NEŞRİYAT ENCÜMENİNE CEVABIM

a) Bütçe teklifini hazırlar, b) Genel Sekreterlikçe yapılan masraf tek liflerini inceler ve karar vetir, c) Genel Sekreterlikçe Yönetim Kuruluna danışılan hususları inceler ve karar verir, d) Elektroteknik Kurumu lâboratuvarları nın kuruluş ve çalışma esaslarını, 1. T. Ü. Elek trik Fakültesi ile birlikte tesbit eder, e) T.E.K. nun faaliyeti hakkında, Genel Ku rul üyeliklerine toplantılarından en geç iki haf ta evvel rapor verir, gerekli icraat hakkında tek lifler yapar.

6 — Genel Sekreterlik :

Genel Sekreterlik T.E.K. nun icra organıdır ve I.T.U. Elektrik Fakültesi tarafından temin edilecek büroda çalışır. Ücretli bir genel sekre terin teklifi üzerine Yönetim Kurulunun karar laştıracağı ücreti elemanlardan teşekkül eder. Genel sekreter, t.T.Ü. Elektrik Fakültesi öğ retim üyeleri arasından Profesörler Kurulu ta rafından seçilir. T.E.K. icraatını tanzim, idare, Yönetim Kurulu kararlarını tatbik, teknik ko mitelerin faaliyet icaplarını yerine getirme, her türlü muhabere, tamim, tebliğ ve yayın iğlerini idare, C.E.I. ve yabancı E.T.K. ile irtibat tesis ve idame işleri ile, Türk Elektroteknik Kurumu

lâboratuvarmın kuruluş ve çalışmalarından so rumludur.

7 — Teknik Komiteler :

Genel Kurulun kararı ile teşekkül eder. Üye sayısı Genel Kurulca tesbit edilir. Üyeler üc retsiz olarak çalışır. Komitelerin neşriyatı için yazarlara, yönetim kurulu kararı ile I. T. Ü. Ya yın Yönetmeliği gereğince telif ücreti verilebilir.

Bu komiteler kendi üyeleri arasında bir baş kan ile bir raportör seçer. Bu komitelerin mu habere, baskı ve her türlü kırtasî işlemleri Ge nel Sekreterlikçe yapılır.

T.E.K. nun her tekmk çalışmaları, yönetmelik, standardjzasyon gibi vesikalar bu komitelerce hazırlanır ve Genel Sekreterlik kanalı ile Genel Kurula, tasdik edilmek üzere, gönderilir.

8 — T.E.K. nun Gelirleri Şunlardır :

Î.T.Ü. Elektrik Fakültesi bütçesinin maddeı mahsusuna konan her türlü giderler, Genel Kurul üyeliklerinin yapacakları bağışlar, yayın gelir leri, lâboratuvar gelirleri ve diğer bağışlar.

9 — Kurumun tahakkuk âmiri, genel sekreter ve ltâ âmiri Fakülte dekanıdır.

Harcamalar, t.T.Ü. de carî mevzuat dairesin de olur.

Neşriyat Encümenine Cevabım

Dergimizin 1960 senesi Temmuz Ağustos sa yısının 44 üncü sayfasında yayınlanan yazıma Neş riyat Encümenimiz tarafından verilen cevabı dik katle ve özel bir İlgi İle okudum. Evvelâ böyle bir notu hazırlayarak konu ile ilgili görüşlerini akset tirmek zahmetine katlanmalarından dolayı arka daşlarıma bilhassa teşekkür etmek isterim. Ancak hemen belirtmeliyim ki, yapılan açıklama tenkit yazımizda işaret edilen hususlara ışık tutmaktan çok uzaktır. Hatta Neşriyat Encümenimizin bazı önemli gerçeklerin dışına çıkmak pahasına da olsa tutulan yolu mazur göstermeye çalışması üzüntü müzü daha da arttırmıştır.

Şimdi gelelim not hakkındaki görüşlerimize

Evvelâ Türkiye Elektrifikasyonu ile ilgili özel sayının hazırlanmasına karar veriliş tarzını çok ilgi çekici bulduk Yapılan açıklamadan öğrendiği mize göre E. t. E İdâresinin üzerinde pek çok yan lış bulunan meşhur haritasından muayyen bir kıs mının Odaya tahsis edilmesi üzerine; Neşriyat En cümenimize ilham geliyor ve bir özel sayının ha zırlanmasına karar veriliyor Evvelâ konular, son ra da bu konularda bilgili kabul edilen arkadaşlar tespit ediliyor Bu arkadaşların seçilmesi işinde hangi esaslara göre hareket edildiği pek açıklanma makla beraber mezkûr özel sayının muhtevasından kolaylıkla anlaşılmaktadır. Yanılmıyorsak Neşriyat Encümenimizin kanaatmca —herhalde yukardaki ilhamın tesiri altında olacak— aradıkları arka daşlar toplu bir halde E. 1. E. İdaresinde mevcut tur. Hem öylesine mevcuttur ki, önsözünden hu

