İÇİMİZDEN BİRİ

HÜSEY İN

ARABUL:

BAŞARIMIN SAHİBİ

TOPLUMDUR

Söyleşi: Fatih ERDEN

O Sayın Arabul, bize kısaca öz geçmişinizden sözeder misi niz?

• 1 9 4 0 yılında Kuşadası'nda doğ dum. İlk ve orta öğrenimimi İz mir'de tamamladım. 1963 yılında ODTÜ'den Elektrik Mühendisi ola rak mezun oldum ve sevgili eşim özel Arabul ile evlendim. TUSEG ve Etibank'da çalıştım. İki yıl as kerlik görevinden sonra 1968 yı lında, bir grup arkadaşla EMEK ELEKTRİK ENDÜSTRİSİ A.Ş.yi kurduk. Elektromekanik endüstri sinde önemli bir yeri olan Barmek Holding'in başlangıcı bu şirkettir. İkisi erkek, biri kız üç çocuğum var.

D Sizce günümüzde meslek se çimi yeterince bilinçli mi? Siz elektrik mühendisliğini İsteye rek mi seçtiniz?

• Günümüzde meslek seçiminin bilinçli yapıldığını söylemek ola naksız. Bildiğim ve gözlediğim ka darıyla, lise mezunu gençlerin bü yük çoğunluğu üniversite giriş sı navındaki tercihlerini kazanama maktadırlar. Dolayısıyla amaç, ço ğu kez yalnızca üniversiteye gir mekle sınırlı kalıyor. Ama, genel imle elektrik elektronik bölümü, is teyerek, bilinçle seçilir. Kişisel ola rak bana sorarsanız, elektrik mühendisliği bende ortaokul sıra larında bir tutku olarak başladı. Sanıyorum.1953 yılıydı. İzmir Til kiUk Ortaokulunda okuyordum. Tabiat bilgisi dersinde ük transfor matörü tanıdım. O günkü coşku mu anlatamam. Hurdalıktan edin diğim bir çekirdeğe, çıplak bakır telini öğretildiği oranda sardım.

Sanıyorum 1965 1967 yıllarında EMO dergisine beklentilerimle ilgili makaleler yazardım. Bugün hala o günkü coşkuyu taşıyorum. Y alnız tek (ark var; o gün yönetiliyorduk, bugün arkadaşlarımla yönetici konumundayız. Dolayısıyla daha çok üretiyor, daha çok yaratıyoruz.

Rahmetli anneciğimle, gece lam basını yakmak isterken tüm ma halleyi ışıksız bırakmıştım. Yine de içtenlikle itiraf etmeliyim ki, OD TÜ'de okumayı çok bilinçli seçme dim. İzmir'de değerli öğretmenle rim hepimizin üzerinde titizlikle du ruyorlardı. Ders saatlerinin dışında akşamları, hatta hafta sonları özel olarak bizi, yani lise son sınıf öğ rencilerini sınavlara hazırlıyorlardı. Bizim hangi okulda, hangi sınava, hangi kentte okuyacağımıza ken dileri karar verdiler. Ben İTÜ ya da Almanya'da okumayı düşlerken, kendimi birden, İTÜ sınavına gir me fırsatı bile bulamadan, TBMM bitişiğindeki barakalarda ODTÜ Elektrik Mühendisliği öğrencisi ola rak buldum.

D Meslek hayatınızda beklenti lerinize erişebildiniz mi? Bu dal daki başarınız yoğun emek ve zaman gerektirmekte, özel ya şamınızda sorun yaratmıyor mu?

