İÇİMİZDEN BİRİ:Ersin TÖRECİ İLE SÖYLEŞİ

lIçİMÎZDEN BÎRİ

E. TÖRECİ;

"DÜŞÜNCE GÜCÜ ARTIK MAKİNELEŞİY OR...1

Bu sayımızın konuğu bilgisayar sektörünün tek örgütlenmesi olan Türkiye Bilişim Derneği Başkanı Ersin Töreci. Kendisiyle bilgisayarın Türkiye'deki kullanımı ve Bilişim Derneği'nin çalışmaları hakkında yaptığımız söyleşiyi sunuyoruz.

m Türkiye Bilişim Derneği'ni bize tanıtırmısınız? Nasıl bir dernektir, kimler üye olabilir?

D Türkiye Bilişim Derneği bilgisayar çevresinde çalışanlar ile bilgisayar lardan yararlananların üye olabildiği bir meslek derneğidir. Başka bir deyişle bilgisayarı kullanma duru munda olanların sorunlarıyla ilgilen mek durumunda olduğu gibi bilgi sayar kullanımının verimliliğini toplumsal düzeyde artıracak her türlü dolaylı dolaysız konu ile ilgili dir.

Türkiye'de bilişim konusunda bilinçlenmeyi sağlamada, şimdiye kadar başka hiçbir kuruluşun yapa madığı bir etkiyi de bugüne değin yaratmıştır.1971 yılından bu yana bilişim konusunda sürekli ve etkin olarak çalışmış ve toplumsal bir işlev yerine getirmiş başkaca bir ku ruluş yoktur. Türkiye'de örgütlenme güçlüğü çeken, bir boşluk içinde bu

ERSİN TÖRECİ

Türkiye Bilişim Derneği Başkanı olan Doç. Dr. Ersin Töreci 1948 yılında Eskişehir'de doğdu. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Elek trik Mühendisliği bölümünün Bilgisayar Denetim dalından 1974 yılında yüksek mü hendislik diplomasını aldı. 1979 yılında Bilgi sayar Bilimleri Anabilim dalında doktora ça lışmalarını tamamladı ve 1986 yılında Doçent unvanı aldı. Hacettepe Üniversitesi Bilgi İşlem Merkezi'nde 1972 yılında sistem çözümleyici olarak göreve baş layan Töreci,1974 yılında öğretim görevlisi olarak atandı. Töreci halen Bilişim Derneği Başkanlığım yürütmektedir.

lunan ama uğraş alanı bilgisayarlar ya da bilişim olan her gruba gereksi nim duydukları çalışmalarda TBD destek sağlamakta ve öncülük et meğe çalışmaktadır.

Tekrar etmekte yarar görmek teyim, Türkiye Bilişim Derneği bilgi sayar kullanan bireylerin derneğidir. Bilgisayar kullanmak bilindiği gibi programlar aracılığıyla olduğu için derneğimiz yazılım konusundaki mesleki konulara, sorunlara, stan dartlara, telif haklarına, çalışma koşullarına ve özlük haklarına, eğiti me, terimlere, uygulamaların verimli liğine, iletişime önem veren çalışma lar yapmaktadır. Bu tür çalışmaları bundan böyle de en iyi biçimde sür dürmeyi amaçlamaktadır.

• Bilgisayar kullanımı konu sunda dünyadaki son geliş melerin kısa bir • yorumunu yapar mısınız?

• Dünyada bilgisayar sözcüğünün kullanılmaya başlanmasından bu yana yaklaşık 40 yıl geçti. Tür kiye'ye ilk bilgisayarın girişinden bu yana da 30 yıl geçti. Bilgisayarların herkesin ulaşabildiği araçlar olabil mesinden yani mikrolaşması üzeri den de yaklaşık 10 yıl geçti. Tekno loji bu on yıllarda baş döndürücü bir hızla gelişti. Yüzyılımızın ancak ikin ci yarısında sözü edilmeye baş layan bir araç insanoğlunu yepyeni bir topluma, bilişim bilgi toplumuna doğru hızla götürüyor. Bu gelişme nin matbaanın bulunuşundan, kol gücünün makineleşmesinden çok daha büyük etkilerinin yakında top lumsal yaşantıda olanca ağırlığıyla

"Günümüzde düşünce gücü çok yaygın, bir biçimde makineleşmektedir. Bu düşünce gücünün öyle bir makineleşmesidir ki çok yakında hiçbir sınır tanımıyacaktır.

Çünkü bilgisayarların büyük ölçüde ortak kullanılabildiği bir düzeye ulaşılmaktadır.n

hissedileceği bir zaman kesitine yaklaşılmakta.