Yazan : Necati TÜRKEKİ Y Müh San Bak.

kukî konulara varıncaya kadar bütün yetkiler ora da toplanmıştır

Mamafih Neşriyat Encümenimiz E. 1. E İdaresi dışında kalan meslekdaşlarımızı da tamamen unut mıyarak 33 34 üncü sayının 48 inci sahifesinde yaptığı ilanlarla onlara zayıfta olsa bir şans tanı mıştır. Bu zayıf şansı kıymetlendirmek başarısını' gösteren (Neşriyat Encümenimiz bu başarıyı bir te sadüf eseri olarak mütalâa etmektedir.) arkadaşımız Hüseym Teklneli ne kadar tebrik etsek azdır

Genel olarak elemanları elektrik santral ve şe bekelerinin İnşa tesis ve İşletme tecrübesinden mahrum bulunan bir İdareye bukadar geniş yetki ler tanınmasına doğrusu hayret etmekteyiz Çünkü yalnız plânlama ve proje yapmakla değil ayni za manda fiilen tesisleri vücude getirmekle sorumlu çeşitli müesseselerin çalıştığı ve iş gördüğü bir or tamda bulunduğumuzu unutmamak lâzımdır Şim di gelelim Neşriyat Encümenimizin tutulan bu yolu izah için ortaya attığı yeni kriteryuma

«Türkiye'de bu mevzu ile meşgul en eski mü essese olan, geniş arşivleri bulunan ve esas vazi fesi bu mevzularla meşgul olmak olan böyle bir müesseseden gayrı bir yerden bu malûmatın alına mıyacağı sizlerce de kabul olunur zannındayız» deniliyor

Gerçekleri bu kriteryumun çerçevesine nasıl sığdırabiliriz?

Bir defa bu konuda Türkiye'nin en eski Mües sesesi E 1 E idaresi değildir. Çünkü bu İdare 1935 senesinde kurulmuştur. Acaba bu tarihten ev

E. M. M. 45 46

vel memleketimizde elektrik yok mu idi? Hatırladı ğımıza göre, 1902 senesindenberi yurdumuzun muh telif yerlerinde elektrik santralları ve şebekeleri ku rulmaktadır Acaba bunlar plânsız projesiz mi ya pılıyordu? Neşriyat Encümeni arşlvlerdeki projeleri incelerse, (kendilerine hemen hatırlatalım ki bu projelen çok geniş telâkki ettikleri E I E arşivle rinde bulamıyacaklardır.) Yapılan hesapların ve projelerin bugünkülerden pek farklı olmadığını gö receklerdir Hattâ diyebiliriz ki, E. İ. E İdâresinin kuruluş tarihi olan 1935 senesine kadar düzine lerce proje yapmış ve projeleri tatbik edilmiş bir çok meslekdaşlanmız bugün odamız camiası ara sındadır Bunlar arasında 1932 senesinde «L'Indus trie Electrique Et Les Ressources Motrices De La Turquie» adında bir eser vermiş olanlar bile var dır. Aramızda görmekle iftihar ettiğimiz bu ağa beylerimiz bugün de ayni enerji ile memleket elektrifikasyonuna hizmet etmektedirler Bu ger çekleri hatırlatırken meşhur «önsöz» ün kulakları nın çınladığını duyar gibi oluyoruz

Hemen işaret edelim ki, elektrifikasyon işlerinde Türkiye'nin en eski Müessesesi Nafia Bakanlığıdır Nafia Bakanlığında daha Osmanlı İmparatorluğu zamanındanberi yürütülen bu hizmet şimdi Sa nayi Bakanlığınca tedvir edilmektedir

Türkiye'nin, Elektrifikasyon yönünden en geniş ve zengin arşivinin de Sanayi Bakanlığına bağlı Enerji Dairesinde bulunduğu herkesin bildiği bir hakikattir Memleketimizde bugüne kadar yapılan bütün elektrik tesislerinin hertürlü etüdlerile il gili raporları ve projeleri toplu bir halde orada bulunur

