MÜHENDİSLİK DÜNYASI

işlem Yükselteci Kutbunu Kullanarak Yapılan Bir Band-Geciren Süzgeç

K. Radhakrishna Rao ve S. Srinivasan'ın yaptıkları bir çalışmada, bir işlem yükselteci kutbu ve bir kondansatör kullanılarak ikinci dereceden bir band-geçiren süzgeç gerçekleştirilmiştir.

Şekil 1.

Şekil 2.

Şekil l deki devre gözönünde bulundurulursa,

vc

Ra

R2

l+

R

,

R 3

+ SCR4 ] +

(D

R, [i

SCR3 ]

+

Rezonans frekansı;

fo =

Q

(Ao/2)

(2T/RC)1/2 +

(CR/20172

ve rezonans kazancı da,

AO

CR

2 T + CR

Yarıiletkeni! Geniş Bandlı Gürültü Üreteci

1.F

Şekilde^ ürettiği gürültü düzeyi çevre sıcaklığına bağlı olmayan bir gürültü üre­ tecinin devresi görülmektedir. Taban-yayıcı eklemine ters gerilim uygulanan bir yüksek frekans silisyum tranzistoru kullanan bu üreteçten çok yüksek düzeyde gürültü elde edilebilmektedir. Elde edilen gürültü düzeyinin bu kadar yüksek olmasının nedeni, tranzistorda meydana gelen çığsal çoğalma sürecidir. Ekleme 5-6 V ters gerilim uygulandığın­ da 300 p.A geçmekte ve 106°K düzeyinde gürültü sıcaklığı elde edilmekte, gürül­ tünün frekans bandı kullanılan tranzistorun ve akım düzeylerinin uygun seçilme­ siyle S bandına kadar çıkabilmektedir.

Devredeki alan etkili tranzistor, akım kaynağı olarak kullanılmaktadır. Devrenin tek sakıncalı yanı, üretilen gürültü miktarının önceden kesin olarak bilinmemesidir. Bu nedenle çıkışın kalibre edilmesi gerekir. Alan etkili tranzisto­ run çıkışındaki direnç devresi gürültü düzeyini ayarlamakta ve çıkış empedansının standard 50 veya 72 n da tutulmasını sağlamaktadır.

gelişmeler

Dünyanın En Büyük Radyoteleskopu Yapıldı

Dünyanın en büyük radyoteleskopu (Effelsberg teleskopu) Eifelde kurulmuştur. Dik durumda yüksekliği 95 m, ana parabolik çanağının çapı 100 m olan teleskop­ ta ikincil bir çanak kullanılarak odak uzaklığı 30 m.den 300 m.ye çıkartılmış­ tır. Bu radyoteleskop yardımıyla evrenin 12 milyon ışık yılına kadar olan derin­ likleri incelenebilecektir. Teleskop düşey eksen (azimut) etrafında herbiri 20 KW güçlü 16 tane tiristor kont­ rollü doğru akım motoru ile döndürülmektedir. 360°lik bir dönme en hızlı 9 da­ kikada, en yavaş 120 günde yapılabilmektedir ki, bu da l : 20 000 lik bir oran de­ mektir. 1000 ton ağırlığındaki çanak, yatay eksen etrafında 8 tiristor kontrollü doğru akım motoruyla döndürülmektedir. 90° lik bir dönme 4,5 dakika ile 60 gün arasında süre istemektedir. Her iki eksen için de konumlama hatası sakin hava­ da 2 sn.lik bir açıdan küçüktür. Saniyede 18 m.lik rüzgâr altında bu hata 6 sn.ye çıkmaktadır. Bu kadar küçük hatalar, ona, sürücü sistemde dişli boşluklarını or­ tadan kaldırmak için elektriksel önkuvvet uygulanması yoluyla elde edilebilmek­ tedir.

BİLGİ SAYARLAR EĞİTİM HİZMETİNDE

Augsburgdaki St. Anna Lisesinde öğrenciler derslerini artık iki yollu bir santrala bağlı bilgisayarlarla izliyorlar. Yakın bir gelecekte ilkokullarda bile eğitimin bilgisayarlarla yapılacağı yaygın bir kanı. Bugün artık liselerde bilgisayarlarla eği­ timin yapılıp yapılmıyacağı tartışması,en iyi verimin nasıl olacağı şekline dö­ nüşmüş durumda.