• İnsanoğlu doyumsuzdur. Bek lentilerinin sonu yoktur. Toplumsal yaşam ve mühendislik bir bütün dür ve dinamiktir. Ben ve arkadaş larım her yeni bütçe dönemi baş langıcında, geçmişin yetersizliğin den yakınıp gelecekte yapacakla rımızı planlarız. Kısaca şunu söy leyebilirim. Sanıyorum 1965 1967 yıllarında EMO dergisine beklenti

lerimle ilgili makaleler yazardım. Bugün hala o günkü coşkuyu taşı yorum. Yalnız tek fark var. O gün yönetiliyorduk, bugün arkadaşla rımla yönetici konumundayız. Do layısıyla daha çok üretiyor, daha çok yaratıyoruz. Bu uğraşımlarım la özel yaşamımı bağdaştırmak gerçekten ciddi bir sorun. Aslında bu sorunun bana göre çok değişik çözümleri var.Ben burada, önce likle benim konumumda olan, yani sıfırdan başlayıp belli bir amaca ulaşmak için gece gündüz çalış mak zorunda kalanların başarısı nın tamamıyla eşinin ve çocukları nın özverili desteği sonucu oldu ğunu belirtmek isterim. Mutlu ve mutsuz olduğum zamanları, başa rılı ve başarısız davranışımı ailem ile tartışarak paylaşmak benim iş hayatımın sigortası olmuştur. Bu nun karşıtı, eşimin veya çocukları mın başarı veya başarısızlığı hepi mizi etkiler. Bunun dışında kalan lar sadece ince ayardır.

D Mühendis olmasaydınız ne olurdunuz?

• Mühendisliğimin ilk on yılında, mühendislikten başka bir iş dalını düşünmedim. Ancak yöneticiliğin mali, finans, ekonomi ve hukuki yönlerinde zorlandığım için işlet me eğitimini düşünmeye başla dım. Bu nedenle çocuklarıma işlet me eğitimi yapmalarını önerdim. Ancak bugünkü deneyimlerimle yi ne elektrik mühendisi olmayı yeğ ler, fakat seçmeli olarak işletme dersleri alır, öyle iş hayatına atılır dım.

D Sayın Arabul, bize mühendis lik dışındaki yaşamınızdan sö *zeder misiniz?

• İş hayatı yaşamının en önemli parçası. Bunu yadsıyamam. Yine de oldukça değişik bir sosyal ya şantım var. örneğin Ankara Sana yi Odası Yayın Komitesi başkanı yım. Bu dergiyi okumanızı öneri rim. Her sayısında güncel bir konu mikroskop altında incelenir. Mus tafa Parlar Vakfı kurucusu, ODTÜ Geliştirme Vakfı Yönetim Kurulu üyesi, Kuşadası Eğitim ve Geliştir me Vakfı kurucusu ve Yönetim

Kurulu Başkanı, İş Konseyleri üye liği, SASAD (Savunma Sanayi İmalatçıları Derneği), Okçuluk Fe derasyonu Yönetim Kurulu üyesi yim. Bu değişik dallarda görev alıp hizmet vermek zevk aldığım uğraşlardandır. Kuşadası Eğitim ve Geliştirme Vakfı'nın tamamladı ğı yirmiiki derslikli ortaokulun dı şında, yabancı dil ile öğrenim ya pacak kompleks oluşturmak için çaba harcıyoruz. Bu arada, elekt romekanik sanayi imalatçılarını yurt çapında örgütleyerek (EM SAD) adlı dernek kurma çalışma larım sürmektedir.

Evin haftalık çarşı pazar alışverişi ni bizzat kendim yaparak, çalıştır dığım işçinin satın alma olanağını saptamış oluyorum. Pazar günleri nerede olursak olalım, 90 dakika ailece herşeyi bırakıp spor ile ilgi leniyoruz. Merakınızı gidereyim, gelinimiz hariç (yakında o da deği şir) hepimiz siyah beyaz tutkunu yuz.

D Bugünden geriye baktığınızda şunu yapmasaydım ya da başka türlü yapsaydım dediğiniz oldu mu?

• Yapılanın daima daha iyisi var dır. Yapılması gerekeni birinci aşa mada yapamadığımız çok oldu. Bunun gerekçesi, bireysel veya ülkesel olanaksızlıktan olmuştur.

