PETROL ÜZERİNE

Petrol Üzenine Oynanan Oyunlar

Türkiye Petrol Derneği Genel Başkanlığın dan T.P.A.O.'nun petrol konusundaki tutumu nu yeren bir basın bildirisi metni almış bulu nuyoruz. Bu bildiriyi sizlere sunuyoruz :

Sayın Basısı Mensupları,

Temel iktisadî kuruluşlarımızda, ekonomik hayatımızın her dalında, yeraltı zenginlikleri mizde yabancı güdüm ve etkisinin yoğunlaştığı; bu nedenle tam bağımsızlıktan uzak bir çizgi ye düşen Türkiye'mizde son günlerde millî pet rolümüz üzerine yeni bir takım oyunlar oynan maktadır .

Bir sureden beri Batman, Mersin, îzmir ve tstanbuil'da yapmış olduğumuz tetkik ve incele melerle bu oyunlaırm iç yüzünü ortaya çıkar mış bulunuyoruz.

T.P.A.O. nun yabancj şirketlerle işbirliği ya pan yöneticilerinin haince tezgâhladıkları bu oyunların belgelerini sayın basın mensupları vasıtasıyla kamu oyuna açıklamayı zorunlu bul duk.

Bugün ülkemizde petrol üretimini Shell, Mobil Ersan ve Türkiye Petro.leri yapmakta dır. Bu şirketlerden yalnız Türkiye Petrollerin de Devlet iştiraki vardır. Ersan ise yerli bir şir ket olup diğerleri yabancıdır.

1968 yıljnda tüketim ve pazarlamayı Pet rol Ofise bırakarak yalnız üretim alanında faali yet gösteren T.P.A.O. yöneticileri yabancı şir ketlerin emellerine vasıta olmak üzere oyna nan oyunun baş ipliklerini paylaşmaktadırlar. % 51 hissesd Devlete ait bir kuruluşun başında ki bu takunyalı zevat Devlet hazinesinin milyon larını fütursuzca Amerikan Golf Şirketiyle bir likte harcamaktadır. Biz burada T.P.A.O. nun son aylarda girdiği 2 skandal ve maceradan basede ceğiz.

Bunlardan birincisi; Akdenizin sularına gö mülen 200 milyon liranın hikâyesidir. Hatırla nacağı üzere T.P.A.O., Amerikan Golf Şirketi ide birlikte ortak olarak Mersin ve İskenderun edvarında Akdenizde deniz sondajlarına başlamış basma sansasyon mahiyetinde petrol buluyoruz diye haber vermişti. Yabancılarla olan bu ortak lığında arama işlemleri fiyasko ile neticelenmiş tir. Akdenizde 200 milyon harcıyarak üç kuyu açmuş üçünde de tuzlu su bulunmuştur. Türk Petrol Mühendislerinin bütün uyarmalarına rağ men hâlâ arama macerasına devam etmekte ıs rar eden tabanı takunyalı Genel Müdür bu ne denle millî ekonomimize en büyük ihaneti yap nuştır.

Elektrlk Mühendisliği 164

ikinci serüven ise Fırat I kuyusuna ait skan daldir. tTrfa ilinin Fırat nehri kenarında T.P. A.O. bir sondaj yapar. Fırat I. kuyusu olarak adlandırılan tou aramada kuyu 2268 ımetre derinliğe iner. Bu arada petrol ve su karışık çıkar. Bir lâubalilik yüzündten kagıncı metrede petrole rastlandığını tesbit edemiyorlar.

Bu kuyuya 6 milyon liraya yakın masraf ya pıldıktan sonra içinde bazı âletler de bırakılmak üzere petrol yoktur kaydiyle betonlanryor. 39 sayfadan ibaret Fırat I. kuyusuna ait kronolojik kuyu raporu, jeoloji raporu, haftalık kuyu jeolo ji raporu elimizdedir. Bu raporda olay inceliğiy le anlatılıyor. T.P.A.O. bu şekilde 6 milyon lira yı toprağa gömdükten sonra sahayı 1 Km. ya kınında aynı sahada 5 nci kuyu açan Shell şir ketine terkeder. Shell de petrol yoktur kaydıyla terkedilen kuyunun yakınında açtığı 5 kuyudan günde 2000 varil ham petrol elde eder.