Bu çalışmalar Federal Almanya Teknoloji Bakanlığı Araştırma Enstitüsü tarafın­ dan yürütülmektedir. Bilgisayarlı eğitimde, her öğrenci bir kontrol elemanıyla bilgisayara daktilo ciha­ zına benzer bir çıkış elemanı üzerinden bağlıdır. Her öğrenci istediği hızda, öğ­ renmek istediği konuyu veya istediği sorunun cevabını öğrenebilir. Bu suretle öğrencilerin birbirlerinden ayrı olarak eğitim görmesi sağlanmış olur. Bilgisayar ile anlaşma, Siemens AĞ Firmasının geliştirdiği «Lidia» diliyle yapılır. Augsburgdaki ilk deneyde kontrol ünitesi ve bilgisayar olarak 4004/45 elemanları kullanıldı. Bellek yeteneği 65 kilobit olan sistem, aynı zamanda Siemensin bilgi­ sayar merkeziyle uzaktan kumandalı olarak çalışabilmektedir.

CII - SIEMENS BİLGİSAYAR ORTAKLIĞINA PHILIPS DE KATILDI

Fransanın Compagnie International pour rinformatique (CII), Almanyamn Sie­

mens ile Hollandanın Philips bilgisayar üretimi konusunda

fibrmir aalanrlıaşamraasınimdaz,al4anTmemışmtıru. zC1I9I7i3legüSniüem( oerntasklaarşaa­

sındaki ilk anlaşma geçen yıl imzalanmıştı. Birleşik Avrupanın güçlü bir bilgisa­

yar endüstrisine de sahip olması amacıyla olanaklarını ve pazarlannı birleştiren

uç kuruluş, UNIDATA adı altında, bütünüyle uyarlığı bulunan yeni bir bilgisa­

yar dizisinin tasarımına girişmeyi planlamaktadır. CII nin İRİS, Philipsin P1000-

P350 ve Siemensin 4004 sistemleriyle de uyarlığı korunacak UNIDATA bilgisayar­

larının Avrupa bütünleşmesinde önemli bir aşama yaratması ve birliğin ingiliz

ICL, İtalyan Olivetti gibi başka Avrupalı ortaklara da kapılarını açması beklene­

bilir.

İNGİLİZLER GÜNEŞ ENERJİSİNE DÖNÜLMESİNİ ÖNERİYORLAR

İngiltere Elçiliği ticaret bültenine göre Nobel Ödülü almış olan Sir George, «Ener­ ji sıkıntısını önlemek amacıyla biran evvel güneş enerjisine dönülmesi gerektiği­ ni» bildirmiştir. Sir George bütün dünyanın enerji sıkıntısını önliyebilecek bu ça­ lışmalarına hız vermiştir. Sir George'un yaptığı tahminlere göre «200flyılında dünyanın 15 milyon MW lık ener­ jiye ihtiyacı olacaktır. Bu sayı güneşten dünyaya akan enerjiye oranla oldukça küçüktür. Toprak yüzeylere bu rakkamın iki misli yağmaktadır. 2000 yılında, bu­ gün 700 kmMik bir toprak alana yağan güneş enerjisi ile iş görebileceğimiz an­ lamına gelmektedir» . Dünyadaki kömür ve petrol yataklan pek yakında tükenecektir. Nükleer enerji kul­ lanılması ise, insanlığı devamlı bir radyoaktif tehlikesiyle karşı karşıya bırakması

nedeniyle sakıncalıdır. Sir George «Güneş enerjisinin böyle problemleri olmadığım ve dünyadaki zengin kömür ve petrol yatakları nedeniyle bu konuda şimdiye kadar çok az araştırma yapılmış olduğunu» bildirmiştir.

İLK LASER FUARI MÜNİHTE AÇILDI îlk Laser Fuarı kısa bir süre önce Münihte açıldı. Bu sırada dünyanın her tarafın­ dan gelen 550 uzman da Laser ışınlarından sağlanabilecek faydalan tartışmışlar­ dır. Bir zamanlar resimli romanlarda ölüm ışını olarak tanımlanan Laser, çok geç­ meden modern bir sihirli çubuk haline geldi. Diş ağrılarını, yangınları önlüyor, körlere, polislere yardım ediyor, bilgi topluyor ve ulaştırıyor, sanat eserlerini temiz­ liyor ve yaraları tedavi ediyor. Uzmanların kanısına göre, 2000 yılında Laser saye­ sinde kanser hastalıklarıyla mücadele ve üç buutlu televizyon da mümkün ola­ caktır.