1968 yılında 550.000 TL sermaye yerine iki milyon ile başlayabilsey dik amaca daha hızlı ve güçlü ula şırdık.

Ancak varolan durum, en radikal çözüm olarak oluşmuştur.

D Sayın ARABUL, bize kısaca mezuniyetinizden bugüne İş ha yatınızdan bahseder misiniz?

• Size ilginç gelebilir. Benim iş ha yatım ttpkı mezuniyetten önce planladığım şekilde gerçekleşti. 20

D Mesleğinizde bundan sonraki amaçlarınız nedir?

• İş hayatım boyunca kısa ve uzun dönemli amaçlarım benim programım olmuştur. Meslekte 30'uncu yıla, özel sektörde ise 24'üncü yıla girdim. İnanın amaç larım her yıl yeni boyutlar kazanı yor.

İş hayatımda düşlediğim; Kendimi yenileyebilen, dışa muh taç olmayan, işçi ve mühendisin üretime olduğu kadar yönetime de katkısı olan, gelecekteki mali yü künden korkmayıp iş güvencesi olan işyerlerine kavuşmak,

Sosyal hayatta düşlediğim ise; İş hayatında elde edilen kazanç ve olanaklarının belli bir bölümü nün sosyal yaşama yansımasının sağlanması, meslek odalarının gerçekten üyelerine hizmet ver mesinin sağlanması ve elektrome kanik malzeme üretenlerle elektrik tesisi yapan müteahhitlerin birlik beraberlik içinde hareket etmeleri ni sağlayacak düzenin kurulması, bundan sonraki amaçlarımdır.

Haziran 1963'de mezun olup 8 Temmuz 1963'de evlendim. Eko nomik yönden kendime gelmek için TUSEG (Samsun Trabzon) de bir yıl çalıştım. Daha sonra bir yıl Yüksek Lisans öğrenimimden son ra iki yıl Devlet (ETİBANK) sektö ründe hizmet verdim. İki yıl asker lik görevimi yaptım.

Ekim 1968'de EMEK Elektrik En düstrisi A.Ş.'nin ilk temelini 11 ar kadaş bir araya gelerek attık. Ça lışma hayatıma yön veren iki önemli olayı size anlatmak isterim.

Birincisi, Macar Prof. Lazsio Step han tarafından yönetilen Yüksek Mühendislik tezimin endüstri üniversite işbirliğinden doğmuş ol

ması ve 26 yıldır çeşitli evrimden geçerek ülkeye milyonlarca dolar lık katma değer kazandırmış olan Barmek Holding'i yaratması,

İkincisi ise, Yedek Subay öğrenci

liğim döneminde, boş zamanı de

ğerlendirerek yazılan Türk müfre

datına uygun ALGEBRA III ve

GEOMETRY

III kitaplarının

M.E.B. Talim Terbiye Kuruluna

satılmasından elde edilen gelir bu

günkü sermayemin özünü oluştur

muştur.

EMEK'in kurulması amaç için ilk adım olmuştur. Konunun enteg rasyonu ve teknolojik gelişimler. Lisans anlaşmaları, yabancı ser maye ortaklığı birbirine eklenmiş tir.

Bugün 420 kv'a kadar ölçü trans formatörleri, Epoxy reçine uygula maları, Kaplın Kapasitör, Kapasi tif, Gerilim Transformatörleri, SF6 Gazlı Kesiciler, Metalizasyon tesi si, MPP Kondansatör, Ayırıcılar, Panolar, Kasklar, Komple anahtar teslimi proje, mühendislik ve tesis yapımı, Endüstriyel ve otel konut inşaatı, turizm acentalığı ve otel işletmeciliği ve Savunma Sanayi ne yönelik üretim başlıca çalışma konularıdır.

%100 sahip olduğum şirketlerin yanısıra GEC ALSTHOM ile %49'una sahip olduğumuz ortak lıklar da mevcuttur.