Bugün dünyada bilgisayar kul lanımı on yıl önce adı bile anılmayan küçük boy, alışılmış başka bir deyiş le mikro ya da kişisel bilgisayarlara doğru kaymıştır. Bilgisayarlaşma ko nusunda harcanan bütçelerin önemli bir bölümü kişisel bilgisayarlara ve bilgisayar ağlarına harcanmaktadır. Bilgisayar ağları ile anında erişimle dünyanın her köşesine bilgi aktar mak artık olanaklıdır. Burada bilgi ak tarmak ifadesini dünyanın her yerin de aynı anda bulunmak olarak yorumlayabiliriz. Ancak bu gelişme ile birlikte iki gruba ayırabileceğimiz sorunlar iyice belirginlik kazanmıştır. Bunlardan ilki bilgi kavramı üzerinde düğümlenmektedir. Diğeri ise bilgi sayar ağları ile onlara işlev kazan dıracak karmaşık yazılım bağlantı ları, iletişim protokolleri ve standart lar ile ilgilidir.

Günümüzde düşünce gücü çok yaygın bir biçimde makineleş mektedir. Bu düşünce gücünün öyle bir makineleşmesidir ki çok yakında hiçbir sınır tanımayacaktır. Çünkü bilgisayarların büyük ölçüde ortak kullanılabildiği bir düzeye ulaşılmak tadır. Bundan sonrasında sıra bilgi sayarları daha akıllıca bir kullanıma, daha işe yarar ve verimli bir duruma getirirken, bilgiyi oluşturma ile bilgi akışının sınır tanımaz özelliğinden yararlanmak hünerinin gösterilebil mesine sıra gelmiştir. Ve belkide in sanoğlunun aşmada en çok zorlana cağı, ancak aşıldığında da insanlığa olağanüstü boyutlar kazandıracak bir evreye varılmıştır.

• Bilgi kavramı kendi başına büyük belirsizlikler taşıyor. Bu k o n u y u biraz açar mısınız?

D Bu sorunuza yanıt verirken bir bi lişimci olarak bilgiden ne anladığımı açıklamam gerektiğini düşünüyo rum. Genelde bilgisayarların kul lanımında elde edilen en önemli so nucun bilgi olduğunu söyleyebiliriz. Belkide bu aracın değeri doğrudan ondan elde edilen bilgilerin değeridir denebilir.

Günümüzde herhangi bir ko nuda kararlar alınırken bilgiye olan gereksinim açıkça ortadadır. Özel likle bir işletme ortamında işlerin

etkin olarak planlanması, denetlen mesi ve yürütülmesinde bilgiye bi rinci derecede gereksinim vardır. Bilgi en alt düzeydeki işlemlerin yapılabilmesi için gerekli olduğu kadar, aynı zamanda üst düzeyler deki karar alımlarını da olumlu yönde etkiler. Bilgi eldeki verilerden üreti len sonuçlardır. Veriler anlamlar çı karmaya elverişli bir biçimde bir arada, belli bir ortamda tutulan en yalın ham olgular olarak tanımlana bilir. Veriler çeşitli yöntem ve model lerle değerlendirildiğinde bilgiler elde edilebilir. Bir başka düzeyde bilgi elde edilirken kullanılan veriler, bir önceki düzeyde elde edilmiş bilgiler olabilir. Her düzeyde yapılan değer lendirmelerle yeni bilgilerin elde edil mesi sağlanır. Bu nedenle en alt dü zeyde ham olgulara karşılık olan veriler bilgi elde etmenin en temel öğesidir. Bundan başka verilerden bilgi elde etmenin yöntem ve model lerini bilmek gerekir. En yalın yön tem, verileri sayarak bilgi elde et mektir. Belkide bu yüzden kullan dığımız araca bilgisayar adını yakış tırıyoruz.

Ayrıca, bilgisayar çağında uygar bir ülke olmanın yolu gereksi nim duyulan her türlü bilgiye ulaşa bilmekle olanaklıdır. Bilgi eldeki veri lerden çıkarılabildiğine göre kendi özgün veri bilgi bankalarımızı kur mak ve güncel durumda tutmak zo rundayız. Her kullanıcı kendi özgün bilgilerine hakim olmaya çalışmalı, bir yandan da ortak bilginin oluştu rulması, paylaşılarak kullanılması amaçlanmalıdır.

Bilgisayara ad koymada rakip siz bir biçimde en önemli öge ol duğunu bildiğimiz bilgi ucuza kolay ca elde edilememektedir.