Yine bu cümleden olmak üzere, memleketimiz de bu konularda İncelemeler yapmış olan ecnebi mütehassıs veya firmaların tanzim ettiği raporlar da yine bu arşivlerde mevcuttur Zira Yerli, Ya bancı her türlü Mütehassısın hazırladığı raporların tetkik ve kıymetlendirildiğı ve neticelere bağlandığı yetkili merci Nafıa Bakanlığı veya Sanayi Bakanlı ğı olmuştur. Belediyeler ve iller Bankası çok kere eski projelerin birer kopyasını çıkartmak üzere bu arşivlere müracaat ederler. Hattâ Neşriyat Encüme nine şu gerçeği hatırlatım ki, E 1 E İdâresinin mahdut sayıdaki muntazam neşriyatından biri olan İstatistik Yıllığındaki bazı malûmat da yine bu ar şivlerden çıkarılmıştır.

Şimdi gelelim plânlama konusuna, Biz E 1 E İdaresi tarafından hazırlanan herhangi bir plân lamanın tatbikat sahasına İntikal ettiğini hatırla mıyoruz Hattâ Etibank'a bağlı Enerji Etüd ve Te sis Şubesinin kurulmadığı yıllarda dahi E 1 E İdaresi projelerinin tatbik edilmediğini veya edi lemediğini görmekteyiz Bir misal olarak Çatalağ zı projelerini belirtebiliriz E. 1 E İdaresi tarafın dan hazırlanan proje sırf o havali için düşünülmüş ve hatırladığımıza göre üniteler 10 MTV. olarak der piş edilmişti Ancak projeler Etibank'a intikal et tikten sonra vakit geçirilmeden yeni bir şube ih das edilerek bu projelerin bir incelemeye tabi tu tulduğunu esaslarının tamamen değiştirildiğini ve bu arada ünite takatlannın da 20 MW ta çıkarıl dığını görüyoruz.

1950 1957 devresinde Etibank tarafından yapı lan ve büyük yekûn tutan işlerin plânlamasını ta mamen Etibank camiasına maletmek herhalde da ha doğru olur kanaatındayız

Bugüne kadar E. 1. E İdâresinin Türkiye plân laması hakkında şümullü bir etüd yaptığını da bilmiyoruz Bu konuda da yine en kıymetli eseri Etibank 1957 senesinde çıkarttığı «Plân D'Electri fication De La Turquie» adlı raporla vermiş ve bü yük bir boşluğu doldurmuştur.

İller Bankası da E '1 E İdaresinden kendisine İntikal eden ekseri projeleri bazılarında voltaj ka demesine varıncaya kadar esaslı şekilde tadıl et mek mecburiyetinde kalmıştır Son zamanlarda il ler Bankası Plânlama ve proje işlerine büyük bir önem atfetmiş ve bu maksat için ayrı bir şube bile ihdas etmiştiı

Bununla beraber son senelerde E 1 E İdâre sinin Plânlama mevzuunda bazı çalışmalar yaptı ğını hatırlamaktayız Bu çalışmalar sonunda ha zırlanan plân ve projelerin yetkili mercilere tetkik ve tasdik ettirilmeden tatbik edilmek üzere Eti bank'a gönderildiği ve çoğunun mukaveleye bağ landığı bir vakıadır İtalyan Kredisinden Tosya'ya, Konya'ya 154 kV. lık hat çekmeler, Yunanistan'a elektrik enerjisi transfer etmek maksadlyle kurul ması emredilen tesisler bu plânlamanın şaheser ör neklerinden olduğu hatırlanırsa yapılan bu plân lamanın teknik mi yoksa politik mi olduğu kendi liğinden anlaşılır.

Esasen şu ciheti bilhassa belirtmek lâzımdır ki E 1 E İdaresini tenkit etmek asla hatırımızdan geçmez Esasen hem konumuz bu değildir, hem de bu İdarenin İstatistik Servisi ve su rasadları ser visi kanalile elektrifikasyonumuza yaptığı hizmet leri her zaman takdir edenlerdeniz Ancak ortaya atılan krıteryumun bazı noktalarına cevap verebil mek için yukardaki gerçekleri Neeşriyat Encüme ninin dikkat nazarına sunmaktada büyük fayda mülâhaza etmekteyiz

Neşriyat Encümeninin bu konudaki tutumunun nekadar yanlış olduğuna bir misal daha vereceğiz Türkiye Elektrifikasyonu sayısında İller Bankasın dan tek bir yazı yok Niçin? O İller Bankası ki, senelerdenberı birçok kasabalarımızı elektriğe ka vuştursun, plânlama safhasından geniş bir teknik eleman kadrosu bulundursun, geniş arşivleri olsun ve fakat Türkiye Elektrifikasyonu konusunda ken disine bir tek sayfa bile ayrılmasın

Notun DSİ ile ilgili kısmı da tatminkâr değildir. Barajlar Dairesi DSİ nın sadece bir cüzidir, ve te sisler yapar Meselâ bunun haricinde Neşriyat En cümeninin müracaat edebileceği bir Etüd ve Plân Dairesi vardır Zannederiz ki memleketimizin hid rolik enerji kaynakları hakkında E 1 E. arşivlerin den almamıyacak birçok kıymetli malûmatı burada bulmak mümkündür Keban ve diğer enerji kay naklarile ilgili etüd ve plânlama raporları da yine burada mevcuttur.