Ulusal elektrik enterkonnekte sis temimizin üretim, iletim ve dağıtı mında kullanılan ölçü transforma törlerinin %85'inin, Pakistan'da ise %45'inin EMEK marka olduğunu gururla söyleyebiliriz.

Yabancı sermayenin teşvik edil mesi ile Fransa GEC ALSTHOM ile 1990 yılında GALMEK kuruldu ve %75'i ihraç edilmek üzere 5000 Adet/yıl kapasiteli SFG fazlı kesici üretilmeye başlandı.

Yıllık 30 milyon dolar üretim hac minin %15'i ithalat girdisi olup %20'si ise ihracattır. İhracat hac minin %40'a ulaştırılması, üretim

Benim çalışma hayatımda olumlu sonuçlar var ise bunun sahibi toplumdur. Öyleki, Üniversite

hacminin ise her yıl reel %1O arttı rılması planlanmıştır.

65'i mühendis olmak üzere 600'e yakın çalışandan oluşan BARMEK Holding 70.000 m2 açık alanda ve 30.000 m2 kapalı sahada hizmet vermektedir. Fabrikalarda yüksek teknoloji uygulanmakta ve yatırım ve ara yatırım malı üretilmektedir.

Grubun konsolide sermayesi 15 milyon dolar olup, bunun %80'i bil fiil çalışan yönetici, mühendis, me mur ve işçiye aittir.

Endüstri ilişkilerini yaratan öğretim üyeleri, yerli sanayiyi

Grubun modernizasyonu ve en tegrasyonu için 1992 1993 döne minde 8 milyon dolarlık yatırım ya pılacaktır.

D Şu anda, Elektrik Mühendisli ği eğitimi sırasında ya da mezu niyet sonrası hedeflediğiniz yer de misiniz?

destekleyenler, üretime gönülden

• Eğitim sırasındaki hedefim Tür kiye'de yapılmayan bir üretimi fab rikasyon olarak gerçekleştirip kat ma değer yaratabilmek idi. Şu an da bu hedefin çok ilerisindeyiz.

hizmet edenler, Ancak mezuniyet sonrası hedefler her yıl değişti halen değişmekte düzeni rayına dir.

oturtmak için gece gündüz çalışmamıza destek olan eşlerimizin katkıları hep* bizi

1992 başında yapmış olduğumuz programla kısa süreli ve orta süreli hedefler saptanmış ve çalışma dü zenimiz bu esasa göre planlan mıştır. 1992 yılından itibaren araş tırma geliştirme giderlerine ciro dan asgari %2 pay ayrılarak tek nolojik yenilenmeyi kendi bünye mizde gerçekleştireceğiz. Zira A.T. ülke firmaları elektromekanik imalat teknolojilerini ortaklık dışı vermeme konusunda kararlı ol duklarını açıkça söylemektedirler.

yüreklendirmiş ve başarılı sonuç almamızı sağlamıştır.

D Bugün olsa böyle bir başlan gıç yapabilir miydiniz?

• Bugünden kastedilen 1992 yılı ise olay tamamen farklı düşünül melidir. Enflasyonun kontrol edil mek istenip yatırımların durduğu şu dönemde yeni bir başlangıç yapmak bir yana varolan düzeni

dahi devam ettirmek büyük bir be ceri gerektirmektedir. Başlangıçta döviz ikamesi için rakipsiz olarak yapılan yatırımlar bugün farklı du rumdadır.

Her imalatın asgari iki veya daha fazla yerli rakibinin olması işin yü rümesini zorlamaktadır. Bu neden le, Avrüpa'daki birleşmeleri Türki ye'de de beklemek doğal olacak tır.

D Başarınızı neye veya kimlere borçlusunuz?

• Benim çalışma hayatımda olum lu sonuçlar var ise bunun sahibi toplumdur. Öyleki, Üniversite Endüstri ilişkilerini yaratan öğretim üyeleri, yerli sanayiyi destekleyen ler, üretime gönülden hizmet edenler, düzeni rayına oturtmak için gece gündüz çalışmamıza destek olan eşlerimizin katkıları hep bizi yüreklendirmiş ve başarılı sonuç almamızı sağlamıştır.

