Akademik Hayatta Kadın

AKADEMİK HAYATTA KADIN

Hacer Şekerci

Akademik hayatta kadın YÖK web sayfasından alınan demeye çalışan kadınlara kardendiğinde genellikle akla bir tablo ile başlanacak sonra şı öğrenci algısı, kadınların bu

sayılar ve oranlar gelir, bir da kadın akademisyenlere öğ- alandaki mevcudiyeti kadar

de kadın olarak akademik rencilerin bakış açısını içeren önemlidir. Yazı üniversite

hayatta rastlanılan engeller. bir çalışmadan kısa bir özet ortamında kadınların en üst Bu yazıda da Aralık 2013 itiba- verilecektir. Tüm alanlarda düzey yönetim kadrolarına

riyle güncel verileri yansıtan olduğu gibi burada da varız ulaşması için Mayıs 2014’de

İstanbul’da yapılan 4. Avrupa

Tablo-1: Unvanlara göre 2013-2014 öğretim yılındaki öğretim elemanı sayıları Kadın Rektörler Konferansı

Unvan

Cinsiyet Devlet Vakıf Toplam % oran bilgileri ile son bulacaktır.

Profesör

Kadın 4.799 645 5.444 28,67

Erkek 11.638 1.903 13.541 71,33

Doçent

Kadın 3.524 455 3.979 33,63

Erkek 6.996 856 7.852 66,37

Yardımcı Doçent Kadın 9.084 2.240 11.324 38,23

Erkek 15.575 2.715 18.290 61,77

Öğretim Görevlisi Kadın 5.955 1.642 7.790 42,61

Erkek 9.702 1.281 10.488 57,39

Okutman

Kadın 4.005 1.844 5.849 61,53

Erkek 2.962 694 3.656 38,47

Uzman

Kadın 1.597 90

1.687 48,54

Erkek 1.700 88

1.788 51,46

Araştırma Görevlisi Kadın 18.647 1.587 20.234 48,91

Erkek 20.057 1.071 21.128 51,09

kaynak: (https://yolharitasi.yok.gov.tr/docs/AkademikInsanKaynagi.pdf)

Akademik yaşama karar bir çalışmada kadın aka- TÜİK verilerine göre 2013-

verilerek ilk adımın atıldığı demisyenlerle ilgili algılar 2014 eğitim yılında ortaokul,

araştırma görevliliğinde yarı araştırılmıştır. Bu öğrenci- ilkokul ve anasınıfı öğretmeleyarıya gibi olan kadın erkek lerin yüzde 75,8’i 20-21 yaş rinin cinsiyetlerine bakıldığınoranı, yönetsel kadroların ar- grubundadır. Bulgular tablo da, orta öğretimde 131.513

tık önemli olduğu profesörlük- olarak aşağıda verilmiştir. erkek, 149.291 kadın öğrette kadınlar aleyhine oran yüzde28’lere kadar düşmektedir. Özellikle rektörlük kademesine bakıldığında ülkemizdeki 179 üniversitenin 12’ sinde kadın rektör ile bu oran yüzde 7’ye inmektedir. Ancak sadece lisans diplomasının yettiği yani bir yarışın dolayısıyla bir üstünlüğün söz konusu olmadığı okutmanlık alanını erkekler kadınlara bırakabilmişlerdir. Devlet ve vakıf üniversitelerinin istihdamları arasında bir fark yoktur.

“Lisans Eğitimi Alan Öğrencilerin, Kadın Akademis-

Grubun yarıya yakını kısmi olarak akademik hayatta kadın-erkek ayrımı olduğuna ve akademik hayatın iyi bir eş ve anne olmaya kısmi engel olduğuna inanmaktadırlar. Yukarıdaki soruların ışığında akademisyen kadınların genel durumlarıyla ilgili sorulan ve Tablo-3’de verilen diğer cevaplara bakıldığında kadınlara akademisyen olmanın kazandırdığı en önemli parametre özgüven, özgürlük ve çevrenin saygısı olarak görülmektedir.

men varken, ilköğretimde 120.661 erkek ve 167.783 kadın öğretmen görev yapmaktadır. En çarpıcı sonuç okul öncesi eğitimde karşımıza çıkmaktadır. 3.387 erkek ve 59.940 kadın öğretmen ile neredeyse kadronun yüzde 5,65’i erkek iken, bu oran üniversiteye geldiğinde erkek öğretim üyesi ( Prof., Doç. ve Yrd. Doç olarak) oranı yüzde 65,62 olmaktadır. Çocuğun bakımla karışık eğitimi kadınlar tarafından yapılabilir, ancak meslek kazandıran gelecek belirleyen eğitimler

yenlerin Çalışma Yaşamın- Bu çalışma tek bir üniver- kadına bırakılmayacak kadar

daki Durumlarına Yönelik Al- sitede yapılmasına rağmen, önemlidir anlayışını görebiligıları” başlıklı Karamanoğlu diğer üniversitelerde benzer riz. Yaşanan tüm olumsuzla-

