ODA TARİHİNDEN

DA TARİHİNDEN

Türkiye'de Elektronik Endüstrisinin Kurulması

Dr. Mustafa N. Parlar

Mühendislik Fakültesi Dekanı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 1967 ANKARA

m emleketimizde elektronik sa nayiinin kurulması, Milli Gü

I venlik Kurulumuzun Bakanlar Kurulu nezdinde yaptığı te şebbüs ile tekrar aktüel bir konu ha line getirilmiştir. Bu endüstri kolunda Türkiye'de yapılmış olan önemli faa liyetler var iken ve ayrıca memleketi mizde son derece verimsiz bir şekil de çalışmasına ve imalât kapasitesi nin daha rantabl bir şekilde işletilme si, kullanılması gibi hal çaresi arana bilecek problemleri olmasına rağ men, mevcut bir elektronik sanayiinin yeniden kurulması için yapılan tartış maları yadırgamaktayız.

Silahlı Kuvvetlerimizin, ekonomik po litikamızı yönetenlerin atıl hareketle rine karşı, artan ihtiyaçların baskısı altında, elektronik endüstrisinin ku rulması hususunda göstermiş olduğu azmi, bu konuyu tekrar ön plâna al makla kalmayacak belki de bu kpnu da ilk defa yapıcı bir adımın atılması na imkan verecek ortamı sağlamış olacaktır.

Beş Yıllık Kalkınma Plânımızda da memleketimizde elektronik ve tele kominikasyon sanayiinde bir çok fa aliyetlerin bulunduğu gösterilmiş ve yapılacak yatırımlarla imalât nevi ve kapasitesi bakımından önemli eko nomik gelişmelerin sağlanması plânlaştırılmıştır.

Ancak, elektronik endüstrisi denildiği

vakit yalnız bir tip imalât yeri akla

gelmez. Modern teknolojinin bu gün

erişmiş bulunduğu seviye hemen

hemen insan hayatının bütün safha

Elektronik Sanayü'nin larında Elektronik Endüstrisi mamul

daha örgütlü kurulması yolunda çalışmalar yapan

lerinin kullanılmasını mümkün ve zo runlu kılmıştır. Bir taraftan her çeşit komünikasyon sistemlerinde en ge

Prof. Dr. Mustafa niş şekilde elektronik cihazlar kulla

PARLAR'm, konunun nılırken diğer taraftan meselâ kimya

temelleri üzerine 1967'de kaleme aldığı yazıyı kısaltarak

sanayii tesislerinde olduğu gibi gene elektronik cihazlardan istifade edil mektedir. Bir memleketin sanayiinde en büyük rolü oynayan enerji dağıtım

sunuyoruz. şebekelerinin elektronik cihazlar ol

madan işletilmesi ve korunması artık düşünülmemektedir. Memleket mü dafaasında elektronik cihazların al mış oldukları önemli yer herkesçe bi linmektedir. Temel bilimsel araştır malarda kullanılan elektronik cihaz lar ve elektronik sistemler çağımızın ister istemez bir elektronik çağı ol duğu gerçeğini en açık bir şekilde belirtmektedir. Şu halde, Türki ye'mizde elektronik endüstrisi kurul ması düşünüldüğü vakit bunlardan hangilerinin ihtiyacının karşılanaca ğını düşünüyoruz veyahut lüzumlu görüyoruz gibi soruların cevaplandı rılması lâzımdır. Muhtelif elektronik cihaz ve malzemesinin memleketi mizde sağlam temellere dayanan ve yeterli kapasitesi olan bir endüstri kurumu tarafından imâl edilmeleri için ayrı ayrı karakter arzeden tesis ler mi kurmak lâzımdır. Bu çeşitli ci hazları biraz olsun tanıyanlar bilirler ki elektronik cihazların en basit imalâthanelerde dahi imâli mümkün dür ve hiç bir şekilde meselâ Petrol Kimya Sanayiinde, Metalürji Sanayi inde ve hatta elektronik cihazların imalinde kullanılan temel malzeme ler direnç, şelf, kondansatör ve her türlü lambalarla, translstörlerin yapıl ması için gereken tesisler kadar kompleks ve pahalı değildirler.