D Meslek hakkında genç mü hendislere ya da mühendis adaylarına öğütleriniz var mı?

• Mühendis olmuş veya olacak ar kadaşların çok akıllıca bir karar vererek mesleklerini seçtiklerinden ötürü kendilerini kutlarım.

Ancak henüz kararını vermemiş olanların niçin elektrik veya elekt ronik mühendisliklerini seçecekle rini tekrar tekrar düşünmelerini öneririm.

Üniversitede öğretim üyesi olarak kalacakların mutlaka iki yıl özel sektörde çalışması, özel sektörde ' çalışmayı planlayanların asgari bir yıl devlette çalışması çok yararlı olacaktır.

Yeni işe girmeden önce o işi, işye rini ve yöneticileri çok iyi inceleyi niz, kendinize uygun ise işi kabul ediniz. Ekonomik refah iş başarısı ve meslek doyumu sağlamaz... Mühendislik pozitif bilim dalıdır. Mühendis de pozitif ve dirençli ol malıdır. Aksi takdirde mutsuzluk kaçınılmaz olur.

385 ELEKTRİK "7 MÜHENDİSLİĞİ /

Hangi konuda ve nerede çalışırsa çalışsın mühendis asgari bir ya bancı dili öğrenmek için gerekirse öğrenimini dahi uzatmalıdır. Aksi takdirde ömrü boyunca sıkıntı ve üzüntü ile yaşayacaktır.

D Ülkemizde üniversite eğitimi ve özellikle Elektrik Mühendisli ği eğitimi hakkında neler düşü nüyor sunuz?

• Kurmaya çalıştığımız düzende kendi teknolojimizi kendimiz üret mek zorundayız. Bu nedenle ya bancı dil bilen iyi eğitim görmüş yetenekli mühendisleri istihdam etmek zorundayız. Türkiye'de bu gün varolan düzenden dolayı mü hendis alımında belli kriterler ko yuyoruz. Örneğin elemanların üni versite mezunu olmasını zorunlu koşul olarak koyuyoruz. Sanıyo rum bu husus sorunuza cevaptır. Ayrıca, Prof. Dr. Ahmet Dervişoğ lu ile söyleşiniz hepimizi tekrar tekrar konuyu düşündürmelidir. Bi zim ayrıca gözlemimiz elektrik elektronik mühendisliğinde yete nekli öğrenciler elektroniğe ağırlık lı yönlendirilmektedir.

Oysa, enerjinin üretimi, iletim ve dağıtımında sorumlu kurum ve ku ruluşlar, elektromekanik sanayi üreticileri bu konunun önemini dik kate alarak etkin üniversitelerde, seminerler, paneller, konferanslar düzenleyerek kendilerini tanıtsa lar, ürünleri ile ilgili devamlı sergi ler düzenleseler elektrik mühen disliğine akım değişecektir.

D Üniversitelerimizin enerji sektörüne katkıları beklediğimiz düzeyde mi? Mezunlar kaliteli mühendis açığını kapatabiliyor mu?

• Üzülerek cevap vereyim, yuka rıda sözedilen ve Prof. Dr. A. Der vişoğlu'nun ifade ettiği eğitim nok sanlığı ile mühendis olup görev alanların kaliteli mühendis açığını kapatması mümkün değildir. Yete nekli ve nitelikli elektrik mühendisi o kadar az yetişiyor ki onların yarı sı imalatçılar tarafından diğer yarı

sı ise pazarlama şirketleri tarafın dan istihdam ediliyor.

TEK ve benzeri kuruluşlara geri kalan üniversitelerden mezun olan mühendisler giriyor ki bu konu ge lecekte ciddi boşluk yaratacaktır.