Bu ikinci olaydan çıkardığımız netice şudur. T.P.A.O. millîlik vasfını kaybetmiş, yabancı şirketlerle işbirliği yapmanın neticesi üretim g ü cünün gayesinden uzaklaşmıştır. Kasıtlı olarak petrol aramalarını durdurmuş, Anadolu halkı üze rinde yabancı, şirketlerin ötedenberi oynadığı oyu nu oynamaktadır. Nitekim Petrol Dairesinin res mî isıtatistiklerind e 1969 yıllında ShelTin 1 mil yon 830 bin ton üretimine karşılık T.P.A.O. 1 milyon 110 bin ton petrol üretmiştir. Yine aynı dairenin istatistiklerinde Türkiye petrolleri 1957 yılında Türkiye üretiminin % 100'nü yaparken 1969 yılında ancak yüzde 31'ni yapabilmiştir. Bu da T.P A .O. nun 10 sene sonra üretim güdü nün sılfıra düşeceğini belirler.

TÜKETÎM ve OYNANAN OYUN : Basiret siz ve işbirlikçi yöneticilerinin ısrarlı gayrimil lî tutumları yüzünden mdllî kuruluş hüviyetini kaybeden T.P.A.O. nun Shell ve Mobil'le birlikte pazarlamada yürüttüğü taktik ve tertipler yüz kızartıcıdır.

T.P.A.O. 1968 yılında petrol satış istasyonları nı Petrol Ofise devretmiştir. O günden sonrada tüketimi millî kuruluş olarak yabancı petrol şir ketlerinin karşısında yalnız Petrol Ofisi yapmak tadır. Yani Türkiye'nin 6,5 milyon ton tüketimi ni, Devlet ve millî kuruluşumuz Petrol Ofisi, ya bancı şirketlerden, Türk Petrol, Mobil, British Petrolleri ve Shel yapmaktadır.

1968 1969 da Petrol Ofisin çatışmalarına hız vermesi ve 1969 yııtada Türkiye'nin ekicisini teh dit eden akaryakıt sıkıntısı karşısında Ofisin tedbirli davranıp ülke ihtiyacını zamanında kar

şılaması yabancı şirket bayilerinin dikkatini çek mişti. O günden sonrada Shell ve Mobilden bir çok bayi Petrol Ofise müracaat ederek. Ofise ge çeceklerini bildirmişlerdi Petrol Ofis Genel Mü dürlüğü aktif bir pazarlama politikasını gütmüş., yabancı şirket bayilerinden 20 kişiyi bünyesine almaya muvaffak olmuştu. Petrol Ofisin pazar lamada bu denli ilerlemesi yabanca şirketleri kız dırmıştir. Ancak yabancı petrol şirketleri gerek millî hislerden dolayı ve gerekse derneğimizin bir baskı grubu durumuna gelişi nedeniyle Pet rol Ofisin karşısına direkt olarak çıkmamışlar; Petrol Ofisini boy hedefi alıp ortadan kaldırma yı plânlamayı da İhmal etmemişlerdir. Bu nedenle yukanıda anlatığümız skandalist ve işbirlikçi or taklara Türkiye" Petrolleri Genel Müdürlüğünü emellerine vasıta kılanışlardiir.

İşte oynanan oyunda ibudur.

Oyunun tezgahlayicüan. üretim gücünü ken dilerine peşkeş çeken tabanı takunyalıları' bu iş te kullanıp Türkiye petrollerini pazarlamaya sok mak için ikna etmişlerdir.