Haritaya gelince, haritanın sağ alt köşesinde E 1 E rumuzu vardır ama intişar ettiği derginin üzerinde de Elektrik Mühendisliği Mecmuası yazı lıdır Bu itibarla harita da ifade bulan fikirlerin Türkiye plânlaması bakımından nihaî bir şekil olmadığının hasıl olacak tereddütleri silmek ba kımından bilhassa tasrih edilmesi gerekirdi

Kanaatımızca Neşriyat Encümeninin kendisine tevdi edilen her türlü dokümanı haritalar da dahil olmak üzere yayınlamadan evvel yazılarda olduğu gibi esaslı bir şekilde eleştirmesi lâzım gelir

Notun son paragrafında ileri sürülen fikirlere de iştirak etmiyoruz Aslında elektrik işlerinin ted vin bakımından memleketimizdeki mevzuat gayet mükemmeldir Şayet bazı aksaklıklar veya sürtün meler oluyorsa bunun tek sebebi doğrudan doğ ruya bazı idarecilerin teşkilât kanunları üzerine piramit kurmaya çalışmalarından ileri gelmekte dir. Yoksa TEK kanunu yalnız başına meseleyi hal letmekten çok uzaktır Bugün dünya memleketle rine bir goz atarsak, elektrik enerjisinin en başa nlı bir şekilde sevk ve idare edildiği ve tarifelerin en ucuz olduğu İskandinav memleketleri, İsviçre,

E.M. M. 45 48

Almanya, Amerika gibi memleketlerde elektrik mev zuatı ana hatları ltibarlle bizdekine çok benze mektedir.

Netice olarak, şu hususa işaret etmek isteriz ki; Odamızın blnbir fedakarlıkla çıkardığı Dergimiz muayyen müessese veya İdarelerin propagandala rını yapacakları bir platform olmamalıdır. Neşriyat Encümenimizin böyle özel bir sayıyı çıkarmaktaki esas maksadı Türkiye Elektrifikasyonu hakkındaki gerçekleri toplu bir halde vermek olmalıdır. Bugün birçok müesseselerimiz geniş kadrolarlle plânlama, proje ve tesis yaparlarken, sadece bir müşavir du rumunda bulunan ve daha ziyade akademik me todlarla çalışan diğer bir müessesemize büyük ön celik verilmesini ve mezlcûr sayının muayyen bir

Neşriyat Encümeni'nin Notu:

IVIesIekdaşunızııı bu cevabına karşı yeni bir sözümüz yoktur. Konu ile yakından İlgilenen di. ger meslekdaşlarımız esasen durumu bilmekte

idareye ait bir broşür şekline sokulmasını hoş kar şılamıyoruz.

Kanaatımızca Neşriyat Encümenimiz İleri sürdü ğü bu fikirlerde ya yanılmaktadır yada yanlış an laşabilecek tarzda bir neşriyatda bulunmuştur. Bi rinci ihtimal doğru ise Dergimizin memleketimiz çapında başarılı bir neşriyat olarak idameslnfleki büyük hisselerini her zaman takdir etmekle bera ber tutulan yolu mazur göstermeleri bizleri çok üzer ikinci ihtimal doğru ise bunu gidermenin en kestirme ve en makul yolu tereddüt uyandırabi lecek her türlü tesirlerden uzak memleket elektri fikasyonunun gerçek manzarasını veren yeni bir özel sayının hazırlanmasıdır.

dirler. 35 36. sayı hakkındaki mUsbet kararı Odamız 6. Umumî Heyeti zaten vermiştir. Biz bu konuyu burada kapıyoruz.

