünde olsun, is ter 1475 sayılı iş yasası ile "işçi" statüsünde olsun, is terse 233 308 sayılı KHK uyarınca SÖZLEŞMELİ statü de çalışsınlar, mühendisler çalışma yaşamı açısından SENDİKASIZ, TOPLU SÖZLEŞMESİZ GREVsiz koşul larda bütünüyle ÖRGÜTSÜZ bir yapıya itilmişlerdir.

Özellikle sözleşmeli statüde çalışanların hiçbir İŞ GÜVENCESİ yoktur.

İşte bu koşullarda 13. ve 17. madde canavarları ar tık işçilerle birlikte teknik elemanları da bekliyor.

5 İŞ Y ASASININ 13. ve 17. MADDELERİ 1475 sayılı iş yasası'nın 13. ve 17. maddeleri işvere ne TEK TARAFLI MUTLAK FESİH HAKKI vererek çalı şanların üstünde Demokles'in kılıcı gibi sallanmaktadır.

13. madde işverene, çalışanın tazminatını ödeyerek, çalışana hiçbir yasal hak bırakmaksızın istediği kişiyi is tediği anda kapı dışarı etme hakkını vermektedir.

17. madde ise tazminat ödemeyi de gerektirmemek te, işveren hiçbir somut gerekçe gösterme zorunda kal maksızın yasa madde başlıklarıyla (örneğin 17 II d) çalı şanın işine son verebilmektedir. Bu durumda çalışanın yasal başvuru hakkı bulunmaktadır.

İŞ GÜVENCESİ'ni bütünüyle ortadan kaldıran yan larıyla bu iki madde hem İNSAN HAKLARI'na, hem de ANAYASA'ya AYKIRI'dır.

Bu nitelikleriyle bugüne dek ağırlıkla işçiler üzerinde bir tehdit aracı olarak kullanılan bu maddeler artık teknik elemanlara karşı da kullanılmağa başlanmıştır.

Bilindiği kadarıyla bu maddeler teknik elemanlara karşı ilk kez NETAŞta kullanılmışlardır. Bu ilkdir, ancak SON DEĞİLDİR. Bugün NETAŞta 500 mühendise karşı bir tehdit aracı olarak kullanılırken, yarın TEK'de, PTPde gündeme gelecektir. Hele teknik elemanların SÖZLEŞ MELİ STATÜVe geçirilmeleri bütünüyle başarılabilirce....

6 TEKNİK ELEMAN ÖRGÜTLERİNİN TEPKİSİ 3 mühendis arkadaşımızın işlerine 11.3.88 Cuma gü nü mesai bitiminden 10 dakika önce (11 ofis personeliyle birlikte) son verildi. Ve pazartesi günü Türk Mühendis Mi mar Odaları Birliği Başkanı ve EMO Başkanı Teoman ALPTÜRK ve Mühendis Mimar Odalarının İstanbul Şube Başkanları NETAŞ'ın kapısındaydılar. Daha önceden NE TAŞ yönetfcilerinden görüşme isteğinde bulunmuştu, an cak işveren sürekli oyalama taktiği ile kesin bir gün ver mekten kaçınıyordu.

SHP İstanbul Milletvekili M.Ali EREN'in de içinde bu lunduğu bir heyet NETAŞ kapısından içeriye alınmadı. Personel Direktörü bay Ahmet GÖKÇEN Genel Müdürün zamanının olmadığı gerekçesiyle TMMOB Başkanı ile gö* rüşemeyeceğini ileri sürmüş ancak öte yandan SHP Mil letvekili M.Ali EREN'i kısa bir görüşme için içeriye davet etmiştir. Sn. Mehmet Ali EREN bu ayırımı reddetmiş ve ancak birlikte içeri girmeleri durumunda Genel Müdür ile görüşebileceklerini söylemiştir.

Bu davranışı ile NETAŞ işvereni panik içinde 140 bin teknik elemanı bünyesinde toplayan Türk Mühendis Mi mar Odaları Birliği'ne ve bağlı odalara karşı tavır almış konuma düşmüştür.

Bilinmelidir ki teknik elemanlar bu işin peşini bırak mayacaklardır. 3 üyemizin işlerinin başına dönmesi için her türlü platformda mücadelelerini yükselteceklerdir. Benzeri yeni uygulamalara izin veremeyeceklerdir.

7 SENDİKALAŞMA Y OLUNDA MÜCADELEMİ Zİ Y ÜKSELTMELİY İZ

Netaş örneğinde karşımıza çıkan uygulama, örgüt süzlük bedelini açıkça ortaya koymaktadır. Teknik ele manlar olarak bugün NETAŞta yarın TEK'de, PTPde.... karşımıza çıkacak bu tür durumlara karşı kalıcı köklü çözümler getirmek zorundayız.

i) Sözleşmeli Personel uygulamasına karşı sesimizi çok daha etkili biçimde yükseltmeliyiz.

ii) Grevli Toplu Sözleşmeli SENDİKALAŞMA hedefi mizi çok daha SOMUT olarak önümüze koymalıyız.

iii) Kafa ve kol emekçilerinin BİRLİĞI'ni sağlamalı yız.