TEKNİK BASINDAN SEÇMELER

— Kereuzer, J.: Yüksek taşıma gerilimleri için sınır güç transformatörleri. Elin Zeıtschrift, Haziran 1969 S. 1/2, e. 1 4. Yazar 6 bölüm içinde yüksek gerilimle enerji naklinde kullanılan sınır güç transformatörlerinin hesabında esas alınan ana formülleri vermekte ve gerilim (darbe, manevra gerilimleri) ve güç prob lemlerini, munzam kayıpları incelemektedir. Geuaratör çıkış trafoları İle şebekede paralel ça lışan transformatörleri ve oto trafo ile normal trafoları mukayese etmekte, kademe uçları ve yük altında ayar tertibatlarının yapılışım açık lamaktadır. — Gsodam, H.: Transformatörlerin gerilim mu ayeneleri. Elin Zeitschrift, Haziran 1969, S. 14 27. Yazıda transformatörler üzerinde yapılan dar be gerilimi ve alternatif gerilim muayeneleri ile ilgili muayene düzenleri, muayene esasları ve ya pılışı izah edilmekte, kısmi deşarj ölçmeleri ile alternatif gerilim muayenelerinin daha doğru ne ticeler verdiği açıklanmaktadır. — Grabner, K.: Silikonla izole edilmiş kuru transformatörler. Elin Zeitschrift, Haziran 1969, S. 1/2, s. 28 34. Yazar», mutat işletme şartlan dışındaki durum larda daha fazla kullanılmaya başlanan silikon la İzole edilmiş kuru transformatörün avantaj larına, konstrüksiyon ve işletme güçlüklerine te mas ederek, yağ soğutmalı normal transforma törlerle mukayesesini yapmaktadır. — Preiniger, G.: Elektrik şebekelerindeki yürü yen dalga olaylarının dizital hesabı. Elin Ze itschrift, Haziran 1969, S. 1/2, s. 41 50. Yazıda elektrik şebekelerindeki yürüyen dal ga olaylarının en karışık durumlarda dahi dijital kompüterlerle hesaplanabileceği bir misalle açık lanmakta ve pratik tatbikat misalleri verilmek tedir. Bahis konusu misalde aşırı gerilim para fudrunun koruma tesiri ve darbe geriliminin ge naratöre intikali incelenmektedir.

— Klose, Friedrlch.: Kompüter'lerin teknik ve ilmi sahalardaki tatbikatı. ET 2 B, 31.10.1969, S 22, s. 520 524. Yazıda kompüter çeşitleri ve bunlarla yapılan işlemler sayılmakta, kompüterlerin özelliklerine göre teknik ve ilmi sahalardaki tatbikatları ve rilmektedir, özetle;

1) Analog kompüter, paralel bir hesaplayıcı olup neticeleri derhal kullanılabilir şekilde ver = mektedlr. Programlanması basit ve normal dü şünceye çok yakın düşmektedir. Bununla beraber fiziki bakımdan hassasiyeti sınırlıdır. Bu sebeb le tatbik sahası da dardır. Anolog kompüterler partiel diferansiyel denklemlerin çözümünde, po

Elektrik Mühendisliği 156

llnom köklerinin tayininde, model çalışmalarında kullanılmaktadır.

Elektroteknikte : Kapama olayları, elektrik makinalarındakl dinamik olaylar, elektrik şebe kelerinin sentez ve analizi; partikül hareketleri,

Makina İmalinde; titreşim, bilhassa rezorans araştırmaları, hidrolik ve pönomatik olaylar, bo rularda basınç darbeleri, kinematik problemler, lineer olmayan mekanik problemleri, kritik de vir sayısı, kritik yüklenmeler,

Uçak İmalinde : Uçak gövdesinde yatak aya rı, aerodinamik, otomatik uçuş kontrolü, uçak alanı (Pist) hesabı, uçağa şekil verme,

Ayar tekniğinde : Ayar sistemlerindeki dina mik olaylar, gözlü ayar sistemlerinde dekuplaj problemleri, stabilite araştırmaları, lineer olma yan elemanların tesiri, optimum problemleri, me kanik ayar olayları,

Kimya ve metot tekniğinde : Kimyasal re aksiyonların hesabı, kimyasal problemlerin ma tematiki olarak sentez ve analizi, ısı iletim ve ısı genleşme problemleri, düffüzyon olayları.

Reaktör tekniğinde; Reaktördeki dinamik olaylar, partikül mekaniği, reaktörlerin ayan,

2) Dijital kompüter, seri bir hesaplayıcı olup, hassasiyeti büyüktür. Tekniğin bütün sahalarına tatbik edilmektedir.

Dijital kompüterler, analog kompüterlerden daha fazla tatbik sahası bulmaktadır.

Elektroteknikte : Elektronik devrelerin he sabı, şebeke modelleri, şebeke hesapları, hat sa biteleri, kısa devre ve yük akış hesapları, sta bilite ve geçici rejim hesabı, optimum yük da ğılımı ve şebeke kayıpları, transformatör ve elektrik makinalannın modelleri, elektrik makl nalarında akım, gerilim bağıntilan.

Makina imalinde : Taşıma momentinin, gaz basıncının, verimin hesabı, türbiu ve tahrik me kanizmalarının modeli, koordinat ve mukavemet tayini, ibuhar ve su türbinlerinin hesabı, kesit problemlerinin çözümü,

Metot tekniğinde : Kimyasal tesislerin di zaynı, idealize edilmiş çok maddeli karışımların damıtma, absorbslyon ve ekstraksiyon işlemleri,

Yapı tekniğinde : Betonarme kolonların ve betonarme platformların dizaynı, vs.

3) Hybrid kompüterler, analog ve dizital kompüterlerin elektronik bir bağla birleştirilme sinden meydana gelmiş olup komplike problem lerin çözümünde kullanılmaktadır.

Hybrid kompüterler, çok değişkenli veya komplike aperiyodik fonksiyonlu diferansiyel denklemlerin çözümünde, limit ve optimum prob lemlerinin çözümünde ve sevk sistemlerinin sl nıülasyomında büyük avantajlar sağlamaktadır.