Bilgi her zaman başkasından hazır olarak elde edilebilecek bir olgu da değildir. Genellikle baş kasının elindeki bilgi işimize tam ola rak yarayamaz, hatta hiç yaramadı ğı durumlarla daha sık karşılaşılır. "Hiç yoktan iyidir" mantığı ile dav ranılacak olursa yalnızca sağladığı kadar bir yararla yetinilir. Ancak bu kadarlık bir bilgi.genelde bizi hiçbir yere götüremez. Bilgi elde etmede hazıra konma yoktur. Hem gereken parasal harcama göze alınmalı hem de uygun örgütsel yapılar kurularak

70 373 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

bilgi elde etmek için sürekli bir çalış manın gösterilmesi gerekir. Bu ça lışmanın verimli olması en alt düzey lerde oluşan ham verilerin derlenme sinden başlanarak, çeşitli düzeyler de gereksenen bilginin aşama aşama oluşmasına kadar geçilen süreçlerin titizlikle yerine getirilme sine bağlıdır. Bu ise donanım, ele man, örgütlenme, yazılım, eğitim, standart, iletişim, yasal düzenleme, kısaca bilinçli olmayı gerektirir.

Günümüzde bilgi kavramı, kül türle, insanların bilgeliğiyle, kitaplar daki içerikle karıştırılmaktadır. Bilgi sayardan elde edilen bilginin insan ların yaşamları boyunca elde ettiği bilgi ile hiçbir ilgisi yoktur. Çünkü herşeyden önce bilgisayar ortamın da tutulan bilgilerin hızla değişebilen bir özelliği vardır. Bu yüzden,bilgi sayar ortamında bilgi üzerinde yapı lan en önemli işlem günlemedir. Günleme bilgideki ya da verilerdeki demek daha doğru olabilir değişik liklerin zaman geçirilmeden yapıl masıdır. Yoksa eldeki verilerin geçerliği kaybolur, bu verilerden elde edilecek bilgilerin doğruluğu da aynı ölçüde zedelenir. • Bilgisayar yazılımından son yıllarda giderek daha çok söz ediliyor. Y azılım konusun da aydınlatıcı bilgi verir misi niz?

IH Ben bilgisayar yazılımlarının bir kesimini oluşturan uygulama yazı lımları üzerinde özellikle durarak bu sorunuzu yanıtlamak istiyorum. Bil gisayarların kullanımında verimliliği arttırmada en önemli rolü, hiç kuş kusuz, uygulama yazılımları oyna maktadır. Ancak uygulama yazılı mlarının geliştirilebilmesi uzun za man alan bir süreçtir. İşini çok iyi bilen tecrübeli uzmanlar gerektirir.

Bilgisayarlaşma hızla artar ken, uygulama yazılımlarını gelişti recek olan sistem çözümleyici tasarımcılar ile programcılar gibi uzman personel açığı daha hızla art maktadır. Bu ise uygulama yazılımı geliştirmenin maliyetini arttırmak tadır.

Uygulama yazılımlarının hazır olması bilgisayar kullanımının verim liliği açısından en temel etmendir. O kadar ki bilgisayar satın almakla bilgisayarlaşılamayacağını rahatça

söyleyebiliriz. Son yıllarda yazılım konusu Türkiye'nin gündeminde ge reken önemde yer almaktadır. Dev let katında özellikle yazılım konu sunda ciddi bir eğilim olduğu gözlen mektedir. Bu gelişme bilişim mesleği açısından son derece önemlidir ve bilişim bilgi toplumu olma yönünde atılabilecek adımlara ivme kazandı racak bir gelişmedir.

Yazılım konusuna verilecek önem, yazılımları geliştiren yetişmiş insana gücünün önemini, hatta anahtar rolünü su yüzüne çıkarmak tadır. Kuşkusuz en önemli yatırım uzman insangücünün yaratma yö nündeki yatırımlardır. Doğal olarak bilişim uzmanlarını tatmin edebilmek de yurt dışına beyin göçünü önle mek açısından önemlidir. • Türkiye yazılım konusunda hangi noktadır? D Türkiye'de yazılım konusunda bu güne kadar yapılan çalışmalar kuru luşların sorunlarına çözüm bulmak ve çok çeşitli gereksinimlerini karşı lamak için edindikleri bilgisayarların kullanılmasını sağlamaya yönelikti. Günümüzde bilgisayar teknolojisi nin kullanılmasında belli bir olgun laşma süreci yaşanmaktadır. Bilgi sayar kullanımında yazılım bilinci gelişiyor. Yazılım geliştirmede yazı lım evlerinin danışmanlık hizmetle rinden yararlanmaya doğru bir eğilim de yavaş yavaş belirmektedir. Tür kiye'de belkide uluslararası rekabet gücüne sahip bir yazılım endüstrisi bundan sonra kurulabilecektir. Do nanım edinmenin kendi başına ye terli olmadığı iyice anlaşılmış durum dadır. Ayrıca eğer Türkiye'de bir yazılım endüstrisinden söz edile cekse sektör bazında yeterli stan dartlar olmalı, teşvik tedbirleri iş ya ratma yönünde olmalıdır. Genelde yazılım gereksinimlerini planlama ve tanımlama zorluğu vardır. Bu konu lara açıklık getirecek çalışmalar bir an önce başlatılmalıdır.