HABERLER:

TEBLİĞ

Sanayi Bakanlığından :

22/1/1960 tarihli ve 4/12644 sayılı kararname ile yürürlüğe konulan ve 18/6/1960 tarihinde yü rürlüğe giren «yan mamul elektrolitik bakır>, «sert çekilmiş som. elektrolitik bakır tel> ve «ör gülü bakır İletken > standartlarına aykın olarak bulunan mamuller, kararnamenin 3 üncü madde sine göre beyana tabi tutulmuştu. Bu mamullerin, 4 Aralık 1959 tarihli ve 10372 sayılı Resmî Gazete ile yayınlanan «Türk Standartlarının Tatbiki Hakkındaki Nizamname> nin 4 üncü maddesine istinaden aşağıdaki esaslar dahilinde tasfiyesi uygun bulunmuştur :

1 — Elde mevcut standarda aykırı mamuller 31/12/1960 akşamına kadar satılmak suretiyle tasfiye olunacaktır.

2 — Mamuller üzerine, standarda aykırı ol duğunu gösterir etiket konulacaktır.

3 — Standarda aykırı olan bu mamuller mu tavassıtlara değil doğrudan doğruya müstehlike satılacaktır.

4 — Her ayın sonunda o ay içinde satılan miktar Bakanlığa bildirilecektir.

5 — Müstehlik elinde bulunan mamuler bu kayıtlara tabi olmadan, satışa arzedilmemek kayıt ve şartile, kendi ihtiyaçlarında kullanıla bilir.

Resmî Gazete 8 Eylül 1960 Sayı : 10598

Amerika Birleşik Devletleri ile ingiltere'yi doğrudan doğruya birbirine bağlıyacak ilk te lefon kablosu 1963 yılında işletmeye girecektir. 35 Milyon dolarlık masrafı American Telephone and Telegraph Co. ve İngiltere Posta İdaresi yarı yarıya pay edeceklerdir.

Elektrik Mühendisliği Kongre sine muhakkak iştirak ediniz.

E: M. M. 46 46

İstatistik Bahisleri :

1960 yılı Haziran ayı üçüncü Çarşamba gününe ait ytth eğrileri

Toplam 399

Toplom 399

I 3 3 t 5 ( 1 I t * " ( 1 ra * " w " '• "

1958, 1959 ve 1960 yılı Aylık Brüt Üretimler

E. M. M. 45 40

\

Aylar: ' 1958

u Si •3 2

Ov

~

/o o/ ^ 1960

TÜRKİYE'NİN TOPLAM AYLIK BRÜT ÜRETİMLERİ (106 kWh) VE ARTIŞLAR %

n

m

IV

V

VI

vn vm

IX

X

XI

193,5

169,2

190,3

175,3 184,9 170,8 181,8 188,0 199,8 219,5 212,3

xn

218,0

Toplam 2.303,4

9,4 211,7

12,3 190,—

9,0 207,4

7,9

187,8 199,5 182,9

7,8 195,9

7,5

10,6

202,1 220,9

12,5

16,1

18,5

247,0 246,5 258,3

10,7 2.550,—

13,1 239,4

16,4

10,5

15,9

11,5

13,2

4,7

221,2

229,2

217,7 222,5 207,1 205,2

250 300

YÜK DAĞLARI

300 350

350 40C

400 A50

450 / İp5

Saatler *

4 2 "3 A 5

10 II f2 13 U* \S \6 n >« 16 20 21 22 23

TUBlNl TİCARET LİMtTED ŞİRKETİ

Çankırı Caddesi 15/2 — Tel: 10031 32 33 ANKARA

Dünyaca tanınmış birkaç firmasını takdim eder:

— HAWKER SIDDELEY BRUSH INTERNATIONAL LIMITED

Transformatörler, Altematörler, Her türlü otomatik Şalter ve Tablolariyle, Dizel jeneratör grupları, IHP 7000 HP komple Dizel gurupları, 50.000 HP kadar Long strong buhar türbini santrallan...

— BRITISH INSULATED CALLENDER'S CABLES LIMITED

Her türlü Enerji kabloları

Her türlü telsiz telgraf kabloları Her türlü yüksek frekans kabloları...

****>M ************************+***^^

İLÂN

TARİFESİ

f

Mecmuamızda neşredilen yazılara alt

ÜCRET TARİFESİ

|

Arka dış kapak : 300 TL.

Arka iç kapak : 250 >

Yazı cinsi

i Mecmua sayfası * karşılığı T. I*.

ön iç kapak

: 300 >

Tam sayfa

: 200 >

Yarım sayfa

. 125 >

1 — îlmî telif makale

40.—

II

I 2 — îlmî tercüme makale 3 — Plân, proje ve tesis lerin tanıtılması

30.— 20.—

4 — Fennî mevzuat ve

•I

Çeyrek sayfa

: 75 >

neşriyatın tanıtılma

sı ve kritiği

• 20.—

* •

E. M. M,. 46 • 46