Yukarıda genel olarak belirtilen çe şitli elektronik cihaz ve sistemlerin imâlini destekleyen kuvvetli, yapıcı ve yaratıcı bir kadronun bulunması bu tip endüstrinin kurulmasında kâfi gelmektedir. Ekonomik bakımdan gelişmekte olan Türkiye'mizde elekt ronik endüstrisinin kurulması için çok büyük yatırımlar yapmaya lüzum yoktur. Memleket ihtiyaçlarına cevap verecek olan cihazların büyük bir kısmının yapılması iyi bir organizas yon ile çok kısa bir süre içinde sağ lanabilir.

Geri kalmış bir memleket olarak ılektronik sanayiinin bilhassa mem leketimizin ihtiyâcı olan cihazlara

95 MÜHENDİSLİĞİ

öncelik tanınmak sureti ile başlatıl

ması için yapılacak her teşebbüsü

nün memleket ekonomisine büyük

bir kuvvet kazandıracağı aşikârdır.

Fakat Türkiye'de endüstri kurulması

denince daima büyük yatırımlar dü

şünülmüş

büyük

tesislerin

planlanmasına girişilmiş ve hepimizin

bildiği gibi verimi son derece düşük

olan endüstri kollarını tesis etmek

yolları rağbet görmüştür. Bu sebep

ten memleketimizde hemen hemen

bütün endüstri tesislerinde atıl duran

imâlat kapasiteleri mevcut bulun

maktadır.

Türkiye Elektronik Sanayiinin Kuruluşu:

Elektronik sanayii hizmetlerinin çağı mızın ekonomik kurallarına uyarak yerine getirilmesi için Sanayi Bakan lığı tarafından desteklenen bağımsız bir Türkiye Elektronik Endüstrisi Ku rumu kurulmalıdır. Bu kurum bu gün kü iktisadi devlet teşekkülleri yöneti mi ile ilgili kanun ve tüzüklerden lü zum görüldüğü bütün hallerde ayrıla bilmeli, bu husus kurumun imâl ede ceği malzemelerin en büyük kullanı cısı olarak görülen Silâhlı Kuvvetleri mizin, P.T.T. ve T.R.T. gibi kurumla rın, işleyiş ve çalışma programlarında kâfi derecede söz sahibi olabilmesi için gerekli tedbirlerin alınması sağ lanmalıdır. Bu kurumun bütün ser mayesinin yerli olması temin edilmeli, hiç bir şekilde yabancı sermaye işti raki düşünülmemelidir. Fabrikasyon tekniği son derece basit olan elekt ronik cihazlar imâlatında yabancı sermayenin uzun vadede milli eko nomimize çok büyük zararlar getire ceğine dair inancımız kesindir. Her şeyden önce bu endüstrinin bir insan kafası, gücü üzerinde kurulduğunu hatırlamamız lâzımdır. Bu şekilde bir güç olmadan böyle bir endüstrinin yaşaması mümkün değildir. Bu araş tırıcı, yaratıcı ve geliştirici güç, elekt ronik sanayii kurumunun bünyesi içerisinde gelişmek imkânını bulmalı dır. Böyle bir gücün meydana gel mesinde yurt içi ve dışı imkânlardan elbetteki faydalanılacaktır. Fakat bir çimento fabrikasında kullanılan imâlat metodunu veya bir çelik fabri kasında kullanılan imâlat metodlarını ücretle almak mümkünken, elektro nik endüstrisinde montaj fabrikaları hariç böyle bir davranışa yer veril

memektedir. Montaj sanayii ise ger çek anlamda memlekete yararlı ola cak türde sanayii sayılmamaktadır. Memleketimizdeki tatbikat şekli ile montaj sanayiiinin ekseriyetle güm rük duvarlarını aşmak gelişmiş mem leketlerin gelişmekte olan memleket lere kabul ettirdikleri yeni bir tip sö mürme aracından ileri gitmediği gö rülmektedir. Beyni dışarıda gövdesi içeride olan bir Elektronik sanayiinin memleketimize faydalı olması müm kün değildir. Türkiye'de elektronik endüstrisinin çok daha kolay kurula bileceğine ve bütün problemlerin de iyi bir teşkilâtın kurulması ile halledi lebileceğine inanıyoruz. Çünkü bu sanayii kolunun gerektirdiği beyin memleketimizde fazlası ile mevcut tur. Bunların mobilize edilmesi ve bu amaçla kullanılması sağlanmalıdır. Şu halde, yazımızın başında da be lirttiğimiz gibi bu endüstrinin besleyici olan kafa gücü potansiyelimizi orga nize etmek, Türkiye'nin ihtiyacı olan elektronik cihazların envanterini yap mak, uygun bir plân ve program da hilinde bu cihazların imalâtını sağla mak, gereken plânları hazırlamak ve bu plânlara uyacak şekilde imalât kapasite ve imkânlarını yaratacak çalışmalara derhak başlamak lâzımdır. Konunun Milli Güvenlik Ku rulunda ele alınmış olmasını bir tesa düf olarak kabul ederek, bugün Si lahlı Kuvvetlerimiz camiasında hiz met gören bütün elektronik mühen dislerinin Türkiye Elektronik Endüst risi Kurumunda görev almalarını sağlamak ve diğer kaynaklardan da sağlanacak eleman ve imkânlarla takviye edilerek bu sanayii kolunun beyinlerinin göreve başlamaları dü şünülmelidir.