• Sizce Türkiye bugün bilimsel ve teknolojik araştırma ve geliştirmeye ne kadar önem veriyor? Bu konuda karşı karşı ya kaldığımız sorunlar neler dir?

D Bilimsel ve teknoloji araştırma ve geliştirme konusuna ne kadar önem verdiğimiz yalnızca geçmişte bu ko

nuya verdiğimiz öneme bakılarak yansız bir biçimde saptanabilir. Böyel bir değerlendirmeyi kişisel olarak yaptığımda üzülerek söy lüyorum ortaya iyi bir tablo çıkmıyor. Konuya toplum olarak basit bir görüş bile ileri süremeyecek kadar uzağız, ilgisisiz.

Bilim ve teknolojinin bir birikim işi olduğunu algılamış değiliz. Bu yüzden istediğimizde ihmal edip, is tediğimizde ya da öyle gerekiyor diye konuyu tekrar ele alıyoruz. Hemen herkesin rahatça edebile ceği sözlerle yetinip görevimizi yaptık sanıyoruz.

Bilişim gibi insanlığı bilgi toplu mu olmaya götüren, bilimde ve tek nolojide çağımızda en ileri düzeyde birçok yeniliğe açık bir konu üzerin de çalışan bir kişi olarak ve hem de Türkiye'de ilgili meslek örgütünün başkanı olarak eleştirmek ya da kötümserliğe neden olmak için bun ları söylemiyorum. Ancak eğer biz, bir sorunumuza ilişkin çözümlemeyi sağlıklı yapamazsak çözüme de ulaşamayız. Bu mesleğimizin bize öğrettiği en temel gerçektir.

Bilim ve teknolojide araştırma ve geliştirme yapmak her şeyden önce insanlara dayanır. İnsanların düşünce ve dünya görüşü olarak bu konulara ne kadar yatkın olduğuna bağlıdır. Türk insanının en çağdaş ve uygar, görüş ve davranışları ser giliyebilecek yetenekte olduğuna inanıyorum. Ancak çeşitli nedenler le bu yeteneklerini kendi ülkesinde maalesef gösterememektedir. Yurt dışına büyük bir beyin gücü yaşan makta ve bu insanlarımız yurt dışına çıktıktan sonra artık bir dünya va tandaşı gibi yaşamaktadır. Neden bu böyle oluyor diye sorarsanız size şunu söyleyebilirim: İnsan kay nağımız hemen sonuç vermesi bek lenemeyecek bir anlamda da nankör olan araştırma ve geliştirme gibi ko rularda hiçbir biçimde desteklenme mektedir. Toplumumuzun genel eği limi şimdilik bu desteği yeterince vermekten uzaktır.

Türkiye'nin kaynaklarının ye tersizliği çoğu zaman ileri sürülmek te ya da verimli kullanılması gerek tiği söz konusu edilmektedir. Akılcı düşünmeye çalışmanın bir yoludur bu. Bilim ve teknolojide araştırma ve

373 ELEKTRİK M "| MÜHENDİSLİĞİ / J.

B i r toplumun, çağdaş bir toplum olmasını engelleyen eksiklikler giderilmeden, bilişim toplumu olması beklenemez. (...) Gelişme süreci içinde bilgisayarlar ancak itici bir güç olarak kullanılabilir. Örneğin bilgi üretim sürecini bilmiyorsak, bilgisayarları bilgi üreticisi araç durumuna sokamayız."

