YENİ BİR SEKTÖR VE SORUNLARI

Ş.Nezih KULEY İN n

Y azılım sektörü, bilgisayarın ticari amaçlarla yaygın ola rak kullanılmaya başlandığı 1950'li yıllardan bu yana ayrı bir sektör olarak ortaya çıkmış ve kendine özgü bir sektör olma özelliğini günümüze kadar taşımıştır.

Y azılım, bilgisayar donanımını istenilen amaca uygun olarak yönetmek için yazılımcılar tarafından üretilen, komut kümeleri biçiminde tanımlanmaktadır. Y azılım, sis tem yazılımı ve uygulama yazılımı olarak ikiye ayrılmak tadır.

içermekte ve bu maliyet giderlere yansımaktadır. Y azılım üretimi artak iyi eğitim görmüş, ekip liderine güvenen planlı ve uzun vadeli bir üretimdir. Oysa ki, piyasada çok fazla sayıda yazılımcı ihtiyacı olmasından dolayı uzun dönem bir arada çalışabilecek bir ekibi kurmak ve ekibin sürekliliğini sağlamak çok zor bir iş olmaktadır. Günü müzde zaman zaman «kipten ayrılan elemanların o ana kadar yaptıkları işi bilgisayar ortamında bozmak, yapıl dığı kadarıyla bir kopyasını alıp gitmek vb gibi sorunlar üretim aşamasındaki en önemli sorunlar olmaktadır.

Bu tanımın yapılması gereği halen bir çok şirket ya da kurum yöneticisinin yazılımın ne olduğu konusunda net bir bilgiye sahip olmamasından doğmaktadır. Y azılım dendiğinde servis hizmeti, mühendislik hizmeti bazen de daktilo hizmeti anlâşılabilmektedir.

Y azılım üretimi, niteliği itibariyle diğer malların üretiminde belirli farklılıklar göstermektedir. Y azılım, üretim süreci içerisinde ele alındığında, bir yatırım malı olma özelliği göstermekte, niteliği itibariyle de düşün eseri olarak kabul edilmektedir. Şöyle ki, bir kuruluş işlerini bilgi sayarla yapmaya karar verdiğinde bilgisayar alımını ve yenilemesinj yatırım kapsamı içinde yapabilmektedir. Y azılım, donanımın ayrılmaz bir parçası olması nedeniyle yatırım malı kapsamı içinde ele alınmalıdır. Zaman içeri sinde nasıl donanım eskiyorsa ve bir peryodik bakıma ih tiyaç doğuyorsa, aynı biçimde yazılımında bir periyodik bakımı ve ihtiyaçlara uygun hale getirilmesi amacıyla sü rekli bir desteğe ihtiyacı vardır.

Y azılım üretimi, uzun vadeli ve büyük maliyeti olan bir üretimidir. Üretimin karakteristiği açısından irdelersek, yazılım, belirli bir yöntemi kullanan bir ekip tarafından üretilen bir üründür ve bu ekibin uzun bir zaman süreci içerisinde yoğun araştırma ve geliştirme faaliyeti ile bir likte yapılabilmektedir. Ayrıca, yazılım üretiminde kullanı lan üst düzey diller ve diğer yardımcı elemanlar zaman içerisinde çok hızlı bir biçimde gelişmekte, yeni gelişen bu dilleri etkin olarak kullanamayan programcılar ürünle rini daha uzun sürede oluşturabilmektedirler. Bu nedenle yazılım evleri elemanlarını sık peryotlarla eğitime tabi tut mak zorundadır. Doğallıkla bu eğitim belirli bir maliyeti

Diyelim ki, bütün bu olumsuzlukları yenerek piyasada ilgi gören bir yazılım ürününü oluşturup pazara sundunuz. Bir telif hakları yasasının yazılım ürünleri için çıkartıl mamış olması, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu içerisinde bulunan her nevi disk, disket ve manyetik or tamda saklanan bilgilerin telif haklarının korunması hükmü, bilişim alanında işlenen suçlarla ilgili yasanın halen çıkartılmamış olmasından dolayı bir koruma sağ layamamaktadır. Ayrıca, yazılım ithalatı ve ihracatı konu sunda da halen büyük boşluklar bulunmaktadır. Y azılım ihracatçıları mevzuatın yetersiz ve yazılımın doğasına uygun olmamasından dolayı önümüzdeki günlerde büyük zorluklarla karşılaşabileceklerdir.

