KASABALARDA ELEKTRİK ŞEBEKELERİNİN İLK ETÜDLERİ

*1

'V

g' ı jkV'

vücuttan ^eu.jıı nkı .uu cfık vs değeri

3kw

U

r

Bu foıınülü bir misale tatbik edatım.

25 km. uzunluğunda ve km ve fuz başın •. kapasitesi 0,006 mikro F. olan bir şebeke 50 HZ. de rıdencı r' l/g' 5000 ohm olan bir şahsın vü cudundun 0,1 Amper göçmesi icra vnlt'ıjt ne o'. makdıı.

:<, kw

<. G.O.OUo 10 25 413

ı 0.MUİ 10

0,1413 .10 (1 + (0,1413 .5) )l/2 rılıut

U 9,1

1,7'5

1,73 İM 1,2i

V

1Î500 Volt

0,1 113 II)

O lvalde 1500 Voltluk faz arası gerilimi, 25 knı. Hk bir şebekede direnci 5000 ohm. olan bir şahsı Öldürmeye kâfidir. Şebekenin büyüklüğü nispe tinde 3 Kw suseptansı artar ve kazazeden geçe

E cek akım değen — — olur ki, bu nötrü top

rdfclanmış şebekedeknun aynıdır. Ba netice % 2 hata ile 3 kwr' 5 olduğu zaman elde edilir.

Un etudler gostennektt'dıı ki geril.mı 300u Voltun lustünde ol:ın vo şebeke uzunluğu 15 km yi g 'en ştbekelerde not ı un topraklanması V ı/.ole olması şahıslaım enmıyt'tı bakımından bir sol cınni'imiiktadıi. Bu balcından nızamn.iui ler 2 ve 3 kategori nötr noktalarının izole ve top

. cı)):st hır.ıknuşlaıdır.

Kasabalarda Elektrik şebekelerinin ük Etütleri

Kasabalarda yapılan elektrik etüdleriadu; çorekli jjücün tayini için, kasabanın dununun» v« enerjinin temin şeUlinebağlı olmakla beralr?», kabul edilmiş 1«VJ ampirik kurallarımız vardır. Bunlar tecrübeyle birleştirilir ve yerinde gerekli takdirler yapılırsa umumiyetle bizi istenilene ulaştırırlar. Faltat, şebekeler için ampirik kaide lerin olmayışı ve şebekelerinde buna imkân ver nıiyecek kadar geniş sınırlar içinde değişmeleri, ilk keşiflerin ve maliyet hesabının yapılmasında fcizi, gerçekten hayH uzaklaştırmaktadır.

Sonradan yapılan projölenle ve ilk etüdler 4e tesbit edilen malzeme ıniktan ve ciaatoi ara sında büyük farklar olmaması için ayni şartlar altında lcurubnuş kasaba A. O. şebekelerini* analizi yapılmak suretiyle, bazı kaidetertn çıîıa rıbnasına nğTaşılnııştır. Analiri yapılan şeboke fer, ayni mütar.lıbido ve ayni şartlarla ihale edil miştir. Şebelce ınalınezeNİ tek tek fiyatlandml «nş ve işcBüder ayrıca hesaplanmıştır. Bir kaç kasaba hariç, şebekeler kasabaların kam ihtiya tını karşılayacak şekilde yapıldığından multa >estıye imkân verebileceg durumdadır.

Şükrü ER V. Müh.

Ayrıca, şebekelerin ihalelinde ve cetvellerin hazırlanmasında aşağıdaki hususlar gözöniıne alınmıştır.

1 — Kasabalar seçilirken; farklı yerlerde ve farklı nüfusu olanlar gozönüne alınmıştır. Bu suretle direk başına ve nüfus başına isabet eden miktarların kasabanın büyüklüğü ile dağı nıklığına bağlı olarak ııa iil değiştiklerini takip etmek mümkün olmaktadır.

2 — Şebekeler betonarme ve demir direkiı ClAr. Mukayesede kolaylık sağlamak üzere beton •rme direkler demir direğe tahvil edll>ıiş olarak 4löşünU)lınüş ve şebeke tamamen demir direğe icra edilmiştir. Ayrıca fiili olarak şebekede kul lanılan demir miktarı da cetvelde gösteri İmiş* ir. Bu sureltle, ağaç veya betonarme direkli şebe kelerin ilk etiidlerinde de cetvelterden faydalsi nuık ıııtıınkün olabilmektedir.

S — lliaüedeki rayiçler • Burada şetoekod»? Uullanılıın mahnezedeıı yalnız demir ve bakır miktarları ile bedeUeri düşünülmüş diğer malze meler şebeke bedeli içinde gözönüne abnmıştır.

E M. Al. 9

a Demir bedeli 1.50 TL/Kg.

b Bakır " 3.65 r lşciök malzeme bedelinin 7;, 21,12 *i flir.

4 — Cetvellerde gozonüne alınan diğer hu suslar :

a Demir «ııktan : Direklerde kuManılaJi demir miktarına aynca konsol demirleri de Jâ hil edilmiştir b Bakır miktarında yeraltı kabloları gozöntine alınmamıştır

• Şebeke bedeline; direk bileli ve h« btdeUeri ayrıca dahildir, jeraltı kabloları dâhil değildir.

d Şebeke ve direk bedellerine İşçilikler dâhildir.

e Ancak gerikimli ş ebeketer gözonime alındığından, trafo gibi tesisler şebeke bedeli/i de gozönüne alınmamıştır.