geliştirme konusunda çalışmalar planlanır ve desteklenirken kuşku suz bu kaygı da etkili olacaktır. Bu kaygının ileri düzeyde duyulması bizi geçmişteki durgunluğa yine ite bileceği gibi ne derece verimli dav ranabildiğimiz açısından da tarta mayacağımız olumsuzluklar yarata caktır. Aslında şu anda bilişim konu sunda etkinlik gösteren bir derneğin başkanı olarak uğraş alanımızın avantajlı bir konumda olduğunu söy leyebilirim. Ancak mesleğimiz açı sından bu avantajların sömürüsünü yapmak niyetinde değilim. Çünkü bu bizi kaynakların kullanımında bir denge arayışına iter. Dengenin ne rede nasıl kurulacağı belli olmadığı gibi her an da değişebilir. Özellikle bileni ve teknolojide araştırma ve ge liştirme politikası oluşturulurken bütün dallarda tutarlı olunmalıdır. Yine de şunu söylemeden ede meyeceğim bilgisayar yazılımı, ile tişim ve öteki bilgi teknolojileri konu sunda gerek özel sektörün gerekse devletin desteği ve arka çıkmasıyla yapılabilecek atılımların sonuçları çok daha çabuk alınabilir. Ayrıca bu konulardaki harcamanın bir yandan araştırma geliştirme etkinliği sayılır ken bir yandan da gerçek bir yatırım olma niteliğini göstereceğine herke sin dikkatini çekiyorum.

• Gelişmiş toplum olmada bilgisayarların rolünü ya da daha genel bir bakış açısıyla bilişim olgusunun rolünü biraz daha açarmısınız?

D Bir toplumun, çağdaş bir toplum olmasını engelleyen eksiklikleri gi derilmeden, bilişim toplumu olması beklenemez. Öte yandan bilgi tek nolojisinin yaygın kullanıldığı top lumlar bilişim toplumu olmaya aday olabilir. Toplumları geniş olarak ilgi lendiren değişiklikler yalnızca amaçlanarak gerçekleştirilemiyor. Toplumların özbenliğinde gizli olan evrimsel güç bu konuda daha belir leyici rol oynamaktadır. Yapılabile cekler gelişmeleri hızlandırıcı etkisi pek de ölçülebilir olmayan çabaları sürekli göstermekle sınırlıdır. Örneğin yaygın kullanıma bir an önce yönelmenin olumlu etkisi olabi leceğini umabiliriz. Araştırma yap madan, eğitim sorunlarını çözmeden bilişim toplumuna ulaşılamıyacağı

da söylenebilir. Kalkınmada ve en düstrileşmede ekonomik ve kültürel sorunlar çözülmeden bilişim toplu mu olmaya aday bile olunamaya caktır. Nasıl ki geçmişte matbaayı kullanmadan çağdaş toplum olma yönünde adım atılamamıştır, en düstri devrimi bir yana bırakılarak da bilişim toplumu olunamayacaktır. Başka bir deyişle bilişim toplumu ol maya çalışılırken ihmal edilecek hiç bir aşama yoktur. Tersine daha hızlı olarak endüstri toplumu olmak ya da sorunları daha hızlı çözebilmek için bilişim toplumu olmaya çaba göster mek gerekmektedir.

Gelişme süreci içinde bilgi sayarlar ancak itici bir güç olarak kullanılabilir, örneğin bilgi üretim sü recini bilmiyorsak bilgisayarları bilgi üreticisi araç durumuna sokamayız. Yeni bir araç, yeni bir teknoloji söz konusu olduğuna göre eğitiminin de yaygın olarak yapılması gerekir. Toplum içinde eğitimi yaygınlaştıran öğretmenler olduğuna göre önce on ların eğitimi Önem kazanmaktadır. Eğer bilgisayarlar yaygın olarak kul lanılacaksa yalnızca uzmanlarının konuyu iyi bilmeleri yetmez. Ana amaç bilgisayarlardan yararlan masını herkese öğretmek olmalıdır. Daha doğrusu, bilgi kaynaklarından yararlanmayı, giderek de bilgi kay nakları yaratabilmeyi öğretmek ge rekmektedir. Ayrıca bilgisayarlı eği tim olacaksa, öncelikle yeni eğitim teknolojilerinin benimsenmesi gere kir. Bilgisayarlar eğitimdeki eksiklik lerimizi giderebilir, gelişmeyi hız landırabilir, ama yapamadığımız işle rin görevini üstlenemez.