Kanımca bu husus, hepimizin çok ciddi olarak üzerine durması ve önlem alması için gayret sarfedil mesi gereken olaydır.

D Sayın ARABUL, bize kısaca Türkiye'de elektrik enerji sektö ründeki gelişmeler hakkında bil gi verir misiniz? Sizin bu geliş melere katkınız nedir?

• Elektrik enerjisi toplum yaşamın da ana girdi olup, olmadığı yerde uygarlıktan söz etmek olanaksız dır. Günümüzde ülkelerin ekono mik gelişmişlik düzeyi insan başı na isabet eden elektrik enerji üre tim ve tüketim değeriyle ölçülmek tedir.

Yurdumuzda 1902 yılında Tar sus'da kurulan ilk elektrik enerjisi üretiminden 1950 yılına kadar 408 MW olan Türkiye elektrik enerjisi nin kurulu gücü 1991 yılı sonunda 17200 M W a çıkmıştır. Kurulu güç 41 yılda 42 kat artmıştır. Oysa üretim, 1950 yılında 0.790 milyar kw h iken 1991 yılında 55 milyar kvv h'a çıkmıştır. Başlangıçta ter mik ağırlıklı olan elektrik enerji üre timi 1980 yılında termik ve hidrolik üretiminde eşdeğer hale gelmiştir. 1983 yılından sonra termik kay

naklar ağırlık kazanmış ve %65 düzeyine ulaşmıştır.

Tüm çabalara karşın bugün üreti len enerji 60 milyar kw h dır. Kişi başına isabet eden; 1000 kw h dır. Oysa bu değer Yunanistan'da 2600 kw h, Fransa'da 5000 kw h, İspanya'da 3000 kw h dır. Nüfus artışını dikkate aldığımızda, 2000 yılında dahi kişi başına isabet eden enerji yönünden AT ülkeleri nin bugünkü ortalamasına ulaş mak mümkün olmayacaktır.

Yurdumuzda elektrik enerjisinin üretimine paralel olarak elektrikli makina ve gereçler kullanımı art mıştır.

1940'h yıllarda herşey ithal edilir ken, 1950'li yıllarda elektromeka nik sanayii kurulmaya ve gelişme ye başlamıştır. 19901ı yıllarda, elektrik makinaları, iletken ve kab lolar, elektrik iletim ve dağıtım ge reçleri, iç tesisat gereçleri, daya nıklı tüketim malları, motorlu taşıt larda kullanılan gereç ve aküler, tamamen yurt içinde üretilmekte dir. Bu teçhizatın yatırım veya ana yatırım malı olanlarının teknolojik güvenirliği çok önemlidir. Teknolo jik yapısı nedeniyle elektromeka nik sanayiinde mühendislik girdisi çok önemli olup, vasıflı emek yo ğun yapıya sahiptir. Bu da toplam girdisinin %15 ila %25'ni oluşturur.

Elektromekanik ve enerji sistemle ri sanayiinde araştırma ve geliştir meye önem verilmesi zorunludur.

8 385 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

Dış ödeme açığının büyümesi 1954 yılından itibaren gümrük ver gilerinin arttırılmasını ve kotalar ile ithal yasaklarını getirmiştir.

İşte bu durum yukarıda söz ettiği miz elektromekanik sanayinin ku ruluşunu uyarmış ve etkileyerek gelişmiştir ve bugünkü düzeye gel mesini sağlamıştır. Doğaldır ki bu gün uygulanan teknolojiler, kendi özkaynaklarımızın yanısıra know how lisans veya yerli yabancı or taklıklar kanalıyla uygulamaya so kulmuştur.

Korumacılık sadece gümrük vergi duvarı demek değildir. Büyük ölçüde gümrük dışı engellere dayanmaktadır.

Y urdumuzda bu sektörde büyük çoğunlukla yurt dışından teknoloji transfer edilmiştir. Teknolojik araş tırmalara yeni yeni yönelinmekte dir.