Türkiye Elektronik Endüstrisi Kurumu:

Türkiye Elektronik Endüstrisi Kurumu adı ile devlet özel sermaye iştiraki ile merkezi Ankara'da olan bir endüstri kurumu tesis edilmelidir. Bu kurumun ekonomik politikası, ikisi Silahlı Kuv vetlerimizden, biri Sanayi Bakanlı ğından, biri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından, biri Ulaştırma Bakan lığından ve ikiside Üniversitelerimiz den seçilerek Bakanlar Kurulunca tayin edilen yedi kişilik bir heyet ta rafından tesbit edilmelidir. Bu heyet, kurumun yönetimini fiilen yapacak

olan Genel Müdürü tayin edip, Genel Müdür kanalı ile kurumun politikasını yürütür. Genel Müdür Kurumun faali yetlerini başarı ile yönetmek amacı ile öncelikle proje ve etüd şubesi, imalât şubesi ile nihayet ve tevzi işlerini yö netecek ve imalât şubesinin faaliyet lerini destekliyecek çalışmalar için gerekli olan mali şubeyi kurarak veri len ve beklenen sorumlulukları yerine getirir. Kurumun etüd ve proje şube sinin öncelikle teşekkül etmesi ve bu şubede görev alması zarurr görülen Silahlı Kuvvetlerimizin yetiştirmiş ol duğu elektronik yüksek mühendisle rini ve diğer müesseselerden elekt ronik endüstrisinden bekledikleri isti fadeler nisbetinde ve ihtiyaçlar arttık ça elemanlar alınması düşünülmeli dir. Bu personele verilecek olan üc retler seviyesinden az olmamalı ve kurumda yapılacak olan görevlerin, bu gibi elemanların varsa mecburi hizmetlerine sayılabilmeleri sağlan malıdır. Genel Müdürlük ve etüd ve proje şubesinin müşterek çalışmaları ile imalât plân ve programının tesbit edilmiş cihazların imalâtına hız veril melidir. Müessesenin her hangi bir özel kuruluş gibi çalışmasını sağla yacak kolaylıklara sahip olması, Ge nel Müdür ve idare Heyetinin verilen selâhiyetlere mukabil, aynı ağırlıkla sorumluluklar almalarının kurum mevzuatına konulması düşünülmeli dir. Elde edilen başarılardan, maddi ve manevi kazançlardan faydalan maları düşünülen kurum mensupları nın başarısızlıklarından da aynı şekil de sorumlu tutulmaları ve gerekli tepkiyi göreceklerini düşündürecek bir sistemin kurulması derpiş edilme lidir. Elektronik sanayimizin kurulma sı ve fiilen imalâta geçmesi hazırlık larının iki seneden fazla sürmemesi lazımdır.

Devletçe yapılacak olan yardımların bu süre içerisindeki cari masraflar gi derlerine yardım ve hibeler şeklinde olması sağlanmalıdır. Icabettiği tak dirde, Kurum kendi imalât tesislerini kuruncaya kadar halen kurulu olan ve Silahlı Kuvvetlerimize veya diğer iktisadi devlet teşekküllerine bağlı müesseselerden istifade edilerek imalâtının gerçekleştirilmesi sağlan malıdır. Temel tesislerin daha kesin etüdler, istatistik! ölçüler ve gerçek ihtiyaçlara dayanacak talep ve bun ların artışları göz önüne alınarak ya pılmalarının daha isabetli olacağı aşikârdır.

96 379 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