Türkiye'nin bilişim gündemin de şu andaki en önemli konu yazılım endüstrisi oluşturacak potansiyelin yönlendirilmesiyle ilgilidir. Yalnızca bu konunun üstüne gidebilmek bile son derece önemli bir gelişmeyi sağlayacaktır. Eğer gerçekten bir gün bilişim toplumu olmayı istiyor sak biraz içimizin sıkılması gerek mektedir. Bu sıkıntıyı duymadan bi lişim toplumu olma yönünde ba şarıya ulaşacak bir yaklaşım benim seyemeyiz. Günümüzde Türkiye'ye en ileri düzeydeki teknoloji getirile bilmekte, ancak getirilen bu tekno lojinin yeterince verimli kullanımı sağlanamamaktadır. Kültürel, top

lumsal, ekonomik sorunlarımız dur duğu sürece de daha fazlasını hayal etmemek gerekiyor. Gelişmekte olan toplumların eğer kültürel yapı ları sağlam ise bilgi teknolojileri ile ele geçirebildiği fırsat, gelişmelerine ivme verecek, hız katacak bir araca kavuşmuş olmalarıdır. • Son y ıllarda e ğ i t i m de bilgi sayar kullanımı konutu Özerin de önemle durulmaktadır. Bu konuda siz ne düşünüyorsu nuz?

D Hangi düzeyde, hangi konuda ve çocuklardan yetişkinlere kadar kime yapılıyorsa yapılsın eğitim zor gerçekleşen, ancak önem verilmesi kaçınılmaz bir süreçtir. Çünkü başka türlü bireylerin yetişmesi sağlanamaz. Bireylerin yetişkinliği toplumun gelişmişliğiyle ilgilidir.

Eğitim süreci içinde şimdiye kadar birçok araç kullanıla gelmiştir. Bilgisayar da kullanılabilecek ve çok değişik biçimlerde zengin katkı lar getirebilecek bir araçtır. Genelde her aracın ötekilere göre değişik baskın bir işlevi vardır. Bu işlevi için kullanılır. Biz bilişimciler bilgisayarın öteki bütün araçlardan ayrılan çok önemli bir özelliği olduğunu düşünü rüz. Çünkü öteki araçların hepsinin belli bir tek kuflanım amacı olmasına karşılık bilgisayar böyle değildir. Bil gisayar çok amaç için kullanılabilen bir araçtır, akılda bile olmayan çok değişik amaçlar doğrultusunda kul lanılabilir. Her aracın iyi ve kötü amaçlarla kullanılabileceği söz ko nusu edilir. Benim burada çok amaçlılıkla belirtmek istediğim bu değildir. Üzerinde durmak istediğim amaç çeşitliliğidir. Çünkü uğraş alanı değişik hemen herkesin bilgi sayarlardan ama iyi ama kötü yarar lanabilmesi olanaklıdır.

Bilgisayarlar, neredeyse insa na yaklaşabilen, bazı bakımlardan da insanı aşan özellik ve yetenekle ri nedeniyle her alanda olduğu gibi eğitimde de son derece etkin olarak kullanılabilir. Ancak öteki araçlara göre kullanımında daha çok hüner gösterebilmek gerekmektedir. Bu konuda, tek kullanım amaçlı öteki araçlarla bir karşılaştırma yapmak bile olanaklı değildir.

Kuramsal olarak düşünecek olursak bu hüner bir kere gösteril

diğinde her yerde, her zaman, son derece yaygın olarak tekrarlanabilir. Bu yüzden da sihirli bir cazibe ya ratmakta ve hemen kolay çözümler peşinde koşanların düşüncelerinde olumsuz bir yan etki yaratmaktadır. Herkes de bu sihire kendini olduk cak kolay bir biçimde kaptırmak tadır. Ancak bilgisayarda hüner o kadar kolay gösterilemiyor. Hele eğitimde konuların çeşitliliği, eğitim düzeylerinin farklılığı, eğitim amaç ları gibi birbiriyle uyumlu uyumsuz ve karmaşık pek çok etken birlikte etkili olduğunda sonsuz olasılıklar da dipsiz bir kuyu ile karşı karşıya kalıyoruz. Neredeyse bitip tüken meyecek bir çabanın sürekli olarak gösterilebilmesi söz konusudur. Kuşkusuz ki bu çabalar yerini bul duğu oranda yararlı olacaktır, İnsanların eğitimi belki de artan bir nitelik ve nicelikte hep olacağına göre yapılan harcamaların da karşı lığı mutlaka alınacaktır.

Eğitim konusu hepimizin soru nu olduğu için bana yönettiğiniz böyle bir soruda hele günümüzde bilgisayar destekli eğitim gibi popü lerliği yüksek bir konu kısaca yanıt lanabilecek nitelikte değil. Ama yine de bu kadarla yet inelim. • TBD'nin bu yıl İ çinde oluştur duğu Bilişim Y üksek Kon seyl'ne ve bu konseyin çalış malarına İlişkin bilgi verir misiniz?