Benim sektör içindeki çalışmala rım ODTÜ ETİBANK işbirliği ile başlar. 1964 yılında gerçekleştiri len ve Macar Prof. Dr. Lazio Step han'ın yönettiği 154 kv/Kaskat akım transformatörü üretimi tezi bugünkü çalışmalarımızın özünü oluşturmuştur. 65 mühendis ve 600'ü aşkın çalışandan oluşan grubumuz;

420 kv'a kadar Akım ve Gerilim transformatörleri

420 kv'a kadar Kapasitif Gerilim transformatörleri

MPP Güç Kondansatörü Klasik Epoxy Reçine uygulaması Basınçlı Epoxy Reçine uygula ması SF6 gazlı kesici Bilgisayar kontrollü dört boyutlu filaman sargı sistemi Teknolojik metalizasyonu yurdumuzda ilk uygulamaya so kup yurt içi ve yurt dışına satmak la, 25 yıldır milyonlarca dolarlık katma değer sağlanmıştır.

Her ülkede olduğu gibi yurdumuz da da sanayii korunarak kurulmuş tur.

Elektromekanik sanayinin korun ması ve bundan kaynaklanan ithal ikamesi 1954 yılından itibaren cid di boyutlarda başlamıştır.

Elektromekanik teçhizat hangi ül kede üretilirse üretilsin ana ham maddesinin %100'ünün yerli olma sı olanaksızdır. Ülkemizde de du rum aynıdır. Teçhizatın teknolojik yapısına göre %1 5 ila %40'a va ran ithal ana ham madde kullanıl ması doğaldır.

19801i yıllarda AT ülkeleri ile insan gücü maliyetimizi karşılaştırdığı mızda 1/4 ila 1/6 oranında değişti ğini görüyoruz. Bu nedenle 1980'li yıllarda diğer sanayii ürünlerinde olduğu gibi elektromekanik teçhi zat da uluslararası pazarda reka bet edebilmiştir.

1990'lı yıllarda aynı rekabetin sür dürülmesi bazı şartlara bağlıdır. Teknolojik gelişmeye ayak uydur mak ve ülkedeki genel ekonomik istikrarın sağlanması ana unsurlar dır.

Avrupa'da son ekonomik gelişme ler tüm AT üyesi ülke firmalarının yeknesak hareketini sağlamakta dır. Bunun sonucu olarak, geliş mekte olan Türkiye'ye ilerideki AT üyeliği olasılığı da dikkate alınarak elektromekanik teçhizat teknolojisi ile ilgili bilgi paketi vermeme eğili mi söz konusudur. Avrupa firmalar yeni teknoloji transferlerinde lisans anlaşması yerine yönetimini kont rol altına alacağı ortaklıkları yeğler oldular. Y urdumuzda 1986 yılında yoğun biçimde başlayan bu hare ket 1994 yılına kadar aynı hızla devam edecektir.

Elektromekanik teçhizat üreten te

3 8 5 ELEKTRİK f\ MÜHENDİSLİĞİ «7

sisler kendilerini teknolojik yönden daima yenilemek zorundadır. Bu nun gerçek anlamı ARGE'nin ma liyette bir unsur olarak kabul edil mesi ile olanaklıdır. Y urdumuzda ki firmaların ölçeği, gerçek anlam da araştırma geliştirme ünitesini kurmaya uygun değildir. Bu ne denle, ya bu olanağa sahip firma larla ortaklık yapılacak ya da Dev let Üniversite Sanayii işbirliği ile yaratılacak olanaklar harekete ge çirilecektir. Seçim ayrıca tartışıl ması gereken ciddi bir konudur.

A T a tam üyelik başvurusundan sonra sık sık konuşulan konular dan biri de sanayii ürünlerinde ko rumacılığın kaldırılmasıdır. Bu ko nu üzerinde tartışmaya girme yeri ne, sanayileşmiş AT ülkelerinin korumacılıklarını incelemek gere kir.