Mehmetbey Üniversitesi’nde araştırmalar yapıldığında bü- ra rağmen sadece ülkemizde

birinci sınıf hariç diğer üst yük farklı sonuçların çıkması- değil Avrupa’daki kadın reksınıflardan olan 157 kadın ve nı beklemek oldukça iyimser törler, kadınların liderliğe

104 erkek öğrenci ile yapılan bir yaklaşım olacaktır.

ilerleyen yolda önlerini açmak

Tablo-2: Araştırmaya katılan öğrencilerin kadın akademisyenlerle ilgili algıları

Kadın akademisyenler ile başlayan sorular

Genel olarak memnun musunuz? Ev yaşamını iş yaşamına yansıtıyor mu? Maddi kazancı yeterli mi? Kadın akademisyen olmalı mıdır? Akademik hayattan kadın-erkek ayrımı var mıdır? Akademisyen olmak iyi eş/anne olmaya engel midir? Akademisyenlikte kadın olmak zor mudur?

Evet Kısmen Hayır

f

%

f %f %

84 32,1 141 54 36 13,7

72 27,5 182 69,7 7 2,6

102 39 107 40,9 52 19,9

194 74,3 61 23,3 6 2,2

38 14,5 125 47,8 98 37,5

36 13,7 123 47,1 102 39

182 69,7 41 15,7 38 14,5

Kasım 2014

tırma raporunda da dendiği

gibi, “Kadın akademisyen

çalışma saatlerinde ağır ders

ve tez danışmanlığı yükü, idari

görev...vb. nedenlerle akademik ilerleme için gerekli yayın

üretme zamanını, aile rollerini

yerine getirebileceği zamanlardan ayırmak durumunda

kalabilmektedir”, rol çatışması tanımı net olarak yapılmaktadır. İş ortamı ve özel

yaşam arasındaki rol çatışması için yapılan ankete göre

kadın akademisyenlerin yüzde

52,3’ü rol çatışması yaşamaüzere büyük bir gayret içinde- tirilen konferansta akademik dıklarını, yüzde 41,2’si ara

dirler. 15-17 Mayıs 2014 ta- hayatta yönetim kadrolarına sıra ve yüzde 6,5’inin de her

rihleri arasında

ulaşmada ya- zaman yaşadığı belirlenmiştir.

İstanbul Teknik

şanan sorun- Çalışmada algının akademik

Üniversitesi

ların sadece

ve Avrupa Ka-

Ulviye Mevlan (1918)’ın dediği ülkemize has

dın Rektörler gibi “Kadın bir kere, erkekler olmadığı gö-

Platformu’nun derecesinde tahsil ve terbiye görsün r ü l m ü ş t ü r.

ev sahipliğinde ve erkek derecesinde siyasi, ictimai Diğer ülke-

‘Cam Tavanın hukuka da malik olub, hür bir hayat lerin yaptığı

ilerleme için erkeklerden daha çok çalışmak zorunda olup olmadıkları konusundaki kanıya indirgenebileceği görüldüğü ifade edilmektedir.

Ötesinde: Ya- sahasında kendini görsün. Bakalım s u n u m l a r - Sonuç olarak Ulviye Mevlan

pısal Değişiklik- o vakit kadınlar ne yapmaya dan da gö- (1918)’ın dediği gibi “Kadın

lerde Liderlerin kadir olabileceklerdir?...Kadının rülmüştür ki, bir kere, erkekler derecesinde Rolü’ başlığıyla mizac ve fıtratını bahane ederek, Avrupa’nın tahsil ve terbiye görsün ve er-

4. Avrupa Kadın Rektörler Konferansı UNESCO desteği ile düzenlenmiştir. Her ne kakadını birçok mesalik-i nafıadan ve hukuk-ı umumiyeden mahrum bırakmak mantıkı; aynıyla esaret-i mürevviclerinin [taraflılarının]

‘esirde hür olmağı kabiliyet yoktur’ demelerine benzer.”

birçok ülkesinde kadın rektör oranları bizden çok da farklı değildir ve

kek derecesinde siyasi, ictimai hukuka da malik olub, hür bir hayat sahasında kendini görsün. Bakalım o vakit kadınlar ne yapmaya kadir olabileceklerdir?...Kadının mizac ve fıtdar ismi Avrupa

en iyi olan ratını bahane ederek, kadını

olsa da Asya ve

ülkede bu birçok mesalik-i nafıadan ve

Afrika’daki üloran yüzde hukuk-ı umumiyeden mahrum

kelerde dahil olmak üzere 30 10’a ulaşmaktadır.

bırakmak mantıkı; aynıyla

farklı ülkeden 90’a yakın kadın rektörlerin ve rektör yardımcılarının katılımıyla gerçekleş-

2000 yılında Ankara Üniversite’sinde yapılan Kadın Akademisyenler başlıklı araşesaret-i mürevviclerinin [taraflılarının] ‘esirde hür olmağı kabiliyet yoktur’ demelerine benzer.”