Konuya, kamu ve özel sektör diye yaklaştığımızda; kamu hem en büyük yazılım alıcısı, hem de çok sayıda personel çalıştıran bir yapısıyla kendi ihtiyacı olan yazılımı kendisi karşılamaya çalışmaktadır. Kamu kesi minde ücret dengeleri piyasa şartlarına göre değil kamu nun kendi kriterlerine göre belirlendiğinden yazılım sek törü için ücretler düşük bir düzeyde kalmaktadır. Ücret düşüklüğü nedeniyle yeterli sayıda kalifiye personel ça lıştırılamaması bir çok projenin çok uzun süren çalışma lar sonucunda istenilen düzeye gelmemesi gibi bir sonuç doğurmaktadır. Ayrıca, eleman sirkülasyonun hızlı ol masından dolayı projeye başlayan elemanlarla, onu sür dürenler aynı olamamaktadır.

Y azılım alımına özel sektör son yıllarda büyük denilebile cek paralar ayırmamaya başlamıştır. Bu durum özel yazılım evlerinin iş yapma kapasitesini geçmiş yıllara oranla büyük ölçüde arttırmış olmakla birlikte istenUen

Türkiye Bilişim Demeği Genel Sekreteri

£1 373 ELEKTRİK

düzeye henüz gelinmemiştir. Bu durumun en önemli göstergesi yazılım sektörünün yaşadığı kalifiye elemanın hızlı bir biçimde yurt dışına akması olayıdır. Eğer güçlü ve büyük yazılım şirketleri ülkemizde oluşabilse idi şüp hesiz böyle bir dış göç olayı yaşanmayacaktı.

Güçlü yazılım şirketlerinin oluşamamasının nedenlerin den bir tanesi de, pazarın istikrarsızlığı diye adlandırabi leceğimiz faktördür.

İstikrarsızlığa neden olan faktörler nelerdir? Kamu'nun o bütçe yılı içerisinde dış kaynaklardan ya da iç kaynaklar dan temin edeceği yazılımın parasal boyutları belli değil dir. Bütçe kalemleri içerisinde yer alan yazılıma harcana cak paraların ne zaman kullanılacağı konusunda bir kestirim yapmak hiçbir zaman mümkün olmamaktadır. Ayrıca daha önce ihale yoluyla özel sektöre yaptırılacağı ilan edilen bir proje bazen kurumun kendi olanaklarıyla yapılmaya çalışılmakta ya da süresi belirsiz bir zamana ertelenebilmektedir. Erteleme işlemleri bazen çok ilginç bir biçimde yapılabilmektedir. Örneğin çok nitelikli bir ele man kadrosu ile yapılabilecek bir iş için kamu kuruluşu ihaleye çıkmakta ve firmadan çalıştıracağı uzman perso nelin listesini almaktadır. Firma gerekli teminatı da vere rek ihaleye girmekte altı ay kadar süren değerlendirme çalışmalarından sonra yeni değişikliğe göre tekliflerini yenilemeleri için mektup gönderebilmektedir. Pazarın is tikrarsızlığı olarak adlandırabileceğimiz bu durum, firma ların uzun vadeli planlama yapamamalarına neden ol

maktadır.

Bu aşamaya kadar incelediğimiz sorunlar yazılım şirket lerinin kendi dışlarında kaynaklanan sorunlardır. Madal yonun her olayda olduğu gibi bir de diğer tarafı, yazılım evlerinin eksik yaptığı ya da yapmadığı görevlerden do layı oluşan sorunlardır.

Yazılım üretimi aşamasında standart bir yöntemin ya da yöntemlerin kabul edilmesi yazılımın genel olarak üretimi ni olumlu bir yönde etkileyebileceği gibi kullanıcıları da standart üretilen belgelerin kullanımında sağladığı kolay lığı nedeniyle kullanıcıyı etkin bir hale getirebilecek.

Ayrıca kullanılan yazılımların el kjtapları,hem kullanıcılar hem de konuya ilgi duyan araştırmacılar tarafından ko layca izlenebilir ve anlaşılabilir bir biçimde üretilmelidir. Oysa şu anda üretilen el kitapları bu niteliklerden yok sundur.

Hem yazılım üreticilerinin hem de kullanıcıların güvenilir bir ortamda çalışabilmesi ancak sorun olarak yukarıda sıraladıklarımızın karşılıklı ve hızlı bir biçimde çözümlen mesi ile mümkündür.

Ülkemiz Ulusal Bir Yazılım Endüstrisi oluşturabilmenin eşiğine gelmiştir. Sorunların çözümü, bize uluslararası pazarda rekabet şansı verecek bir endüstri kazandıra caktır.

Ali Kasım KARAŞEMİS

Odamız 1382 sicil no'lu üyesi

Ali KasımKARAŞEMİS i kaybettik

AİLESİNE, YAKINLARINA ve ODAMIZ CAMİASINA BAŞSAĞILIĞ I DİLERİZ.

82 373 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ

Sevim Belgin DENİZ

Odamız 14797 sicil no'lu üyesi

Sevim Belgin DENİZİ geçirdiği bir trafik kazasında kaybetmiş bulunuyoruz.

AİLESİNE. YAKINLARINA ve ODAMIZ CAMİASINA BAŞSAĞIUĞ I DİLERİZ.