D Bilişim Y üksek Konseyine Tür kiye'nin kalkınmasında bilişim sek törünün verimini artıracak konuların görüşülebilmesi ve sektör içinde koordinasyonun sağlanabilmesi için gerek duyulmuştur. Bilişim sektörü içindeki çeşitli kesimlerin dengeli bir biçimde temsil edildiği konsey onbeş üyeden oluşmuştur. Gerçek ten çalışacak bir kurul için optimum bir sayıdır bu. Bilişim sektörünün gelişmesi ve ilerlemesi için kendi içinde öneriler oluşturması, bunlar dan bir kısmını doğrudan gerçekleş tirebilmesi ya da gerçekleşmesine katkıda bulunması beklenmektedir. Toplumsal açıdan bilişimcilerin so rumlulukları önümüzdeki yıllarda ar tacaktır. Bilişimcilerine bu sorumlu luğa bugünden kendilerinin her bakımdan hazırlamaları gerekmek tedir. Bu anlayış bilincinin gelişme

sinde Bilişim Y üksek Konseyinin et kili olacağını sanıyorum.

Bilişim Y üksek Konseyi bu yılki çalışma programını

1. Bilgisayar çevresinde çalı şanların unvanlarının sınıflandırıl ması ve iş tanımlarının standartlaş tırılması,

2. İş tanımları ve unvanlara göre Türkiye'deki insangücü gerek siniminin saptanması,

3. Gereksinimlere göre uygun eleman yetiştirilmesi için eğitim koşullarının görüşülmesi ve bir so nuca varılması olarak belirlemiştir.

Sorunuza yanıt verirken ak lıma geldiği için önemli bir başka so rundan söz etmek istiyorum. Bilişim konusunda yapılan büyük küçük her türlü toplantıda kavramlar tam olarak yerine oturmadığı için ortaya anlaşamama güçlüğü çıkmaktadır. Bu yüzden bilişimcilerin kendi ara larında ortak bir anlayış zemini oluş , turacak kavramsal tanımları yapma ları ve bunları kullanmaları gerektiği saptanmıştır. Bu ülkemiz açısından yalnızca bilişim sektöründe karşı laşılan bir sorun olmanın çok ötesin de belki de kültürel bir sorundur. Ancak TBD eskiden beri,bu sorunun varlığını bilerek davranmaktadır. Bil gisayar sözcüğü de dahil olmak üzere konuşma diline yerleşmiş bir çok terim ilk kez dernek çatısı altın da kullanılmış ve yaygınlığa kavuş muştur. Şimdi de TBD önemli bir et kinlik olarak bilişim kavramları el ki tabını üyelerinin geniş katılımını sağlayarak hazırlamaktadır. Böyle ce kavramlar konusunda yaşandı ğını bildiğimiz belirsizliklerin gideril mesi yönünde önemli bir adım daha atılmış olacaktır. • Türkiye Bilişim Derneğinin 8. Ulusal Bilişim Kurultayının bu yıl 27 29 Eylül günlerinde Anka ra'da Karayolları Genel Mü dürlüğü konferans salonunda y a pı l a c a ğ ı nı biliyoruz. Biraz da bu kurultaydan söz eder mislniz? D Bilgisayar alanında Türkiye'deki ve dünyadaki kuramsal ve uygula malı gelişmelerin tartışılmasına ola nak veren ülkemizdeki ilk bilimsel kurultay TBD tarafından 1976 yılın da gerçekleştirilmişti. Bugün çeşitli kuruluşlarca yılda on dolayında

373 ELEKTRİK

/

MÜHENDİSLİĞİ

±üm bilişimcileri ve bilgisayardan herhangi bir biçimde yararlananları bu bilinç altında Türkiye Bilişim

Derneği'ne üye olmaya davet ediyor ve

, etkinliklerine aktif olarak katılmaya çağırıyorum.ff

kongre, sempozyum, fuar gibi etkin likler düzenlenmektedir. TBD ulusal bilişim kurultayları hiçbir ticari amaç taşımadan, her iki yılda bir düzenli olarak ve genellikle bir üniversite ile işbirliği içinde değişik şehirlerde en güncel konular ele alınarak gerçek leştirilmektedir. Bu kurultaylarda konunun teknolojik yönü yanında sosyal boyutuna da ağırlık verilmek tedir. Böylece bilgisayar gibi çok güçlü bir araca ilişkin olarak toplum sal bilincin geliştirilmesine katkı sağlanırken, işin bütün boyutlarıyla iyice tartışılmasına olanak sağlan maktadır. Kurultaylarda, güncel ko nulara dikkatler çekilirken, gelişme leri olumlu yönde biçimlendirecek ve verimliliğini artıracak önlemlerin or taya çıkması için bir forum ortamı da yaratılmaktadır.