Bu hususta en büyük zorlukta Petrol Ofi sin elinde bulunan istasyonları geri almaktır. Bunu sağlamak İçin T.P.A.O. kendisine bağlı tpraş rafinerisinin yabancı tabiyetli Genel Mü dürü Mister Harris İmzasiyle Petrol Ofisi Genel Müdürlüğüne borcunu ödemediği gerekçesiyle mal vermiyecegine dair protesto çekmiştir. Bu aşağılık oyunlardan birisi de şudur, izmit'te Pet rol Ofis bayii Kurt Çimento Fabrikasına siyah mal veriyor. Ipraş rafinerisinin yabanca ve iş birlikçi Genel Müdürü Harris ötedenberi süre gelen alışkanlığı ile Petrol Ofis Genel Müdürü ne 15.7.1970 gün 2772/6916 sayılı protesto çeke rek «Senin bayln benim müşterime mal satıyor. Bu durumda ilişkilerimizi keseceğiz» demek küs tahlığında . bulunuyor.

Oyunun bir bölümü bu şekilde tezgâhlanıp T.P.A.O. pazarlamaya itilirken resmî kayıtlar üzerinde yaptığımız incelemede birinci protes toda yer ajan lalaların asılsız oMuğu, 1970 yılı nın ilk altı ayında Ipraş rafinerisinde 200 mil yon liralık mal çeken Petrol Ofisin, bu paranın 120 milyonunu nakit, 80 milyonunu da mahsu ben ödediği ortaya çıkmıştır.

2nci protestonun da sadece bir küstahlık tan ibaret olduğu1 irtadadır.

Nitekim îpraş bir ara Petrol Ofise mal ver meyide durdurmuştur. Fakat oynadıkları oyun

bir netice vermeyince bu kez, daha başka yollar denenmiştir.

Shell Ataş rafinerisi kapasitesini yükseltemi yeceğinl ve kapasitesinin dondurulduğunu anla yınca derhal işbirlikçi T.PA.O. yu bulmuş tp raş rafinerisinde ham petrol işleme ortaklığını elde etmiştir. Tekirdağ ve civarında ürettiği ham petrolü tpraş rafinerisinde işletmek için T.P.A.O. ile mukavele yapmıştır. Bu durumda Shell Batı Anadolu yöresinde istihsal ettiği ham petrolü Ataş rafinerisine taşımaktan kurtulup navllun parası ödemeden tpraş rafinerisinde üretme ola nağını elde etmişti. Haliyle navlun ücreti öde mediği için tpraş rafinerisinde üretiği petrol de kendisine çok ucuza mal olacaktır. Aradaki bu farkı da tüketim sahasında pazarlamada kulla nacaktır. Böyle bir durumda da Türkiye tüketi minin çoğunluğunu teşkil eden Ege ve Marmara ile Karadeniz bölgesinde Shell piyasaya tamamen hâkim olacak, îpraş'ın T.P.A.O. üretimini sat makla görevM Petrol Ofisi piyasadan tamamen çıkarılacaktır» tşte oynanan oyun budur.

Bugün dünya petrol üretimi petrol tüketimi nin çok üstündedir. Bu nedenle petrol stoklarım ellerinde tutan büyük töröstlerin ülkemiz üze rinde oynadükları oyunları, stoklarını tüketmek İçin topraklarımızı el altında tutup arama yap mama ve petrol bulunan kuyuların kasıtlı olarak kapatılması gibi alçakça tertipleri ve bu tertip leri hazırlayan yeril takunyalı işbirlikçilerini büyük halkımıza zaman zaman tanıtıp anlata cağız.

Netice olarak yabancı petrol şirketleri öte denberi arzuladıkları Petrol Ofisini ortadan kal dırma emellerine Devlet parasiyle kurulan T.P. A.O. yu vasıta kılmak suretiyle ulaşmışlardır.

Türkiye Petrol Derneği olarak, ülkemizin eko nomisinde büyük yer kapsayan millî petrolümü zün yabancı şirketlere peşkeş çekilmesine, Dev let hazinesinde milyonlarca liralık vurgun ve soygunlara göz yummuyacağız.

Bu alçakça tertipler durdurulmazsa, Devlet parasıyla kurulan T.P.A.O. millî hüviyetine ka vuşturulup ibşlrlikçi yöneticileri cezalandırılmaz sa örgüt olarak eyleme geçeceğiz.

Bu kapitüler oyunları lanetler sizi saygıyla se lâmlarım.

tlhaml BİNİCİ Türkiye Petrol Derneği

Genel Başkanı

Elektrik Mühendisliği 184