ULUSLARARASI YENİ BİR 'TRAFİK KONTROL SİSTEMİ

Geçenlerde îngilterenin Cranfield şehrinde tertiplenen Cranfield Havacılık Hafta­ sında, ingiltere uluslararası Aeradio Ltd. Firmasınca geliştirilen yeni hava trafik kontrol sistemleri büyük ilgi çekmiştir. Adı geçen firma tarafından geliştirilen özel cihazlar dışında, şirket danışmanlık, ha­ va limanları idaresi, hava trafik kontrolü ve telekomünikasyon sistemleri konula­ rında dünya çapında hizmetler sunmaktadır. Nitekim IAL firması tarafından ge­ rekli personel yalnız Cranfielde değil, dünyada 65 hava limanına sağlanmış bulun­ maktadır.

KÜÇÜK BOYUTLU BİR GÜÇ KAYNAĞI îşlem yükselteçleri için gereken 15 V luk artı ve eksi gerilimleri verebilen küçük bir güç kaynağı GDS firması tarafından piyasaya çıkartıldı. Boyutları 6 cm K 3 cm x 1,5 cm olan kaynak, 5 V luk TTL besleme bağlantılarından güç alıp 12 V a kadar 40 mA, ve 15 V a kadar 34 mA akım veriyor.

HIZLI BİR İŞLEM YÜKSELTECİ

Tümleşik devrelerdeki gelişmeler çok hızlı bir işlem yükseltecinin yapılmasını sağ­ ladı. Precision Monolitics Firmasının piyasaya çıkardığı bir işlem yükseltecinin çıkı­ şı —dışardan kapasite bağlanmasına gerek olmadan— son değerinin °/o 0,1 i içine 7 ı^sn içinde giriyor. Yükselteç 250 KHz lik bir güç bandı genişliğine ve 2 MHz lik bir küçük sinyal bandı genişliğine sahip.

İNGİLTEREDE TELEKS TRAFİĞİ YOĞUNLAŞIYOR

1972 yılında îngilterede teleks trafiği 89,8 milyonluk bir sayı ile yeni bir rekora ulaştı. Bu sayı 1971 deki değerden % 20 fazla. Ayrıca serviste olan teleks makinalan da 1971 de 36600 iken, 1972 Aralık ayında 41500 e yükselerek % 13 lük bir artış gösterdi.

İNGİLTERE - MEKSİKA TELEKS BAĞLANTISI ingiltere ile Meksika arasında otomatik teleks bağlantısı 25 Mart 1973 de hizmete girdi. ingiltere aboneleri Meksika ile yılda ortalama 34000 teleks haberleşmesi yapıyor­ lar.

JAPON FİRMALARI AVRUPA RENKLİ TELEVİZYON PİYASASINDA

Alman AEG-Telefunken Firmasının geliştirdiği PAL sistemi renkli televizyonların yapımı alanında, Japon firmaları da rakip olmaya başladı. Renkli PAL yayınlarını alan Japonların geliştirdiği «basit PAL» sistemli televizyon alıcılarının Avrupada satışına izin verilmesi için çalışmalar yapılıyor. AEG-Telefunkene rakip olan dört Japon Firması, Matsushita Electric Industrial Co. Ltd., Tokyo Shibaura Electric Co. Ltd., Sanyo Electric Co. Ltd. ve Sharp Corp. dur.

ESRO İKİ YENİ BİLİMSEL YAPAY UYDU PROJESİ YAPIYOR

Avrupa Uzay Araştırma Organizasyonu (ESRO), iki yeni bilimsel yapay uydu pro­ jesi tasarımladı. Bunlardan birinin adı HERO olup Astronomide X ışınlarından yararlanmak amacıyla uzaya fırlatılacak, ikincisi DAUGHTER olup, güneş-dünyaya ilişkin bir takım araştırmalar yapacak. NASA tarafından daha önce, bu amaçla başka bir yapay uydu da fırlatılmıştı. HERO 1977 de, DAUGHTER 1979 da faaliye­ te geçecek.

ASTRONOMİK AMAÇLAR İÇİN AVRUPANIN İLK YAPAY UYDUSU

Avrupa Uzay Araştırma Organizasyonu (ESRO) TD-1A yapay uydusunu 1973 Şuba­ tında uzaya fırlattı. Avrupanın Astronomik amaçlarla atılan ilk yapay uydusu olan TD-1A, aynı zamanda şimdiye kadar atılan uyduların en büyük ve en karmaşık cihazlarla donatılmış olanı.