8. Ulusal Bilişim Kurultayı'nın programı henüz tam olarak belli ol madı. Ancak kurultayda sunulmak üzere belirlenen ondört konuda bil diriler gelmiştir.

Kurultayı yalnızca bildirilerin sunulduğu, ele alındığı bir ortam ol maktan çıkarıp, seçilmiş güncel ko nuların tartışmaya açıldığı, herkese söz hakkı tanıyan bir forum çerçe vesinde daha çok ilgi çeken bir ha vada geçmesini sağlamak üzere çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır. Örneğin, açılış oturumunda bilgi ko nusunun tanınmış bir sosyal bilimci nin bakış açısından incelenmesi, planlanmıştır. Ayrıca biri "Türkiye'de yazılım endüstrisi" diğeri "Bilişim in sangücünün karşılanması ile ilgili sorunlar" olmak üzere iki panele ku rultay programında yer verilmiştir. Kapanış öncesinde bilişim toplumu nun bütün boyutlarıyla kapsamlıca tartışılacağı bir açık oturum yapıla caktır. Bilişim konusuna ilgi duyan herkesin katılımını beklediğimiz ku rultayda Türkiye'de nelerin yapıl makta olduğunun belirlenmesi ve başkaca nelerin yapılması gerektiği nin açığa çıkması açısından yararlı geçeceğini ummaktayız. • Son olarak a k t a r m a k iste diğiniz bir mesaj var mı? D Bilgisayar teknolojisi ve sınır tanımayan bilgi akışı nedeniyle ya kınlaşan insanların dünya üzerinde bi lişim toplumlarını oluşturmaya baş ladığından söz ettik. Bu gelişmenin

ışığı altında bugün bize düşen düşünce yapımızın ve alt yapı ola naklarımızın bu yakın geleceğe ne kadar hazır olduğunu saptamaktır. Yaptığımız saptama olumsuz bir düzey gösteriyorsa geç kalmakta olduğumuz söylenebilir. Eğer böy leyse düşünce yapımızı değiştirmek ve alt yapımızdaki eksiklikleri bir an önce gidermek zorundayız. Çünkü, bilişim toplu nu olamayan toplumlar ileride açıklarını bir daha asla kapa tamayacaklardır. Bilişim toplum larının oluşmaya başladığı bir dün yada geri kalmış toplumlar kendileri ne onurlu bir yer bulmakta geçmişe göre daha da zorlanacaklardır. Bu gerçeği gözönünde tutarak kararlı davranmaktan başka bir seçeneği miz olmadığı sonucuna varabiliriz. Bugün bilişim sektörünü oluşturan kesimler bu gerçeği sürekli vurgu layarak toplumumuzun itici gücü olmak durumundadırlar. Bilgisayar ve ilgili teknolojilere ayrılacak kay naklar toplum yararına olumlu so nuçlara mutlaka dönüşecektir. Ancak bilgisayar teknolojileri ulaşıl mış en son çağdaş gelişmeleri sim gelediğinden verimli olması bilinçli olmayı da gerektirmektedir. Dolaylı bir yararla yetinme artık zamanımız da uygar bir davranış biçimi değildir. Örgütlü, planlı, açık düşünceli, ka rarlı, bilgili, atılımcı olabilmeliyiz. Çağdaş uygar bir dünyada katılımcı, yaratıcı, verimli olmanın yolu de mokratik davranıştan geçmektedir. Böyle bir ortamın oluşmasında belli kalıplar arasına sıkışmamış dernek lerin rolü çok büyüktür. Tüm bilişim cileri ve bilgisayardan her hangi bir biçimde yararlananları bu bilinç al tında Türkiye Bilişim Derneğine üye olmaya davet ediyor ve etkinlikleri ne aktif olarak katılmaya çağırıyo rum. Öteki birçok meslekte olduğu gibi elektrik ve elektronik mühendis lerinin pek çoğu bilgisayardan ya rarlanıyor ya da yakın bir gelecekte kaçınılmaz olarak yararlanmaya başlayacaklardır. Bu yüzden elekt rik ve elektronik mühendisleri der neğimizin potansiyeli en yüksek üye adaylarıdırlar. Aynı kökenden gelmenin avantajını kullanarak bü tün meslekdaşlarımdan TBD'ye üye lik konusuna özellikle ilgi gösterme lerini diliyorum.

74 373 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