Cetvellerden faydalanma imkçnları

Şebekelerin hacimleı inde; kasabanın nüfu su, endüstrisi ve dağınıklığı büyük bir rol oyna maktadır. Bu yüzden ampirik formüllerin teshin imkânsızlaşmaktadır. Ancak yeni bir kasaba teşkil edilirken cetvellerde gozönüne alınmış bu lunan kasabalardan karakter itibariyle hangisi ne benziyorsa» ona ait katsayılarla çalışılması ve şebekenin bu şekilde tahmini, hakikate daha ys* km sonuçlar vermektedir. Ayrıca ortalama de ğerlenenden de faydalanmak mümkündür.

Demir miktarının hesaplanması:

a Nüfus sajiMndan direk Bay ısına »t direk başına ortalama olarak isabet eden demir miktarından topam demir miktarı buunur. Eğer şebeke ağaç. direkli veya betonarme direkli ola rak düşünülüyorsa o vakit, fiili demir miktarı nı roateren. sütundan faydalanmak lazımdır.

b Nttfaa m&tanndaD ve demir nüfus oranından faydalanılarak da demir miktarı bu lunabilir. Ağaç. veya betonarme direk halinde bu sütundan fayd&lıuıılam&z.

\ tıkarıki usullerle bulunan demir miktaı 1» cl.uı fny.la olanı tercih edilebilir.

Bakır miktarının hesaplanması: a Nüfus sayısından, direk sayısına ve

«tireJi başına ortalama olarak düşen bakır mik tarından topkunı bakır bulunur.

b !Nüfus miktarından ve balar nüfus uranından da bakır miktarı bulunur.

Gerek demir ve gerek bakır miktarının he vıbmla, kasabanın endüstriyel durumuna veya dağınıklık derecesine göre katsayılar cetveld^ı «ecilir. Bu hususta bir fikir yürütmek zor ise ortalama katsayılar kullanılır.

Şebeke bedeli :

Toplam şebeke bedeli, direk sayısı He direk başına isabet eden şebeke bedelinden hesaplana bilir. Burda zamanın demir ve bakır fiyattan rol ojnadığından tercih edilerek bir yol değil dir.

Avnı şekilde toplam direk bedeli hesapla narak şetoeke bedeli ile direk bedeli oranından da faydalanılabilir. Burada demir fiyatı hesaba katıldığından evvelki tarza nazaran akikate da ha yakın bir değer bulnnuraa da borda da ba kır fiyatı, demir fiyatmdaki degişHdlk nispetin gTİzdnune alınmış olur.

Şebeke bedelinin hesabında en elverişli yol, bulunan demir ve bakır miktarlarından da fay dalanmaktır. Demir direkli bîr şebeke içm eei \nklcn aşağıdaki ampirik formülü tesis etmek iıiıinıkündür :

A Nüfus sayısı (1,7 B + 12,3 D)

A; Toplam şebeke bedeli (TL.)

B; Elektrolitik bakır fiyatı (TL/Kg.)

D; İmal edilmiş direkte demir fiyıtı rru/Kp.)

Bu suretle işçilik dâhil şebeke bedelini, ha kikate daha yakın bir değerde hesaplamak müm kün olmaktadır. Bu formu* cetveldeki ortaluma değerler kullanılmak suretiyle cikantaiştır.

E. M. M. 9

Nüfus

Küre Kavak Gttlşehir Serik Sorgun Ayaş Korkuteli Bodrum Kızı 'hisar

Burhaniye

Kozan Buldan

Toplam Ortalama

1250 1700 2100 2720 3545 8950 4385 4760 «100

9610 10.010 56.690

137 105 128 108 122 154 185 334 150

427 452 2.626

Nüfus Direk

9.1 16.1 16.4 25.2 29.0 25.Ö 23.7 14.8 40.6

20.2

£3.5 22.1

21.6

Demir Kg

7.294 7.650 6.210 4.400 5.174 7.417 9.670 24.810 7.080

21.427

15.984 23.210

Tablo: I

trca edilmiş Demir

Toplam Demir

21.870 14.800 19.670 15.370 18.551 22.000 24.756 44.504 22.655

29.164 22.450 26.880 19.770 28.725 29.417 »4.426 69.314 29.785

44.718

66.145

di.836 64.510

77.820 87.720 515.566

Demir/Nüftu Bak» tet Bakır/Nüfus

K*.

2S.3

1.965

1.57

Çok dağınık kasaba

1S.2

2.210

1.80

Dağınık

12.3

2.480

1.18

»•

tt

7.3

1.725

0.63 Normal

6.7

3.075

0.87

Sık

7.4

2.360

0.60

Normal

7.9

5.285

1.20

»»

t*

14.6

6.798

1.42 Dağınık

4.9

3.985

0.66

Sık (Şebeke eksilt ya.

pılmıs) Kasaba

10.0

9.210

1.40 Normal (Sanayi güeı

fazla) Kasaba

8.1

7.957

0.83

Normal Kasaba

8.7

7.770

0.77 Normal Kasaba

54.820

9.1

0.97

Küre Kavak Gülşebir Serik Sorgun Ayaş Korkuteli Bodrum Kızılhisar Burhaniye Kozan Buldan t

Tophun Ortalama

137 108 128 108 122 154 185 334 150 324 427 462 2 626

Tablo : II

Şebeke Bedeli

TI>.

Şebeke BedeB/Direk Demir/Direk Bakır/Direk

TL/Direk

Kg.

KR

72.399

55.656

64.950

45 520

69.29d

10.313

94.323

200.100

72 065

28.5

177.468

221.470

260.870

1.413.420

n

!

I9f

20.8

Direfc Bedeli

TL.

39.705 32.957 36.430 24.719 32.793 40.132 45.764 89.253 39.160 34.233 100.245 120.890 696.280

Şebeke Bedeli/Direk

Bedeli

1.69 1.78 1 84 2.11 1.68 2.06 2.24 1.84 1.88 2.20 2.15

2.08