Korumacılık sadece gümrük vergi duvarı demek değildir. Büyük öl

çüde gümrük dışı engellere dayan maktadır. Karşı tarafa empoze edi len kısıtlamalar, özel standartlar, anti damping önlemler, devlet iha lelerinde yerli üreticiyi kayıran ku rallar ve süspansiyonlar, iç pazarı dış rekabete karşı koruyan önlem ler, gümrük kapılarındaki zorluklar, bürokratik işlemlerin arttırılması gi bi yöntemlerle ulusal pazarlar bi linçli bir caydırıcılıkla korunmakta dır.

Y ıllardır AT ülkeleri (özellikle Al manya, Fransa, İngiltere, kalya) birbirlerine elektromekanik teçhizat satamamaktan şikayet etmiştir. Bu nedenle, firmalar daima karşı ülkedeki firmalar ile organik bağ kurarak pazardan pay alabilmiştir.

Elektromekanik sanayii tüm sana yinin itici gücü olmasından dolayı, ulusal çıkarlar yönünden korun muştur.

Klasik korunma enstrümanlarının yanısıra AT ülkeleri, çok düşük fa izli hükümet kredilerini veya bazı larının yaptığı gibi % 3 0 ila % 1 0 0 hibe karşılığı finans kaynaklarını, gelişmekte olan ülkelere teçhizat satması için kendi firmalarına kul landırarak, korumaktadır. Bu ör nekleri çoğaltmak mümkündür.

Y urdumuzdaki elektromekanik sa nayii en az, gelişmiş AT ülkelerin de olduğu kadar korunmaya muh taçtır.

Enerji olmadan sağlıklı gelişim ol mayacağına göre enerji yatırımları devlet tarafından uzun süreli plan lanmalı, programlanmalı ve siyasi kadrolarca değiştirilmeden uygu lanmalıdır. Tüketicinin, elektrik enerjisini dünya piyasası ücretleri ile elde edebilmesi sağlanmalıdır.

D Sayın Arabul, bu konuşma için size teşekkür ederim.

Endüstriyel ölçü kontrol alanında hizmet veren firmamız METRONÎK ölçü Kontrol Termoeleman Sanayi ve Ticaret A.Ş. unvanı altında Nisan 1990'da kurulmuştur.

Elektronik ölçü kontrol cihazları, termoeleman, kablo ve makaron üretimi konulannda faaliyet gösteren firmamızın, kaliteli ve ekonomik ürünler sunma çabası kuruluşumuzdan bu yana satış grafiğimizin yükselmesini, piyasa payımızın artmasını beraberinde getirmiştir.

Bunun sonucunda, bazı kişi ve kuruluşların, gelişmemizden rahatsız olarak sistemli bir karalama kampanyasına giriştiklerini görerek gelişmeleri üzüntü ve ibretle izliyoruz.

Herhangi bir firmanın yan kuruluşu olmadığımız gibi, herhangi bir markanın taklidi olup olmadığımız konusunda da siz sayın kuUanıalann yeterli kanaate sahip olduğunuz inancındayız.

Sanayi ve Ticaret Odalarında kaydı bulunan, vergisini düzenli ödeyen bir anonim şirketi, "korsan" firma gibi gösterme çabalarının altında yatan nedenleri sizlerin takdirine bırakıyoruz. Dilimize korsan firma konusunda yeni kavramlar kazandıran bu ilginç mantığın daha ne tür yeniliklerin yaratıcısı olacağını da çok merak ediyoruz.

Bu zorunlu açıklamayı kamuoyunu yanıltmaya yönelik bir takım çabaların altında yatanları gözönüne sermek amacıyla kaleme almak zorunda kaldığımızı bildiririz.

Saygılarımızla,

M E T R O N İ K ÖLÇÜ KONTROL TERMOELEMAN SANAY I VE TICARET ANONIM ŞIRKETI

10 385 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

Aynnlılı Bilgi için Okuyucu Servis Kuponu'nda ( 2 ) Numarayı işaretleyiniz.